Tegen alle peilingen en exitpolls in heeft de Venezolaanse Kiesraad de autoritaire president Nicolás Maduro zondagnacht uitgeroepen tot winnaar van de verkiezingen. De oppositie claimt eveneens de overwinning. ‘De hele wereld weet wat hier is gebeurd.’
De vraag was eigenlijk niet of de Venezolaanse regering de resultaten van de presidentsverkiezingen naar haar hand zou zetten, maar hoezeer. Na een lange verkiezingsdag kreeg Venezuela zondag even na middernacht het antwoord van Elvis Amoroso, voorzitter van de Nationale Kiesraad: de winnaar is, opnieuw, Nicolás Maduro Moros.
Maduro kan rekenen op 51 procent van de stemmen, oppositiekandidaat Edmundo González bleef steken op 44 procent, stelt de voorzitter op basis van 80 procent van de stemmen. ‘Felicitaties aan de nieuwe president’, zei Amoroso. De zaal met Maduro-aanhangers applaudisseerde. Elders in het land overheerste de stilte.
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Want even was in Venezuela de hoop hoog opgelaaid: misschien, dachten miljoenen Venezolanen, konden deze verkiezingen het einde betekenen van het Chavismo, de politieke stroming die al een kwarteeuw de macht heeft in Venezuela.
De charismatische Hugo Chávez kon tussen 1999 en zijn dood in 2013 nog rekenen op echte populariteit. Maar daarna volgden loodzware jaren van armoede en crisis onder de repressieve Maduro. Zo’n 8 miljoen Venezolanen, een kwart van de bevolking, vluchtten naar het buitenland.
Dus toen de oppositie dit jaar zich voor het eerst in jaren verenigde achter een kandidaat, en toen die kandidaat ook nog eens de kans kreeg van het regime om deel te nemen aan de verkiezingen, keerde kortstondig het geloof terug. Misschien was verandering na al die jaren toch nog mogelijk.
Die wens bleek keer op keer uit opiniepeilingen, waarin oppositiekandidaat González straatlengtes voorlag op Maduro, en was zondag zichtbaar in de lange rijen van opgetogen kiezers voor de stembureaus. De wens kwam ook tot uiting in de menigtes die ‘Weg! Weg! Weg!’ scandeerden tegen de intimiderende, motorrijdende knokploegen van de president, die aan het eind van de dag poolshoogte kwamen nemen bij stemlokalen.
En zoals peilingen dat de afgelopen maanden al voorspelden, wezen ook de exitpolls zondag op ruime winst voor de oppositie.
Totdat zo’n zes uur na het sluiten van de stemcomputers het regime het volk er ruw aan herinnerde dat Venezuela al tijden geen democratie meer is. Zes jaar geleden was Maduro’s herverkiezing dusdanig ontransparant dat tientallen landen en internationale organisaties de uitslag niet erkenden. Ook recentere parlementsverkiezingen verliepen eerlijk noch open.
Het is geen verrassing dat Maduro zichzelf tot winnaar van zijn eigen verkiezingen heeft uitgeroepen. Voorgaande keren kwam hij er ook mee weg. Hij is nog steeds de machtige leider van een alomtegenwoordig staatsapparaat, ook al snakken de meeste Venezolanen naar verandering.
Maar de vraag is hoever Maduro het elastiek nog kan oprekken. De linkse Chileense president, Gabriel Boric, was zondagnacht een van de eerste regeringsleiders die op X hardop zei wat zovelen dachten: ‘Deze resultaten zijn moeilijk te geloven.’
Hij eiste ‘totale transparantie’. Maar Boric liet zich al eerder kritisch uit over over de Venezolaanse president. Zijn tweet zal weinig indruk maken in Caracas.
Terwijl Maduro met zijn aanhangers een feestje vierde voor het presidentieel paleis en een ‘nationale dialoog’ beloofde, stelde oppositieleider María Corina Machado dat haar kandidaat González met 70 procent van de stemmen had gewonnen.
De oppositie was op veel plekken de toegang geweerd tot het tellen van de stemmen, maar had toch naar eigen zeggen 40 procent van de stembewijzen kunnen bemachtigen. Daaruit zou blijken dat Maduro niet meer dan 30 procent van de stemmen had gekregen.
‘Heel de wereld weet wat hier vandaag is gebeurd’, zei Machado. ‘Het regime weet het ook.’ Maar bovenal, zei ze, hadden de militairen die de wacht hielden bij de stemlokalen de miljoenen kiezers kunnen zien die met ‘hoop en blijdschap’ waren gaan stemmen. Ze riep het leger op de uitslag te respecteren.
Vooralsnog echter kon Maduro rekenen op de strijdkrachten. De president zorgt al jaren goed voor vooral de hogere militaire rangen. Zijn generaal, Vladimir Padrino López, sprak zondagavond voor bekendmaking van de uitslag al enigszins dreigende woorden. ‘Er bestaat geen keuze tussen vrede en geweld. Wij zullen permanent paraat staan om vrede te garanderen.’
En ook de overwinningsspeech van Maduro was doorspekt met (enigszins) verkapte dreigementen. ‘Willen jullie intolerantie? Haat? Verdeeldheid? Willen jullie dat het geweld op straat terugkeert?’, vroeg hij de menigte. ‘Ik wil liefde, ik wil dialoog. En ik heb de macht die jullie me hebben gegeven.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant