Via basketbal wil Luol Deng (39) zijn vaderland Zuid-Soedan op de kaart zetten. Vrijwel eigenhandig, en met zijn eigen geld, stampte de voormalig topspeler een nationale ploeg uit de grond. Die maakt nu indruk bij de Olympische Spelen.
Het had weinig gescheeld of de Zuid-Soedanese basketballers hadden in de voorbereiding op de Spelen, in een oefenwedstrijd in Londen, de machtige Amerikanen verslagen. Superster LeBron James voorkwam met de beslissende puntenreeks in de slotfase een blamage voor de VS, en een stunt van het jongste land ter wereld. Dat had zichzelf niettemin op de kaart gezet.
Zuid-Soedan is de vrolijke verrassing van de basketbalzomer. Het land dat in 2011 afhankelijk werd, heeft pas sinds enkele jaren een nationale ploeg, maar plaatste zich nu al voor de Spelen. In Parijs werd gewonnen van Puerto Rico (90-79) en verloren van de VS, dit keer ruimer, met 103-86. Bij winst op Servië plaatsen de Afrikanen zich zaterdag voor de kwartfinale.
Over de auteur
Koen van der Velden schrijft voor de Volkskrant over sport in de Verenigde Staten. Hij woont in New York.
De opmerkelijke en snelle opmars van de ploeg is te danken aan de Britse Zuid-Soedanees Luol Deng, een voormalig topbasketballer die vijftien seizoenen in de Amerikaanse NBA speelde, het langst bij Chicago Bulls. Na zijn actieve loopbaan werd hij in 2019 voorzitter van de Zuid-Soedanese basketbalbond, waar hij met niets moest beginnen.
Basketbalhallen waren er niet in zijn vaderland, en de meeste spelers waren op jonge leeftijd naar andere landen vertrokken. Ze vluchtten voor de tweede burgeroorlog in Soedan (1983-2005), net als Deng zelf, in 1990.
Deng was 4 jaar oud toen hij het door geweld verscheurde land met zijn ouders, broers en zussen verliet. Het gezin met negen kinderen ging naar Egypte, zoals veel vluchtelingen uit Soedan. Vooral Dengs vader was niet meer veilig in het land. Als minister van Verkeer en Onderwijs was hij drie maanden gevangen gehouden door rebellen uit het noorden. Na zijn vrijlating pakte het gezin de koffers.
In Egypte leerde Deng basketballen van de 2,31 meter lange NBA-reus Manute Bol, die in zijn vakantie trainingen gaf aan zijn landgenoten in vluchtelingenkampen. Deng had aanleg voor het spelletje, zo bleek.
Ook toen zijn familie asiel kreeg in Londen, bleef hij basketballen. Om zich verder te ontwikkelen, trok hij in 1999 naar een basketbalschool in de Amerikaanse staat New Jersey. Deng viel daar op en kreeg als een van de grootste talenten van het land een studiebeurs bij de gerenommeerde universiteit van Duke, in North Carolina. In 2004 werd hij ingelijfd door de Chicago Bulls.
Over een terugkeer naar Zuid-Soedan hoefde Deng in 2019 na zijn afscheid als basketballer niet lang na te denken. ‘Het ging me nooit om beroemd worden of veel geld verdienen’, zei hij tegen The Athletic. ‘Ik wilde succes hebben als basketballer en dan terug naar huis gaan.’ Zijn hart was altijd in Afrika gebleven, verklaarde Deng. Hij woont een deel van het jaar in Kenia, waar hij een huis heeft gekocht voor zijn familie.
Geregeld speelde Deng voor het Britse basketbalteam, onder meer op de Spelen van Londen in 2012. ‘Dat was een eer’, zei hij in Parijs, ‘maar ik heb altijd graag voor Zuid-Soedan willen spelen.’ Het kwam er nooit van, maar als bestuurder heeft hij nu alsnog succes met zijn geboorteland. ‘Een droom die uitkomt’, zei Deng.
Het kostte hem heel wat moeite om een team op poten te zetten. ‘Vaak begrepen mensen niet wat ik wilde bereiken. Soms kreeg ik ze maar lastig mee, want ze geloofden niet dat dit echt iets kon worden.’
Bij gebrek aan financiële steun trok Deng zelf maar de portemonnee. Hij betaalde onder meer hotelkamers en vliegtickets voor de internationals uit eigen zak. Ook sponsorde hij eigenhandig de Zuid-Soedanese vrouwen- en jeugdteams die hij had samengesteld.
‘Zonder Luol Deng waren we hier niet geweest’, zei bondscoach Royal Ivey, die enkele jaren geleden door Deng werd aangesteld. In Blairstown, New Jersey, werden de twee vrienden. Beiden bereikten ze de NBA. Bij Zuid-Soedan zitten ze nu naast elkaar op de bank, Deng als assistent-coach van New Yorker Ivey.
De spelers van het Zuid-Soedanese team groeiden op in andere landen, vaak de Verenigde Staten, waar ze terechtkwamen vanwege hun basketbaltalent. Enkelen haalden de NBA, zoals Wenyen Gabriel en spelverdeler Carlik Jones. De 17-jarige Khaman Maluach wordt gezien als een sterspeler in wording.
De basketballers geloven in de missie van Deng, in wie ze een mentor zien. ‘Voor ons is dit groter dan basketbal’, verklaarde hij. Via de sport wil hij zijn land, dat vaak met oorlog en armoede wordt geassocieerd, in een positiever daglicht plaatsen en liefst ook vooruit helpen. Om te beginnen laat hij de komende jaren tien basketbalhallen bouwen, zodat kinderen niet meer altijd in de buitenlucht hoeven te spelen.
Zijn ploeg plaatste zich voor de Spelen door bij het afgelopen WK als beste Afrikaanse land te eindigen. Met een overwinning op Angola veroverden ze het ticket voor Parijs. Deng verklaarde de datum van de zege tot nationale feestdag. Het jonge Zuid-Soedan was definitief een basketbalnatie geworden.
3x Luol Deng
In zijn vijftien seizoenen in de NBA speelde Deng voor vier clubs: Chicago Bulls, Miami Heat, Los Angeles Lakers en Minnesota Timberwolves. Hij werd tweemaal geselecteerd voor de all-starwedstrijd van de NBA, een demonstratiepartij voor de beste spelers uit de competitie.
In zijn Londense jaren woonde Deng in de zuidelijke wijk Brixton. Naar eigen zeggen was hij ook een goede voetballer. Deng is supporter van de Londense Premier League-club Arsenal.
Als basketballer verdiende Deng ruim 150 miljoen dollar aan salaris. Hij vergrootte zijn fortuin met investeringen in vastgoed. Volgens financieel tijdschrift Forbes zijn de hotels, resorts en appartementen in zijn beheer samen ongeveer 215 miljoen dollar waard.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant