De autoritaire Venezolaanse president Nicolás Maduro levert geen enkel bewijs voor zijn herverkiezing van afgelopen zondag. Waar hij wel mee strooit: verdachtmakingen richting de oppositie en kritische buurlanden. Protesterende burgers stuiten op harde repressie.
‘Als ze zogenaamd met vijf miljoen stemmen hebben gewonnen, waar zijn die vijf miljoen mensen nu dan? Ze zijn er niet!’ Een jongen met een motorhelm op en een Venezolaanse vlag om de nek staat een dag na de verkiezingen tussen de demonstranten in Caracas. Hij kijkt om zich heen en ziet enkel aanhangers van oppositiekandidaat Edmundo González. ‘Waar zijn ze dan?’ De omstanders juichen. Een camera legt het tafereel vast.
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Rond half één in de nacht van zondag op maandag verklaarde de regeringsgezinde Nationale Kiesraad dat president Nicolás Maduro de verkiezingen had gewonnen, met 51 procent van de stemmen.
Een dag later staan González-aanhangers tegenover de Nationale Bolivariaanse Politie. De jongen met motorhelm heeft tijdens een confrontatie een wond opgelopen. Traangas stijgt op boven delen van Caracas, verder zijn de straten leeg, winkels zijn gesloten, openbaar vervoer rijdt er nauwelijks. ‘Waar zijn die vijf miljoen mensen dan?’, klinkt het opnieuw.
Het harde bewijs in de vorm van ‘stem-aktes’, geprinte resultaten per stemlokaal, ontbreekt nog, maar er is groeiend indirect bewijs dat het aantal Maduro-stemmers door de Kiesraad, en dus door het regime, zacht gezegd dik is aangezet – en dat een paar miljoen oppositiestemmen is zoekgeraakt.
De aanwijzingen voor twijfel over de uitslag zijn legio: gunstige peilingen voor de oppositie, massaal bezochte verkiezingsbijeenkomsten van die oppositie, de exitpolls, een hoge opkomst, lange rijen voor stemlokalen, journalisten die moesten zoeken naar regeringsaanhangers – zelfs in de sloppenwijken waar het Chavismo van wijlen Hugo Chávez nog lang na diens dood overleefde.
Een uitslag liet zondagavond lang op zich wachten, terwijl de robuuste stemcomputers binnen een paar uur resultaat zouden moeten geven. Maduro kreeg 5 miljoen stemmen, González 4,4 miljoen, aldus de Kiesraad. Reeds de volgende ochtend – terwijl er nog steeds geen resultaten van de verkiezingen zijn gepubliceerd – huldigt diezelfde Kiesraad Maduro in voor zijn derde presidentiële termijn van zes jaar.
Over het verloop van Maduro’s voorgaande verkiezingen bestonden ook al twijfels, maar niet eerder lag het er zo dik bovenop. In de woorden van de linkse Chileense president Gabriel Boric: ‘Deze resultaten zijn moeilijk te geloven.’
In werkelijkheid, zo stelde oppositieleider María Corina Machado, heeft haar kandidaat Edmundo González Urrutia met 70 procent van de stemmen de verkiezingen gewonnen.
Ze lanceerde een website waarop Venezolanen met hun identiteitsnummer kunnen inloggen en het resultaat van hun stemlokaal kunnen zien. Individuele stemaktes tonen inderdaad dat González telkens met een flinke marge boven Maduro uittorent, het landelijke overzicht ontbreekt.
Tegenover de poging van de oppositie om bewijs te leveren voor haar geclaimde overwinning staat de absolute stilte van het regime. ‘Waar zijn de actas?’, klinkt het op straat. De autoriteiten reageren met traangas en arrestaties. Pas op, waarschuwde een oppositielid, de regering koopt tijd om een vals resultaat in elkaar te knutselen.
De vraag is of Maduro een dergelijke onderbouwing nodig heeft. Zijn antwoord klonk al luid en duidelijk in de eerste dagen na zijn twijfelachtige herverkiezing. Het regime zal een herhaling van de protesten van 2014 en 2017 – toen opgeteld zo’n tweehonderd doden vielen – niet tolereren, beloofde hij.
Justitiebaas Tarek William Saab verklaarde dinsdag dat 749 ‘delinquenten en terroristen’ waren gearresteerd. ‘Dit cijfer kan nog oplopen.’ Doden vielen er ook, de onafhankelijke stichting Foro Penal telde er reeds elf.
Voorafgaand aan de verkiezingen waarschuwde Maduro al voor een ‘bloedbad’. Na zondag wees hij met de beschuldigende vinger naar de oppositieleiders. ‘U, meneer González, en u, mevrouw Machado, bent verantwoordelijk voor het geweld, voor de destructie, voor de doden.’ Hijzelf was een man van vrede.
Ook critici buiten Venezuela kregen de wind van voren. ‘Fascisten’ waren het, ‘imperialisten’, ‘duivels’. Onmiddellijk verbrak Maduro’s regering de diplomatieke relaties met zeven kritische Latijns-Amerikaanse landen. Vluchten uit Panama en de Dominicaanse Republiek, landen met belangrijke overstapluchthavens voor inwoners van deze regio, zijn sinds dinsdagavond niet meer welkom.
Dus richten de miljoenen Venezolanen die op verandering hoopten hun blik vragend naar het leger. Hadden de militairen zondag niet met eigen ogen gezien hoe de bevolking, gedreven door zeldzame hoop, massaal naar de stembus was gegaan? De soldaten hadden immers zelf bij de stemlokalen op wacht gestaan.
Maar generaal en defensieminister Vladimir Padrino López klonk dinsdag op nationale televisie net zo dreigend als zijn baas. De hoogste militair zag op straat geen legitieme uiting van volkswoede, maar een ‘mislukte staatsgreep’. De demonstranten die bij het presidentieel paleis de waarheid kwamen opeisen, waren volgens hem ‘extreem-rechtse fascisten’.
En mocht iemand er nog over twijfelen: ‘De Venezolaanse Strijdkrachten bevestigen nogmaals hun absolute loyaliteit en onvoorwaardelijke steun aan president Nicolás Maduro.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant