Na twee incidenten met jonge kinderen, bereidt de provincie Utrecht een afschotvergunning voor om een einde te kunnen maken aan de wolf op de Utrechtse Heuvelrug. Maar de regels voor het verjagen of doden van deze beschermde diersoort zijn bijzonder streng.
Wolven vallen in elk geval sinds eind 2023 schapen aan op en nabij de Utrechtse Heuvelrug, een van de grootste natuurgebieden van Nederland. Maar na twee incidenten met jonge kinderen (en een hond) in korte tijd is de maat vol voor de provincie Utrecht.
Twee weken geleden werd een meisje in haar zij gebeten toen ze met haar buitenschoolse opvang op pad was in landgoed Den Treek, in de gemeente Leusden. Woensdagochtend werd een kind in natuurgebied Austerlitz omvergelopen door een wolf, die vermoedelijk was getriggerd door een loslopende hond. Of dit om dezelfde wolf gaat die eerder het meisje beet, moet uit onderzoek blijken. De dna-analyse die Utrecht met spoed heeft aangevraagd duurt een week.
Over de auteur
Mark Misérus is verslaggever van de Volkskrant en schrijft met name over onderwijs en sport.
Intussen doet de provincie een ‘dringende waarschuwing’ om de bossen van de Utrechtse Heuvelrug voortaan te mijden met jonge kinderen. In afwachting van het dna-onderzoek bereidt Utrecht een afschotvergunning voor de wolf voor. De provincie heeft voor dat voornemen ‘steun en instemming’ gevraagd bij de betrokken gemeenten en het ministerie van Landbouw, dat laat weten niets voor de provincie te kunnen betekenen. ‘Een afschotvergunning is echt aan de provincie zelf.’
Wie een wolf wil afschieten, moet daar bijzonder goede redenen voor hebben. De wolf is een zwaar beschermde diersoort en er zijn maar weinig uitzonderingen op die Europese regels mogelijk, zo merken landelijke en regionale besturen keer op keer.
De deelstaatregering van Tirol werd bijvoorbeeld eerder deze maand op de vingers getikt door het Hof van Justitie van de Europese Unie, toen ze wilde afwijken van het verbod op de wolvenjacht. Op de Oostenrijkse alpenweiden had ‘wolf 158MATK’ in korte tijd twintig schapen gedood.
Tirol had niet voldaan aan de uitzonderingsvoorwaarden die wolvenjacht mogelijk maken. Zowel op lokaal als op nationaal niveau moet de wolvenpopulatie in een ‘gunstige staat van instandhouding’ verkeren, wat daar niet het geval is. Ook moeten bevredigende alternatieven niet hebben gewerkt, en moet de veroorzaakte schade ernstig en grotendeels aan de wolf toe te schrijven zijn.
Dat Utrecht van plan is om een wolf af te schieten, noemt voorzitter Niko Koffeman van de Faunabescherming dan ook ronduit kansloos. Al is het maar omdat er volgens de escalatieladder (nog) helemaal geen sprake is van een ‘probleemwolf of probleemsituatie’, zegt hij. Een wolf wordt pas een probleemwolf wanneer hij zonder aanleiding en bij herhaling mensen of dieren agressief bejegent, aldus Koffeman.
Toch ziet jurist Luuk Boerema kansen voor de provincie. Maar dan moeten wel de openbare orde en veiligheid in het geding zijn, zegt de expert natuurbeschermingswetgeving. Of dat al zo is op de Utrechtse Heuvelrug? ‘Er is natuurlijk wel een probleem met deze wolf. Maar dan moet de provincie duidelijk kunnen maken wat er is gedaan om escalatie te voorkomen. En we weten nog niet eens of dezelfde wolf verantwoordelijk was voor al die incidenten.’
De rechter bepaalde bovendien onlangs dat de provincie Gelderland niet met paintballgeweren een wolf in Ermelo mag verjagen. ‘Als je al zo moeilijk doet over verjagen, kom je nooit aan afschot toe’, denkt Boerema.
Wat volgens de jurist in het voordeel van de provincie kan zijn, is dat de Nederlandse wolvenpopulatie groeit. Ook Koffeman juicht de oproep om kinderen niet meer mee te nemen naar de Utrechtse Heuvelrug toe: dit verkleint de kans op confrontaties tussen de mens en de wolf.
Volgens de provincie Utrecht typeren geraadpleegde wolvendeskundigen het gedrag van de wolf rond Leusden als ‘atypisch en verontrustend’. Wolvendeskundige Erwin van Maanen twijfelt: ‘De wolf is een roofdier dat in extreme situaties zulk gedrag vertoont, bijvoorbeeld als hij zijn kinderen beschermt. Wat atypisch is, is de omgeving waarin hij nu is terechtgekomen.’
In Nederland is zeker één keer eerder een wolf doodgeschoten, omdat hij mensen en dieren aanviel. In het Drentse Wapse greep een agent in juli vorig jaar naar zijn wapen na een confrontatie tussen het dier en een boer wiens schapen zojuist waren aangevallen. Na een besluit van de locoburgemeester schoot de agent de wolf dood.
Dat had anders gemoeten, oordeelde het Openbaar Ministerie. Zo had de locoburgemeester eerst een wolvenexpert moeten inschakelen en de boer had de wolf op zijn beurt simpelweg kunnen vrijlaten. Van een probleemwolf was volgens het OM geen sprake, omdat er geen acute, levensbedreigende situatie voor mensen was: de wolf zat opgesloten op het perceel. Overigens werd niemand voor de dood van de wolf vervolgd.
Van Maanen maakt zich zorgen over de glijdende schaal waarvan sprake is bij de wolf op de Utrechtse Heuvelrug. ‘Een wolf is stoutmoedig, kan aan mensen wennen en gaat zijn grenzen verleggen’, weet de expert, die de wolf onder meer in Duitsland aandachtig bestudeerde.
Onder meer doordat de wolf gehabitueerd kan raken door slingerende etensresten van de mens, al dan niet daartoe aangezet door een gebrek aan prooidieren, durft Van Maanen niet te zeggen welke kant het opgaat op de Heuvelrug. ‘Het is goed dat de provincie geen kinderen in dat gebied toelaat, maar daarmee haal je het probleem nog niet weg. De wolf blijft.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant