Tijdens onderhandelingen over een wapenstilstand in de Gazastrook leek Hamas recentelijk tot concessies bereid. Maar de raketaanval op hun politiek leider Ismail Haniyeh gooit alles overhoop.
Ismail Haniyeh was de belangrijkste onderhandelaar van Hamas bij de gesprekken van Hamas over een staakt-het-vuren in Gaza. Door zijn liquidatie dreigen de toch al zo moeizaam verlopende gesprekken verder in het slop te raken. ‘Hoe kan bemiddeling slagen als de ene partij de onderhandelaar van de andere vermoordt?’, zei de Qatarese premier Al-Thani op X.
Volgens Egypte heeft het uitschakelen van Haniyeh laten zien dat Israël niet de politieke wil heeft tot een de-escalatie van de oorlog in Gaza. Zondag werd in Rome nog gepraat over een staakt-het-vuren en de vrijlating van Israëlische gijzelaars, tussen Qatar, Egypte, de Verenigde Staten en Israël. Hamas zit niet zelf aan tafel, maar staat in nauw contact met Qatar en Egypte.
Over de auteur
Peter Giesen is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking. Eerder was hij correspondent in Frankrijk.
De onderhandelingen over een staakt-het-vuren en de vrijlating van Israëlische gijzelaars verlopen uiterst stroperig. Aanvankelijk werden die vooral bemoeilijkt door de eis van Hamas dat Israël zich permanent moet terugtrekken uit de Gazastrook. Voor Israël was dat strijdig met zijn oorlogsdoel: een einde maken aan het bewind van Hamas in Gaza. Wel was Israël bereid tot een tijdelijk bestand.
Tegenover persbureau AP noemde een hoge Egyptische functionaris het doden van Haniyeh een ‘roekeloze daad’. Volgens persbureau Reuters zeggen bronnen binnen Hamas dat elke kans op een spoedige deal verkeken is.
Toch zijn niet alle analisten zo somber. Als het stof is neergedaald, kan de spectaculaire uitschakeling van Haniyeh de Israëlische regering ook een ‘overwinnaarsnarratief’ verschaffen dat politieke ruimte creëert voor een akkoord met Hamas, stelt Mairav Zonszein, een Israëlisch-Amerikaanse analist van de denktank International Crisis Group, op X.
De afgelopen weken was Hamas tot concessies bereid, zeggen betrokkenen bij de onderhandelingen in The New York Times, de Financial Times en Haaretz. Toen echter stelde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu nieuwe eisen, vooral over de aanwezigheid van Israëlische troepen in Gaza tijdens het bestand. Netanyahu staat onder grote druk van zijn radicaal-rechtse coalitiepartners, die dreigen de regering te laten vallen als hij een akkoord met Hamas sluit.
Niettemin was er afgelopen weekeinde een zeker optimisme over een staakt-het-vuren. Gewerkt werd aan een deal die voorzag in een bestand van zes weken. In die periode kon worden onderhandeld over een langer staakt-het-vuren. ‘We geloven dat een akkoord haalbaar is’, zei een hoge Amerikaanse functionaris in de Financial Times.
Door de liquidatie van Haniyeh lijkt een deal voorlopig uit zicht verdwenen. In Haaretz hekelen familieleden van gijzelaars het beleid van de regering. ‘Haniyeh had vijftien jaar geleden al gedood kunnen worden. Waarom hebben ze hem nu gedood, nu er een deal op tafel ligt?’, zegt Sharon Lifshitz, dochter van een gijzelaar.
Israël heeft een lange traditie in het liquideren van tegenstanders. Alleen al tijdens deze Gaza-oorlog zijn zes van zulke aanvallen uitgevoerd. Eerder deze maand probeerde Israël de militaire commandant van Hamas, Mohammed Deif, uit te schakelen – zijn lot is onbekend. De aanvallen bevredigen de behoefte aan vergelding.
‘Terwijl sommigen het doden van de terreurleider van Hamas al zien als escalatie, is zijn dood in werkelijkheid slechts een geringe vorm van gerechtigheid voor de misdaden van 7 oktober’, schrijft de rechtse Israëlische krant Jerusalem Post woensdag. Volgens de krant hebben Hamas en de door Iran gesteunde ‘terreur-as’ (Hamas, Hezbollah, de Houthi’s en andere strijdgroepen) een ‘serieuze klap’ gekregen.
De aanvallen zijn een krachtige boodschap aan Israëls vijanden: waar jullie ook zijn, vroeg of laat krijgen we jullie te pakken. Maar in strategisch opzicht zijn de liquidaties nooit effectief gebleken. Hoeveel terreurleiders Israël ook uitschakelde, er stonden altijd weer nieuwe op. Daarom dringt de internationale gemeenschap aan op een politieke oplossing. Zolang de Palestijnen geen perspectief wordt geboden, is de boodschap, zal het geweld steeds terugkeren.
De uitschakeling van Haniyeh laat echter zien hoe gering de invloed van Israëls bondgenoten is geworden, de Verenigde Staten voorop. De regering Biden is bijna weg, en nooit bereid gebleken Israël serieus onder druk te zetten. Afgelopen weekeinde pleitte de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken nog voor de-escalatie en een staakt-het-vuren, als beste manier om de spanningen in de regio te reduceren.
Woensdag reageerde Israël met een aanval die Iran uitdaagt en de kans op een staakt-het-vuren alleen maar kleiner lijkt te maken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant