Sinaloa-baas Ismael ‘El Mayo’ Zambada werd door de zoon van zijn oude compagnon El Chapo op een presenteerblaadje aan de Amerikanen aangeboden. De spectaculaire vangst zal weinig veranderen aan de wijdverbreide drugscriminaliteit in de VS en Mexico.
Misschien is het een opluchting voor de drugsbaas, nu zijn grootste angst is uitgekomen. ‘Ik ben altijd bang’, zei Ismael Mario Zambada García in 2010 in een zeldzaam interview met de Mexicaanse journalist Julio Scherer voor het tijdschrift Proceso. ‘Bang om te worden opgesloten.’
Mexico’s grootste drugscrimineel, Ismael ‘El Mayo’ Zambada, samen met Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán oprichter van het machtige Sinaloa-kartel, leefde tot afgelopen donderdag in een continue staat van paranoia. En dat al zo ongeveer zijn hele leven. Naar verluidt rolde hij op zijn 16de in de drugscriminaliteit. Naar verluidt is hij momenteel 76 jaar oud.
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
‘Ze kunnen me elk moment pakken. Of nooit’, zei hij destijds. ‘Tot nog toe is er nog geen verrader opgedoken.’ El Mayo leefde decennialang in de beschutting van de imposante Sierra Madre-bergen van Sinaloa, de noordelijke Mexicaanse deelstaat, waar het gelijknamige drugsorganisatie haar oorsprong heeft. Sinds eind jaren tachtig groeide het Sinaloa-kartel uit tot een criminele drugsmultinational, actief van Latijns-Amerika en de Verenigde Staten tot aan Europa en Azië.
Het verraad liet na dat interview nog veertien jaar op zich wachten, maar de broedermoord bleek uiteindelijk onvermijdelijk. Donderdag landde een propellervliegtuigje van het type Beechcraft Air King op een klein vliegveld net buiten de Amerikaanse grensplaats El Paso in de staat Texas. Op de landingsbaan stonden Amerikaanse agenten klaar. Aan boord waren de piloot, Zambada en Joaquín Guzmán López (38), een van de zonen van El Chapo.
Op het hoofd van El Mayo stond een prijs van 15 miljoen dollar, op dat van Guzmán López 5 miljoen. De zoon van El Chapo gold als een van diens opvolgers, als een van de vier roemruchte Chapitos of ‘kleine Chapo’s’ die, sinds hun vader in 2016 in Mexico werd gearresteerd en een jaar later aan de VS werd uitgeleverd, een machtige factie vormen binnen het kartel.
Zambada werd in El Paso gearresteerd, tegen zijn zin, terwijl Guzmán López van plan geweest om zich over te geven. Na een leven in de luwte werd de baas van het Sinaloa-kartel verraden door de zoon van zijn oude compagnon. Door El Mayo aan de Amerikanen te overhandigen, zou Guzmán López hopen op een betere deal voor hemzelf en zijn jongere broer en mede-Chapito Ovidio Guzmán, die sinds 2023 vastzit in de VS.
Over het verraad gaan meerdere versies de ronde. Volgens het Amerikaanse persbureau Reuters, dat zich baseert op vier Amerikaanse inlichtingenbronnen, werd de Mexicaanse maffiabaas door Guzmán López het vliegtuig ingelokt met een smoes over een vastgoedbezichtiging in het noorden van Mexico. In plaats daarvan stak het vliegtuigje de grens over.
De zoon van El Chapo zou al tijden in gesprek zijn geweest met de Amerikaanse autoriteiten over zijn eigen overgave. Toch kwam die uiteindelijk als een verrassing, zeggen de ingewijden. Pas op het laatste moment stuurde Guzmán López bericht vooruit: hij kwam eraan en nam iemand mee. ‘Totaal onverwacht’, citeert Reuters een bron. ‘El Mayo was de kers op de taart.’
‘Episch’, stelde ook een Amerikaanse bron in de Amerikaanse krant LA Times. ‘The old man got tricked.’ De oude man was erin geluisd. Maar in diezelfde krant geeft de advocaat van El Mayo een andere lezing. De drugsbaas werd niet het vliegtuig ingelokt, hij was hardhandig ontvoerd, stelde advocaat Frank Perez in een verklaring.
Zambada zou tijdens een bijeenkomst met Guzmán López zijn overmeesterd door zes mannen in uniform, geholpen door de zoon van El Chapo. ‘Hij werd vastgebonden, kreeg een zak over zijn hoofd en werd in de laadbak van een pick-uptruck naar een vliegveld gebracht. Aan boord werd hij door Joaquín aan een stoel vastgebonden.’
Op vrijdag verscheen Ismael Zambada in een rolstoel voor een rechtbank in El Paso. Hij was onschuldig, zei hij. De VS verdenken hem van een eindeloze reeks misdaden. Bovenaan die lijst staat de fentanyl-epidemie die het Sinaloa-kartel volgens Amerikaanse aanklagers in het afgelopen decennium ontketende in de VS. De synthetische drug geldt als doodsoorzaak nummer één onder Amerikanen tussen de 18 en 45 jaar. De laatste jaren stierven er meer dan zeventigduizend Amerikanen per jaar aan de drug.
‘Te veel van onze burgers zijn omgekomen door de fentanyl-plaag’, stelde de Amerikaanse president Joe Biden in een reactie op de arrestaties. ‘Te veel families zitten in de ellende.’ Hij prees het werk van de inlichtingendiensten. Zijn Mexicaanse ambtgenoot Andrés Manuel López Obrador moest in eigen land toegeven dat Mexico niet op de hoogte was geweest en niet betrokken was bij de arrestatie.
De val van de illustere El Mayo mag gelden als een groot succes voor de VS, maar de geschiedenis leert dat drugskartels robuuster zijn dan hun leiders. Het woord ‘kartel’ doet een strakke organisatie vermoeden, in werkelijkheid is het Sinaloakartel een optelsom van tal van criminele groepen.
Zambada voorspelde het zelf al in dat ene interview uit 2010. ‘Je kan capo’s opsluiten, doden of uitleveren, hun opvolgers staan al klaar.’ Nu de twee oprichters van het Sinaloa-kartel vastzitten, net als twee zonen van El Chapo, resteren in Mexico twee Chapitos. Iván Archivaldo en Jesús Alfredo, de oudste zonen van El Chapo Guzmán, gelden als nog meedogenlozer dan hun vader.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant