Lhbti-jongeren vinden rolmodellen op sociale media, maar zien ook de onlinehaat tegen queers toenemen. Lhbti’ers maken zich zorgen over het effect dat dit heeft op hun jonge publiek, vertellen ze bij een gezamenlijk Pride-evenement van TikTok en het COC.
In community center Tilla Tec, een voormalig schoolgebouw in Amsterdam-West, zwiepen woensdag waaiers in alle kleuren driftig heen en weer. De condens drupt van de mocktail- en cocktailglazen. Op een verhoging zit een queer-panel dat vertelt hoe het is om zichtbaar te zijn als lhbti’er. In het publiek zitten vooral mensen die het kunnen weten. De haat, bedreigingen, vooroordelen en onwaarheden waartegen ze zich moeten verdedigen staan deze middag niet ter discussie; wel de vraag: hoe ga je er – met name online –mee om?
‘We hebben lang gedacht dat queeracceptatie in een rechte lijn omhoog zou gaan’, zegt Jeroen Horvers, programmamanager bij belangenbehartiger COC, na afloop van het panel. ‘Dat is dus niet zo.’ Het aantal haatreacties op berichten met een lhbti-gerelateerd thema op sociale media als X en Instagram is sinds 2020 verdubbeld, concludeert De Groene Amsterdammer na een analyse van meer dan 10 miljoen berichten.
Over de auteur
Simoon Hermus is techredacteur voor de Volkskrant en schrijft onder meer over big tech, AI., sociale media en games.
Acht GGD-regio’s onderzochten de homo-acceptatie onder jongeren, zeven van hen signaleerden een afname. Omdat dit geen landelijk onderzoek betrof verschilt de vraagstelling per regio. Rond het Gooi daalde in twee jaar het aantal jongeren dat vindt dat je op school eerlijk kan zijn over lhbti van bijna 30 naar nog geen 15 procent. Een kwart van alle jongeren vindt homoseksualiteit erg raar of verkeerd, in 2019 was dit 6 procent.
Juist om deze groep maken de aanwezigen zich zorgen. Noah de Campos Neto en Soraya Riem praten buiten na. De Campos Neto werd bekend met TikTokvideo’s waarin hij jongeren aanmoedigt te gaan lezen. Riem maakt video’s over eten. ‘Het heeft niks met gender te maken, maar als iemand met die/diens voornaamwoorden moet ik me wel verantwoorden.’ Met het snelle succes van de TikTokvideo’s van Riem stroomden ook de ‘ben je een jongen of meisje’-reacties binnen. ‘De helft vraagt het uit nieuwsgierigheid, kinderen die het nog niet snappen. De rest om te haten.’
Zowel Riem als De Campos Neto hebben veel jonge volgers. ‘Ook vanwege hen verwijder ik veel haatreacties, of ik bijt stevig van me af’, zegt De Campos Neto. ‘Ik wil niet dat kinderen zien dat ze zonder consequentie kunnen worden uitgescholden om wie ze zijn. Het wordt ze op school al moeilijk gemaakt, in de politiek door figuren als Thierry Baudet, en dan zien ze het als ze op hun slaapkamer zitten wéér.’ Riem: ‘Het is ook belangrijk dat mensen als wij laten zien dat we gelukkig en succesvol zijn.’
Tegelijkertijd komen veel van de haatreacties juist van kinderen. ‘Het verbaast me eigenlijk niks’, zegt De Campos Neto. ‘Mensen knallen hun kinderen achter een iPad en kijken verder niet wat ze daar uitspoken.’ Kinderen overschatten hun online-anonimiteit, merkt Riem. Met wat googelen vindt die vrij makkelijk iemands ouders of school. ‘Ik heb al een keer of twintig iemands ouders of school gemaild, zo van hé: dit zegt jouw kind.’ Op één geschrokken ouder na kreeg Riem nooit een reactie.
De invloed van de onlineleefwereld valt niet te ontkennen, vindt Horvers, die voor het COC onderwijsmateriaal ontwikkelt. ‘Er gaat dan bijvoorbeeld een TikTok viral van iemand die in fetisjcontext een hondenmasker draagt. Dat staat los van lhbti, maar online schetst de tegenbeweging bewust het beeld: kijk, iemand identificeert zich als hond, waar gaat het heen? Dat is om ons in een kwaad daglicht te stellen.’ Dat beeld komt in gesprekken in de klas terug. Voor leraren kan het lastig zijn zoiets te adresseren, is Horvers ervaring.
‘Het is belangrijk om te vragen wat iemand precies heeft gezien’, zegt hij. Daarna helpt het om oordelen af te pellen, om te zien wat eronder schuilgaat. ‘Het is geen toeval dat gay-acceptatie achteruitgaat, dat het abortusrecht onder druk staat. Daar zitten conservatieve bewegingen achter die er miljarden in steken om dit gedachtegoed mainstream te maken.’
Riem en De Campos Neto vinden dat influencers zich meer mogen uitspreken. De Campos Neto: ‘Mensen als Soraya en ik hebben een groot rechtvaardigheidsgevoel, maar zijn dus ook steeds de pineut. Andere influencers hebben zo’n groot bereik. Doe daar iets meer mee dan reclame maken voor producten en op vakantie gaan. Wees een influencer.’
Riem vertelt dat die nu volgers heeft die anderen er in de commentsectie erop aanspreken als ze iets naars schrijven. ‘Daar put ik kracht uit.’ Belangrijker nog: juist als mensen van buiten de lhbti-gemeenschap hun ‘eigen’ mensen aanspreken op hun gedrag, komt de boodschap binnen. Riem: ‘Niemand wil worden buitengesloten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant