De tijd dat artiesten die niet hetero zijn hun geaardheid angstvallig moesten verbergen, lijkt steeds verder achter ons te liggen. Artiesten als Chappell Roan, Billie Eilish en Troye Sivan scoren met hits die onbeschaamd queer zijn. Waarom lukt dit nu wel?
Het wordt online ook wel De Lesbische Renaissance genoemd: de opkomst van uitgesproken queer artiesten als Chappell Roan en Reneé Rapp, maar ook het succes van Billie Eilish met teksten over seks met een vrouw. En de populariteit van datingshow I Kissed A Girl en bioscoopfilms als Love Lies Bleeding. Een nieuwe generatie popsterren zingt steeds ongeremder over hun levens als queer personen, iets wat lang als een onverstandige carrièrestap werd gezien.
"Lunch van Billie Eilish is het perfecte voorbeeld: een expliciet, sexy nummer over seks tussen twee vrouwen", vertelt Vera Siemons, radio-dj bij NPO 3FM en maker van de podcast De Lesbische Liga. "Artiesten hebben zich veelal te gedragen naar de strategieën van platenlabels. Die waren vaak gebaseerd op hoe mannen vrouwen graag zien. Je ziet daar nu een ommekeer in, vooral ook door sociale media. Veel lesbiennes zijn daar zo wild en onbeschaamd zichzelf. En dat zie je ook terug in de muziek van Eilish en bijvoorbeeld Chappell Roan en Reneé Rapp."
Dat queer artiesten zich niet altijd zo vrij konden bewegen, blijkt wel uit de carrières van George Michael en Ricky Martin. Beide artiesten hielden hun seksualiteit in hun hoogtijdagen verborgen. Adam Lambert kwam in 2009 nog in een storm van kritiek terecht toen hij tijdens een televisieoptreden met een mannelijke gitarist zoende. Nu Troye Sivan bij elk optreden van zijn toer met een van zijn dansers zoent, doet dat heel wat minder stof opwaaien.
Tim van Erp, een freelance muziekjournalist die met regelmaat schrijft over queer cultuur, onderschrijft de invloed van sociale media op de expressie van queer popartiesten. "Iedereen kan zich vrijer uiten en het is makkelijker geworden gelijkgestemden tegen te komen bij wie je aansluiting vindt. Daarmee is de zichtbaarheid van de lhbtiaq+-gemeenschap ook gegroeid."
Dit maakt het voor queer artiesten ook eenvoudiger om zonder tussenkomst van radiozenders of grote platenmaatschappijen hun achterban te bereiken. Zo weten ze dat hun muziek niet zal worden afgewezen als het expliciet queer is. "Als luisteraar hoef je niet meer, zoals vijftien jaar geleden, te zoeken naar cryptische hints in songteksten. Als een vrouw over een vrouw zingt, wordt dat met voornaamwoorden ook gewoon benoemd", zegt Van Erp. Queer luisteraars voelen zich hierdoor weer gerepresenteerd en gezien.
De honderden miljoenen streams die artiesten als Roan, Sivan en Eilish binnen harken met hun muziek, zijn ongetwijfeld niet alleen afkomstig uit de queer gemeenschap. Siemons denkt dat nummers die expliciet over queer relaties gaan, net zo goed aan kunnen slaan bij een cis hetero publiek.
"Ik draai het graag om. Ik zing als lesbische vrouw ook hard mee met Taylor Swift, die over mannen schrijft. Good Luck, Babe! van Chappell Roan beschrijft het verhaal van een vrouw die niet toegeeft aan haar gevoelens voor een andere vrouw, maar het is ook een universeel verhaal over misgelopen liefde. Ik vind het wel belangrijk om de specifieke boodschap op de radio te benoemen als ik het nummer draai, want een aantal jaar geleden kon ik nooit zoiets expliciet queer aankondigen."
In de laatste jaren worden artiesten regelmatig verdacht van queerbaiting: het bewust vaag zijn over de eigen seksuele geaardheid of toespelingen maken op queer zijn om de lhbtiqa+-gemeenschap tot de achterban te mogen rekenen. Harry Styles kreeg de beschuldigingen naar zijn hoofd en ook Eilish werd in één adem met de term genoemd, tot ze zich gedwongen zag zich meer uit te spreken.
De term suggereert dat het tegenwoordig juist voordelig is voor de carrière van een popster om bij de lhbtiaq+-gemeenschap te horen. Dat vindt Siemons een brug te ver.
"Ik denk dat representatie bij festivals en programmeurs enzovoorts belangrijker is geworden, waardoor queer artiesten meer kansen krijgen. Maar een positieve push voor iemands carrière door queer te zijn, daar geloof ik niet in. Er zijn nog altijd elementen aan queer zijn die voor tegengas kunnen zorgen. Bij wijze van spreken iemand die bij het horen van Lunch van Billie Eilish "gadverdamme" naar het radiostation appt. Daar zijn we nog niet voorbij."
Siemons benoemt ook de moeite die ze heeft met de term queerbaiting, omdat het personen onder druk zet om zich uit te spreken over hun geaardheid. Van Erp sluit zich daarbij aan. "De term is problematisch: het wordt gebruikt op basis van aannames over de seksualiteit van personen die we helemaal niet kennen. Die zijn vaak gebaseerd op hardnekkige vooroordelen over hoe men denkt dat queer personen zich gedragen of eruitzien. Het houdt ook juist in stand dat mensen gedwongen worden om uit de kast te komen."
Van Erp wordt wel blij van de queer joy die de boventoon voert bij artiesten uit de lhbtiaq+-gemeenschap die momenteel scoren. "In films en series was het queer zijn en hoe moeilijk dat kan zijn vaak het plot. Nu zie je dat er veel meer luchtige titels zijn waarin queer zijn niet alleen maar zwaar is. Dat zie je ook terug in de muziek, bijvoorbeeld Rush van Troye Sivan. Dat is juist een uitbundige viering."
Source: Nu.nl algemeen