Over de moord op Hamas-leider Ismail Haniyeh bestaat nog veel onduidelijkheid. We spraken conflictonderzoeker Erwin van Veen van Instituut Clingendael over de toedracht en de mogelijke gevolgen van deze aanslag.
Israël heeft de dood van Haniyeh niet opgeëist, terwijl het wel verantwoordelijkheid claimde voor de moord op een Hezbollah-commandant een dag eerder. Hoe zit dat?
Van Veen: ‘We kunnen ervan uitgaan dat Israël achter de moord op Haniyeh zit. Het alternatief zouden de Verenigde Staten zijn, ook een vijand van Iran. Maar de VS zijn juist al maanden bezig escalatie in het gebied te voorkomen.
‘Dat Israël de moord niet opeist, heeft tactische redenen. Ten eerste geeft het Iran een ontsnappingsluikje uit verdere escalatie: als Israël niet officieel verantwoordelijk is, is Iran niet per se gedwongen om hard terug te slaan. Aan de andere kant, als Iran besluit wél hard op te treden, kan Netanyahu dat omdraaien en gebruiken als bewijs voor zijn stelling dat Iran de aanstichter van al het kwaad in de regio is.’
Over de auteur
Dana Holscher is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Denk je dat Iran gebruik zal maken van dat ontsnappingsluikje uit verdere escalatie?
Van Veen: ‘Iran zal hoe dan ook moeten reageren. Deze moord is daarvoor té provocatief. Israël steekt een middelvinger op naar Teheran door Haniyeh uit te schakelen op Iraans grondgebied. Ze hadden hem ook elders kunnen doden. Dat er zo’n gat in de nationale veiligheid van Iran heeft kunnen vallen, is voor Teheran behoorlijk vernederend.
‘Een Iraanse reactie kan overigens nog best een paar dagen of weken op zich laten wachten. Net als bij de Israëlische aanslag op de Iraanse ambassade in Syrië, zal Iran weloverwogen reageren en dat met zijn bondgenoten Hamas en Hezbollah afstemmen. Wellicht kiezen ze voor een symbolische tegenreactie, dat is afwachten. Hoe dan ook zal Israël de komende tijd in opperste paraatheid verkeren.’
Wat voor gevolgen heeft de moord op Haniyeh voor de onderhandelingen tussen Israël en Hamas?
Van Veen: ‘Het lijkt me dat die van tafel zijn. Netanyahu was al maanden bezig die onderhandelingen te dwarsbomen en voor zich uit te schuiven. Hij heeft er geen politiek belang bij dat de gesprekken doorgaan. Zijn extreem-rechtse coalitiepartners zetten hem juist continu onder druk door te gaan met de oorlog.
‘Nu heeft Netanyahu het politieke gezicht van Hamas gedood, de partij waarmee hij zogenaamd onderhandelt. Daarnaast is de aanslag een bewuste sabotagepoging van Israël om mogelijke normalisatie tussen Iran en de VS te dwarsbomen. Van Hamas zelf verwacht ik overigens geen grote tegenacties. Ze zullen een nieuwe politiek leider aanwijzen en overgaan tot de orde van de dag. Veel meer keus hebben ze niet.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant