Wat zijn dit voor vragen? Zeven dilemma’s voor rapper en punkrocker Ray Fuego (28), die op Lowlands VPRO’s boekenclub Club Lees voorzit. Stijl moet doorstromen in alles wat je doet, vindt hij. ‘Zeker ook in het schrijven van literatuur.’
Hiphop of rock?
‘Rock, al is er voor mij geen verschil. Beide genres hebben een zwarte oorsprong. Hiphop maak ik zowel solo als met collectief Smib. Met Ploegendienst maak ik punkrock. Voor de buitenwereld lijkt het alsof ik daarmee andere dingen doe, maar voor mij voelt het precies hetzelfde.
‘Ik denk dat hiphop nu tot een bepaalde commercie is gekomen, waardoor de edge ervan af is. Mijn liefde voor hiphop is er altijd, maar het genre wordt nu meer gebruikt om geld te harken. Het gaat daardoor weg van de essentie: een boodschap van kracht brengen. Dat vind ik nu meer in rock. Als punk ooit ook zo commercieel wordt, dan verzin ik zelf wel een nieuw genre.
Over de auteur
Els de Grefte is popredacteur van de Volkskrant.
‘Ik wil altijd muziek blijven maken, in welke vorm dan ook. Ik kan niet anders. Ik moet muziek maken, om redenen die we niet kunnen begrijpen. God zet mensen op bepaalde plekken, zonder dat je hoeft te weten waarom. Je moet erop vertrouwen.’
Spierkracht of mentale kracht?
‘Mentale kracht. Spierkracht is niks zonder mentale kracht. Je kunt zo groot zijn als de hulk, maar als je niet van jezelf gelooft dat je het kan, kun je nog geen blikje bier optillen.
‘Ik sport veel. Als ik dat niet zou doen, zou ik veranderen in een boze menseneter. Ik heb het gevoel dat ik moet sporten om mentaal gezond te blijven. Ik begon met sporten omdat ik het niet meer nice vond hoe ik eruitzag, ik begon dik te worden. Maar op een gegeven moment vergeet je dat het voor je lichaam is, doordat het je vooral mentaal zo goed laat voelen.
‘Ik vind het niet moeilijk om me aan afspraken met mezelf over sporten, drank en drugs te houden. Ik weet waar ik het voor doe: voor mezelf. Als ik naar de gym zou gaan omdat ik zou willen dat vrouwen naar me kijken, geloof me: dan was ik allang gestopt.
‘Ik ben eindelijk op een punt in mijn leven waarop ik niet meer slachtoffer wil zijn van mijn emoties. Ik doorbreek oude patronen van drinken en drugs en probeer mijn gevoelens anders te uiten. Ik wist niet hoe ik moest omgaan met mijn agressie, ik raakte gefrustreerd en gaf iedereen de schuld, behalve mezelf. Als je het leven benadert alsof alles je eigen schuld is, dan weet je ook dat jij de persoon bent die het moet oplossen. Dan blijf je niet vastzitten in je boosheid.
‘Amsterdam is zo depressief. Eerst dacht ik dat de stad mensen depressief maakte, maar dat is niet zo. Mensen zijn hier te gefocust op dingen die er niet toe doen. Ze zijn bezig met cool en succesvol zijn, en overal willen zijn waar coole mensen zijn. Ze zijn bezig met hoe anderen hen zien. Ga gewoon werken aan jezelf, man. Er zijn zo veel mogelijkheden in deze stad, maar mensen benutten die niet, omdat ze te veel bezig zijn met alles wat ze afleidt.
‘Andere mensen hoeven mij niet te vertellen hoe cool ik ben, want ik weet hoe cool ik ben. I like myself, actually a lot. Zo veel dat het andere mensen ongemakkelijk maakt. Ik denk niet dat ik beter ben dan iemand anders, ik voel me gewoon lekker in mijn vel.’
Tip Marugg of Harry Mulisch?
‘Tip Marugg. We lezen met Club Lees De morgen loeit weer aan, op Lowlands gaan we het boek bespreken. Tip Marugg komt net als mijn ouders van Curaçao, en wij Curaçaoënaars zijn nationalistisch, dus ik kies sowieso voor hem. Hij schrijft op een manier die ik meteen kan vertalen naar het Papiaments, hij gebruikt gezegden die in het Nederlands eigenlijk nergens op slaan.
‘Ik lees nauwelijks Nederlandse literatuur, omdat ik Nederlanders saai vind. De uitspraak ‘doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg’ stroomt door de hele Nederlandse cultuur, dus ook in de manier van schrijven. Als ik een boek lees en de eerste pagina is saai, lees ik niet verder. Ik vind dat elke zin vanuit het hart moet komen en dat je alles met stijl moet doen, zeker ook literatuur schrijven.
‘Mensen denken dat stijl alleen de manier is waarop je je kleedt, maar stijl is de manier waarop je het leven benadert. Alles wat vergt dat mensen naar je luisteren moet gedaan worden met stijl. Je kunt geen muziek maken die smaakvol is maar er niet smaakvol uitzien. Dat is onmogelijk, want waar komt je smaak en creativiteit dan vandaan?
‘Stijl moet doorstromen in alles wat je doet. Zo herken je authenticiteit bij kunstenaars, en dat mis ik in het Nederlandse schrijven, de muziek en in hoe Nederlanders het leven benaderen. Dat vind ik zo gek: waarom zou je er niet voor kiezen om er elke dag goed uit te zien? Waarom zou je er niet voor kiezen om elke dag lekker te ruiken en lekker te eten?’
Provoceren of kalmeren?
‘Provoceren. Kalmeren is wat iedereen wil dat je doet. En als iedereen wil dat je iets doet, is het niet goed. Ik provoceer de hele tijd, maar niet omdat ik dat wil.
‘We leven in een witte wereld, maar ik ga mezelf als zwarte man niet klein maken omdat anderen zich oncomfortabel voelen. Ik neem ruimte in. Ik leef niet volgens ‘doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg’, dat is niet mijn cultuur. Ik wil juist gezien worden, dat wordt gezien als provocatie.’
Vasthouden aan waar je voor staat of openstaan voor nieuwe inzichten?
‘Openstaan voor nieuwe inzichten. Als je vast blijft houden aan oude gewoonten en gedachten, kun je niets nieuws meer vastpakken. Ik verander vaak van mening, maar niet van principes.
‘Ik leef volgens een paar principes: nooit leven uit angst, keuzes maken uit liefde, altijd blijven leren, een fout is niet het einde van de wereld, alles stijlvol doen, train je lichaam en geest, neem de meningen van mensen met een korreltje zout, geloof in God – hoe je hem ook noemt.
‘Om te leven op deze bol die door de ruimte zweeft en te zeggen dat dat gewoon toeval is, vind ik kortzichtig.’
Vader of zoon?
‘Vader. Ik ben een betere vader dan een zoon. Vader is voor mij synoniem voor leider, en dat ben ik. Ik zou mezelf niet een goede zoon noemen. Ik vind het moeilijk om veel met familie te zijn, ook al hou ik erg veel van ze. Ik ben veel alleen geweest in mijn puberjaren; ik denk dat ik daardoor nog steeds liever alleen ben.
‘Op mijn 17de wist ik al dat ik een superster was en dat ik de muziek in wilde, maar mijn moeder was het daar niet mee eens. Ik ben toen uit huis gegaan. Op mijn 19de had ik mijn eerste kleine kamer, tot die tijd heb ik wat gecouchsurft.
‘Nadat mijn moeder overleed, had ik gemengde gevoelens over de manier waarop ik uit huis ben gegaan. Mijn moeder en ik hadden een gecompliceerde relatie: we hielden veel van elkaar, maar het botste op de plekken waar ik haar angst en trauma niet deelde. Ze kon zich niet vinden in de manier waarop ik najaagde wat ik graag wilde.
‘Op het moment dat ik overal en nergens sliep, was het de ergste tijd van mijn leven, maar als ik er nu op terugkijk, was het fijn om te kunnen doen en laten wat ik wilde. Ik heb het goede in mensen kunnen zien in een tijd waarin ik weinig vertrouwen had in de mens.’
Spiritueel of nuchter?
‘Spiritueel. Ik denk dat voor witte mensen en zwarte mensen ‘spiritueel’ iets anders betekent. Ik zie ons hele zijn als spiritueel. Het is niet iets wat we praktiseren, het is iets wat we zijn. Het is daardoor niet een keuze om spiritueel te zijn, het zou een keuze zijn om niet spiritueel te zijn. En dat is niet nuchter, dat is dom. Dat is alsof je elke keer de rekening van je water binnen ziet komen en je kijkt er niet naar, probeert het niet te begrijpen en betaalt het niet.
‘Het is er, waarom zou je er niet mee dealen? Bijvoorbeeld: als ik nu in een ruimte ga zitten met allemaal mensen die negatief denken, ga ik ook negatief denken. Je komt dan op hun lage frequentie. Mensen weten dat en doen niks met deze informatie. Ik wil me goed voelen, dat verdien ik. Mijn volk verdient het: we hebben lang genoeg geleden.’
VPRO Club Lees met Ray Fuego: zondag 18/8 in de Adonis op Lowlands.
1996 Geboren in Amsterdam als Rayvel Pieternella
2014 Album Bummy Boys met producers GRGY en KC
2015 Richt hiphop- en kunstenaarscollectief SMIB op
2018 Eerste soloalbum: Zwart, bekroond met een 3voor12 Award
2018-nu Zanger van punkband Ploegendienst
2019 Soloalbum Fue
2021 Soloalbum Hemelschip
2022 Soloalbum Open, bloot ’n paranoïde
2023 Ploegendienst-album Ik
2024 Ploegendienst-album DSM-5
Ray Fuego woont in Amsterdam en heeft een zoontje van 4.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant