Insecten bijten en steken vooral in de zomer. En wij maken het ze dan makkelijk door veel buiten te zijn met blote armen en benen. Je huid reageert niet altijd hetzelfde: soms krijg je een bultje, soms heb je een ledemaat dat wekenlang dik blijft. Wanneer is een steek of beet serieus?
Als een insect je bijt of steekt, wordt de barrière van je huid doorboord door de angel of door de bek van het beestje. Ze laten speeksel of gif achter in je lichaam. Alle alarmbellen in je lichaam gaan dan af: die lichaamsvreemde stof, het speeksel of gif van een insect, moet onmiddellijk onschadelijk worden gemaakt.
"Je lichaam kan dan heftig reageren", zegt allergoloog Hanneke Oude Elberink die gespecialiseerd is in insectenallergie. "Je lichaam gaat antistoffen maken om die lichaamsvreemde stoffen te neutraliseren en het gif af te breken. Iedereen reageert daarop. Soms met een bultje, soms met lokale forse zwellingen."
De allergoloog vertelt dat er twee soorten insecten zijn: stekende en bijtende. De stekende insecten hebben een gifzakje en een angel. De hoeveelheid gif die zij in jouw lichaam achterlaten is groter dan de hoeveelheid speeksel van een bijtend insect. Je lichaam reageert dan ook veel heftiger op steken. Veelvoorkomende stekende insecten in Nederland zijn wespen, hommels, dazen, hoornaars, steekvliegen en bijen.
Bijtende insecten zijn muggen, teken, dazen - die laatste groep draagt veel verschillende namen. Lig je krabbend in je tentje, dan is de mug hoogstwaarschijnlijk de veroorzaker. Met bulten door een steek of beet hoef je niet naar de huisarts te rennen, zegt Oude Elberink, sterker nog: je hoeft je zelden echt zorgen te maken.
"Aan het begin van de zomer zien we dat het lichaam heftiger reageert op insectenbeten", zegt ze. "Het lijkt erop alsof we dan weer even moet wennen. Tegen het einde van de zomer zijn we vaker gebeten, en reageert het lichaam minder sterk." Waarom de een een klein bultje heeft, en iemand ander een forse zwelling die een week aanhoudt: dat is nog niet echt duidelijk.
Het is vervelend om een week of twee met een dikke, gezwollen arm lopen, maar als de forse zwelling er eenmaal is, kan een arts weinig meer doen. "Eventueel kun je de plek insmeren met corticosteroïden, oftewel hormoonzalf", zegt Oude Elberink. "Maar deze zalf werkt vooral heel goed als je deze direct na een steek of beet op de huid smeert. Dat brengt de ontstekingsreactie in de huid tot rust. Smeer je pas na een dag, dan is de ontsteking nog moeilijk te onderdrukken "
Koude kompressen helpen ter verlichtingen van de warmte en pijn, maar niet ter vermindering van de zwelling zegt de allergoloog. "Een arts kan ontstekingsremmende zalf of tabletten voorschrijven, zoals prednisolon. Die kun je gebruiken meteen na een volgende steek om een gezwollen ledemaat te voorkomen."
In zeldzame gevallen gaat het wel helemaal mis. Mensen kunnen bij een wespen- of bijensteek reageren met een anafylactische reactie. Zo'n reactie kan bestaan uit jeuk en zwelling over het hele lichaam, moeite met ademhalen en duizeligheid, heftige hoofdpijn, overgeven, diarree, sterke bloeddrukdaling, hartritmestoornissen, bewustzijnsverlies, shock of een hartstilstand.
"Ga bij zo'n reactie onmiddellijk naar de eerste hulp, en daarna naar een allergoloog voor een behandeling", zegt Oude Elberink. Als je eenmaal zo'n reactie hebt gekregen, schrijft een arts je een noodpen, oftewel een adrenaline auto-injector voor, zodat je jezelf meteen kunt injecteren bij een anafylactische reactie.
"We kunnen mensen met deze allergie ook behandelen met immunotherapie. De patiënt krijgt dan kleine hoeveelheden insectengif toegediend, zodat ze er minder gevoelig voor worden. Zo'n kuur duurt een paar jaar en is een behandeling met een heel hoge therapietrouw", zegt de allergoloog. "Zo'n heftige reactie voelt alsof je de dood in de ogen hebt gekeken."
De wetenschap heeft nog geen antwoord op de vraag wie zo'n allergie kan ontwikkelen. Patiënten die aan mastocytose lijden lopen een groot risico. Dat is een zeldzame ziekte, die een op de 100.000 mensen treft.
Een muggenbeet is ongevaarlijk, maar het speeksel kan geïnfecteerd zijn doordat de mug een geïnfecteerd persoon heeft gebeten. Op deze manier wordt malaria, denguevirus of chikungunya verspreid in tropische gebieden. In Nederland komen bijna nooit geïnfecteerde muggen voor die je ziek maken. In de zomer van 2020 is voor het eerst bij iemand een infectie met het westnijlvirus vastgesteld, die dit opliep in Nederland.
De ziekte van Lyme kun je via de beet van een besmette teek oplopen. De meeste mensen worden niet ziek van een tekenbeet. De kans dat je de ziekte van Lyme krijgt na een tekenbeet wordt geschat op 2 procent, oftewel twee op de honderd tekenbeten, aldus het RIVM.
Source: Nu.nl algemeen