Na de dood van Ismail Haniyeh moet Hamas een nieuwe politiek leider aanstellen. De organisatie , ervaren als het is met het vervangen van door Israël uitgeschakelde kopstukken, heeft meestal zijn troonopvolgers al klaarstaan. Wie worden nu genoemd?
Ismail Haniyeh maakt sinds woensdagnacht deel uit van de lange rij door Israël uitgeschakelde Hamas-kopstukken. Meestal worden dit soort lege stoelen in Hamas-kringen snel weer gevuld; na de dood van de een schuift de volgende in rang automatisch op. ‘Hamas is een concept en een instituut, niet een persoon’, zei woordvoerder Sami Abu Zuhri dan ook in een reactie op Haniyehs dood. ‘Het sterft niet wanneer zijn leiders doodgaan.’
Toch lijkt er geen kroonprins klaar te staan om Haniyehs positie over te nemen. Diens plaatsvervanger, Saleh Arouri, werd in januari namelijk ook gedood door een Israëlische raket. En omdat hij nog niet was vervangen, ligt de opvolgingskwestie nu open.
Van de keuze voor de opvolger van Haniyeh hangt veel af. Hij stond aan het hoofd van de politieke tak van Hamas en was verantwoordelijk voor de diplomatieke relaties van de organisatie, inclusief de onderhandelingen met Israël over een staakt-het-vuren in Gaza. Wie er op die post zit, kan bepalend zijn voor de toekomst van Hamas.
Op de lijstjes met mogelijke opvolgers van Haniyeh komen tot nu toe twee namen terug. De eerste is die van Khaled Mashal, de voorganger van Haniyeh, die van 1996 tot 2017 al eens de politiek leider van Hamas was. Hij geldt al jaren als een van de machtigste mannen binnen de beweging, en beschikt over de benodigde politieke en diplomatieke ervaring voor de rol.
De laatste jaren stond Mashal aan het hoofd van Hamas’ diaspora-afdeling. In die functie hield hij zich bezig met het verkrijgen van steun voor Hamas in onder meer Jordanië, Libanon en de Palestijnse gebieden.
Hij staat binnen Hamas te boek als ‘gematigd’, zeker in vergelijking tot het leiderschap in Gaza, dat in handen is van Yahya Sinwar. Het is de vraag of Sinwar, die op dit moment veel macht geniet binnen de beweging, hem zal steunen.
Mashal heeft ook duidelijke punten die tegen zijn benoeming pleiten. Het belangrijkste is zijn moeizame relatie met Iran, Hamas’ grootste geldschieter en wapenleverancier. Die verhouding liep in 2011 een deuk op, op het hoogtepunt van de Syrische burgeroorlog.
Mashal weigerde zich toen achter de door Iran gesteunde Syrische president Bashar al-Assad te scharen. Hierdoor zag Hamas zich destijds gedwongen om al het ‘personeel’ van Damascus naar Doha te verhuizen. Dit zou hem binnen Hamas nog altijd kwalijk worden genomen.
De andere naam die rondzingt, is die van Khalil al-Hayya, eveneens Hamas-veteraan. Hij zit in het onderhandelingsteam dat (via Qatarese en Egyptische diplomaten) met Israël overlegt over een staakt-het-vuren in Gaza. Hij leidde de afgelopen maanden verschillende Hamas-delegaties.
Al-Hayya is een vertrouweling van de eerdergenoemde Yahya Sinwar, het brein achter de aanslag van 7 oktober en het hoofd van Hamas’ militaire tak in Gaza. Al-Hayya geldt als zijn plaatsvervanger, ook al woont hij in Qatar. Een keuze voor hem zou de banden tussen de politieke tak en de militaire tak van Hamas kunnen versterken.
Hoe de benoeming van een opvolger van Ismail Haniyeh er uit gaat zien, is nog onduidelijk. Onder normale omstandigheden houdt de Shura Council, Hamas’ raadgevende orgaan, een interne leiderschapsverkiezing voor het hoofd van het politieke bureau, steeds voor een termijn van maximaal vier jaar. Maar vanwege de oorlog is het nu lastig om alle leden, die verspreid wonen over het Midden-Oosten, bij elkaar te brengen. Vorig jaar werd de verkiezing om die reden uitgesteld.
Aan de andere kant zal er haast geboden zijn bij een snelle keuze. Nu zowel de eerste als de tweede man van Hamas’ politieke organisatie is gesneuveld, is de organisatie onthand. Het vullen van deze stoelen zal bij Hamas prioriteit hebben.
En het lijkt er sterk op dat er nog een stoel gevuld moet worden: die van Mohammed Deif, een van de Hamas-leiders in Gaza. Hij was met Sinwar verantwoordelijk voor de militaire operatie, maar zou volgens het Israëlische leger in juli gedood zijn bij een grootschalige operatie in Khan Younis. Hamas heeft diens dood overigens steeds ontkend, maar een teken van leven is vooralsnog uitgebleven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant