Ooit stond bier gelijk aan pils, maar met zoveel soorten bier zou je bijna vergeten dat pils maar een van de vele types is. De ontwikkeling ervan heeft niet stilgestaan. Vandaag: vijf moderne Nederlandse pilsner bieren.
Is pils passé? Waar vroeger bier synoniem was aan pils, is de variatie in bier nooit groter geweest dan nu. Maar is pils vergeten? Nee, pils staat juist weer volop in de aandacht. Steeds meer kleinere brouwerijen herontdekken pils en voegen het aan hun assortiment toe.
Meer in algemene zin hebben we het over ondergistend bier. Want dat is de familie van bieren waarvan je toch net wat makkelijker zegt: doe er nog maar een. Wat bescheidener bier; beschaafd in de omgang, aangenaam gezelschap. Doordrinkbaar, zoals dat dan heet, dankzij het gebruik van een gistsoort die op lagere temperaturen (rond een graad of 10) het beste werkt. Hierdoor duurt de vergisting langer, maar ontstaat er ook een smaakprofiel dat minder door de gist en dus meer door de mout en hop wordt bepaald.
Raymond van der Laan is bierliefhebber en schrijft boeken en artikelen over zijn grootste hobby.
Pils is het bekendste lid van die familie. Mocht u ooit in de buurt zijn van de Tsjechische plaats Pilsen, ten zuiden van Praag, overweeg dan een brouwerijtoer te boeken bij Plzeňský Prazdroj. Dat is de brouwerij van Pilsner Urquell, het ‘pils van de originele bron’. Daar krijgt u de gelegenheid om in een vochtige, koele en schaars verlichte kelder pils te proeven zó uit het vat. Ongefilterd, ongepasteuriseerd. Zo smaakt pils zoals het bedoeld is.
Nu was pils in zijn begindagen – grofweg halverwege de 19de eeuw – niet het enige ondergistende bier dat furore maakte. De jonge en ambitieuze telgen uit brouwgeslachten Gabriel Sedlmayr en Anton Dreher gingen met hun succesvolle bieren uit respectievelijk München en Wenen de competitie aan met het bier uit Pilsen.
Ze combineerden de kennis die ze opdeden op een gezamenlijke studiereis door het Verenigd Koninkrijk, destijds het mekka op brouwgebied, met de ondergistende manier van brouwen zoals ze die van hun thuislanden Beieren en Oostenrijk kenden. Uiteindelijk kreeg het goudgele pils op mondiaal niveau de voorkeur van de consument.
Goed verhaal: de heren wisten op slinkse wijze de geheimen van de Britse brouwmethoden te ontrafelen. Met een holle wandelstok namen ze monsters uit de ketels van de brouwerijen die ze bezochten, om die later te kunnen bestuderen. Bedrijfsspionage op z’n 19de eeuws. Sedlmayrs reisnotities zijn bewaard gebleven; genoeg materiaal om een bingewaardige tv-serie van te maken.
Weet nog dit: ondergistende bieren kennen als verzamelnaam ‘lager’ naar het Duitse woord voor opslag, en ontdek dan deze vijf Nederlandse exemplaren. Van goudgeel tot diepzwart.
Dit bier is geïnspireerd op het recept voor een ‘Beiersch lager’ van Heineken uit 1911. Brouwerij Butcher’s Tears uit Aalsmeer werkte hiertoe samen met de Britse bierhistoricus Ron Pattinson. Het is een kastanjebruin bier, wat even wennen is voor wie bij ‘lager’ direct het beeld heeft van een lichtgekleurd bier. Toch kent dit bier een voortreffelijke doordrinkbaarheid. Mout neemt hier het hoofdpodium met een wervelwind aan bruine smaken.
Circa €3,20 (blik 33 cl)
Italië is een bijzonder innovatief bierland. De brouwerij Birrificio Italiano nabij Como vond in 1996 met hun Tipopils zelfs de bierstijl ‘Italian pilsner’ uit – een pils waarin door de methode van dryhopping een extra hoppige smaak aan het bier wordt gegeven. De Kromme Haring uit Utrecht laat zich inspireren en zet een fraaie ‘Italian Lager’ neer die met onder meer de klassieke Tsjechische hop Saaz gedryhopt is. Geurend naar een grasveld met bloemen, en een opmerkelijk romig mondgevoel.
Circa €3,10 (blik 33 cl)
‘Amsterdam pilsner’ staat er op het blik. Pils op z’n Mokums. Amsterdam-Noord was en is een broedplaats van allerlei creativiteit, en niet in de laatste plaats op biergebied. Maar de gentrificatie rukt op, en ook Walhalla zal ooit weggaan van de plek waar ze nu zitten. Het zij zo. Zolang brouwer Aart van Bergen dit pittige pils maar blijft maken dat vooral de liefhebbers van een droog en bitter bier zal bekoren.
Circa €3,00 (blik 33 cl)
Op de Internationale Nijverheidstentoonstelling van 1869 in Amsterdam was het Anton Dreher uit Wenen die met zijn lager de meeste klandizie trok. Het zette Gerard Adriaan Heineken, net een paar jaar onderweg met zijn brouwerij, definitief op het spoor van ondergistend bier. Fortbrouwerij Duits & Lauret, gehuisvest in Fort Everdingen, maakt een bevredigende uitvoering van de Vienna lager: een amberkleurige dorstlesser met extra smaakdiepgang.
Circa €2,30 (fles 33 cl)
Donker bier is niet per se zwaar of log bier. Dit schwarzbier telt weliswaar een procentje alcohol meer dan een gemiddeld pils, maar de lichtheid waarmee dit bier wegdrinkt is bijzonder. Volop smaak dankzij de geroosterde mouten, en daarbij tegelijkertijd voldoende mondruimte overlatend voor de volgende slok. Wacht niet tot de donkere maanden om te genieten van de excellente uitvoering van een klassieke Duitse stijl door deze brouwerij uit Hilversum.
Circa €2,80 (fles 33 cl)
Willem van Waesberghe, global master brewer bij Heineken, experimenteert graag. Hij brengt met enige regelmaat diverse nieuwe ondergistende bieren uit, die zijn vergist met dezelfde Heineken A-gist die in Heineken pilsener wordt gebruikt. Zijn jongste creaties zijn een Red Lager (rood, karamel) en een Weizen Lager (fris, licht, citrus). Het op kleine schaal geproduceerde bier wordt geschonken in ruim twintig hiervoor geselecteerde Heineken-cafés.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant