Met Kamala Harris als kandidaat lijken de kaarten in de VS ineens heel anders geschud voor de komende verkiezingen. Maar om die hoop waar te maken, moeten eerst meer kiezers weten wie ze is.
Kamala Harris brengt haar kin omhoog, schouders opgetrokken, ogen ietwat geknepen. ‘Wij gaan deze verkiezingen winnen!’, roept ze in Milwaukee (Wisconsin). De zaal met drieduizend aanhangers joelt. ‘Yes, we Kam!’, roepen ze, met een knipoog naar de Yes We Can-campagne van Barack Obama in 2008.
Het verschil met Joe Biden is evident. Tot een paar dagen geleden moesten de Democraten het doen met een aftakelende presidentskandidaat die al generaties meeging. Nu staat daar een jongere vrouw, barstensvol energie, die zich strijdbaar toont tegenover haar opponent. ‘Ik zal mijn verdiensten met veel trots naast die van hem plaatsen’, zegt Kamala Harris (59). ‘Ie-de-re dag van de week!’
Harris 2024 is een feit. In een week tijd lijken de VS drie keer om hun as gedraaid: van wanhoop om Biden die maar niet wilde vertrekken, naar twijfel of Harris het juiste alternatief zou zijn, naar nu: regelrechte Kamalamania. Op straat, in kranten, op sociale media en zelfs in Hollywood: overal gaat het over haar.
‘Ik ben zo blij dat ik Kamala Harris kan steunen’, schrijft zangeres Barbra Streisand op X. ‘We gaan er alles aan doen om haar te steunen’, reageert acteur George Clooney. ‘Ze is er klaar voor om president te worden’, schrijft Hillary Clinton in The New York Times.
Een miljoen donateurs hebben tezamen in no time 100 miljoen dollar geschonken aan de Harris-campagne. Opvallend: de meeste donaties zijn van mensen die voor het eerst doneren. Zo’n honderdduizend vrijwilligers hebben zich gemeld. Vakbonden, onderwijsverenigingen en lhbti-clubs spreken allemaal hun steun uit. Partijgenoten in Washington D.C. staan ook achter haar. ‘We lopen over van opwinding’, zei Senaatsleider Chuck Schumer deze week.
Kamala Harris zit in haar honeymoon phase. Met nog zo’n honderd dagen te gaan tot 5 november heeft Harris het vuur aangewakkerd in een campagne die niet meer te redden leek. Maar ze is er nog lang niet.
‘Ik weet helemaal niet wat haar plannen zijn’, zegt Sarah Nickless (46) uit Minneapolis in Washington D.C. In sportkleding neemt ze foto’s van het Witte Huis. ‘Ze maakt hoe dan ook meer kans dan Biden’, denkt ze. Maar wat ze goed of slecht aan Harris vindt, kan ze nog niet onder woorden brengen.
Het eerste probleem dat Harris moet zien te overwinnen, is dat veel kiezers nauwelijks weten wie ze is. Hoewel de meesten haar bij voorbaat een betere keuze vinden dan Joe Biden, willen ze eerst weten wíé de een-na-machtigste Amerikaan eigenlijk is.
‘Ik ken haar nog helemaal niet’, zegt ook Chase Lenard (26), die deze week met een vriendin naar Washington is gekomen om het Witte Huis te zien. ‘Ik weet niet wat ze belangrijk vindt.’ In 2016 stemde Lenard, een middelbareschooldocent uit Louisiana, op Trump. In 2020 stemde hij niet. ‘Dit jaar zou ik best op Harris kunnen stemmen. Maar dan moet ik eerst weten waar ze voor staat.’
Na bijna vier jaar vicepresidentschap is zij voor velen nog altijd een onbeschreven blad. Dat kan een gevaar zijn voor haar kansen in november, maar het hoeft niet. Harris heeft ook kans om een nieuwe versie van zichzelf te presenteren. Wat kunnen Amerikanen nu al weten over Kamala Harris? En wat hoopt zij dat ze niet weten?
De eerste keer dat Amerikanen Kamala Harris echt te zien krijgen is op de rode loper. In 2001 verschijnt ze met Montel Williams, een beroemde tv-presentator met wie ze dan een relatie heeft, in Los Angeles. Wie hij is, weten mensen, maar háár (dan jurist voor de stad San Francisco) kennen ze niet. Als paparazzi hem vragen wie die vrouw in die witte glinsterjurk is, roept hij: ‘Kamala, met een K.’
Harris wordt in 1964 geboren in Oakland, in Californië. Haar Jamaicaanse vader doceert economie aan Stanford Universiteit, haar Indiase moeder doet kankeronderzoek aan de Universiteit van Berkeley. Politiek wordt haar met de paplepel ingegoten. Al jong wordt ze meegenomen naar protesten van de burgerrechtenbeweging. Na de middelbare school studeert Harris economie en politieke wetenschappen aan de Howard universiteit, een gerenommeerde zwarte universiteit in Washington D.C.
Na Howard keert Kamala Harris terug naar de westkust voor een rechtenstudie. In 1991 gaat ze als officier van justitie aan de slag, ten tijde van de crackepidemie. Het land gaat gebukt onder zeer hoge criminaliteitscijfers en in San Francisco vinden veel moordpartijen plaats. Harris bouwt in die periode een reputatie op van iemand die schippert tussen streng en progressief.
‘Wat je hier veel hoort, is dat ze veel zwarte mannen heeft opgesloten’, zegt Tristan Stevens. De 22-jarige tandheelkundestudent loopt op zilverkleurige slippers over een verlaten campus, op de alma mater van Harris. De kans dat hij op haar gaat stemmen in november is groot, zegt hij. ‘Veel mensen hier zijn enthousiast, maar ze zijn haar reputatie als aanklager niet vergeten.’
Wat sommige zwarte kiezers haar nu nog kwalijk nemen: aan de hervorming van een wet waardoor mensen na drie misdrijven langdurig kunnen worden opsluiten – een maatregel die vooral zwarte mannen treft – verleende Harris geen steun. Ook strafte ze ouders van kinderen die langdurig spijbelden en beschermde ze in sommige zaken agenten die verdacht werden van politiegeweld.
Waar mensen minder van op de hoogte lijken, is haar tijd als procureur-generaal van Californië (2011- 2017), toen ze haar pijlen richtte op banken en grote bedrijven. Zo legde ze banken miljardenboetes op, geld dat werd teruggegeven aan gedupeerde huiseigenaren. Ook ging ze de strijd aan met vervuilende oliebedrijven. In 2016 klaagde ze de regering van Obama aan wegens het verlenen van vergunningen aan bedrijven die aan fracking doen. Maar het beeld dat bij veel kiezers blijft hangen, is van een zwarte vrouw die zwarte mensen straft.
Als Harris een gooi doet naar de presidentsverkiezingen van 2020, valt ze mede hierdoor in 2019 al uit de race, voor de eerste voorverkiezingen. The Black Lives Matter-beweging viert hoogtij in de VS. Beroemde Amerikanen dragen shirts met I Can’t Breathe, in reactie op de heropleving van de zaak van Eric Garner, die in 2014 stierf nadat een politieman hem in een wurggreep hield. Er heerst veel wantrouwen jegens politie en justitie.
Het sentiment dat nu domineert, is echter anders dan vier jaar geleden, toen haar tough on crime-reputatie niet werd gewaardeerd in een periode met veel politiegeweld. In 2024 is criminaliteit echter een van de belangrijkste verkiezingsthema’s – ook voor veel Democratische kiezers. Bovendien moet ze het opnemen tegen een veroordeelde presidentskandidaat.
Nu tracht Harris dat imago in haar voordeel te gebruiken. ‘Ik heb het opgenomen tegen allerlei misdadigers’, zei Harris dinsdag in Milwaukee. ‘Predators die vrouwen misbruikten, fraudeurs die consumenten oplichtten, mensen die de regels overtraden voor hun eigen gewin. (…) Luister naar me als ik zeg dat ik Donald Trumps type maar al te goed ken.’
‘In feite is ze de antithese van Donald Trump en de Republikeinse Partij’, zegt journalist Gerren Keith Gaynor in een restaurant in Washington D.C. Hij is Witte Huis-verslaggever voor de zwarte nieuwssite The Grio en maakt een van zijn drukste tijden door. ‘Ze is vrouw, zwart, Indiaas, kind van twee migranten’, zegt hij. ‘Het contrast met Trump kan niet sterker.’
Maar dan moet Harris wel de kans krijgen om dat contrast te schetsen – of die kans zelf creëren. Op donderdag daagde ze Trump uit voor een tv-debat, waar hij nog geen definitieve ‘ja’ op heeft gegeven. Zo’n campagnemoment zou het beeld van Harris bij veel kiezers kunnen versterken.
Toch is het opmerkelijk dat Harris pas opvalt nu ze tegenover Trump staat. Ze vloog de wereld over, ontmoette presidenten in oorlogstijd en zat aan de vergadertafel tijdens topgeheime briefings. Maar op de Amerikaanse tv moesten presentatoren deze week uitleggen hoe je haar voornaam eigenlijk uitspreekt. ‘Denk aan het woord comma’, adviseerde presentator Rachel Maddow op MSNBC.
Volgens Gaynor, die als verslaggever regelmatig meevloog in haar vliegtuig Air Force Two, had Harris de eerste jaren nodig om haar weg te vinden in het Witte Huis. Een team te bouwen dat bij haar past. Hij ziet iemand die veel op pad is, toespraken geeft, kiezers ontmoet, maar zelden het landelijke nieuws haalt.
‘Ze is een work in progress’, zei Joe Biden eind 2022 in het privé over zijn vicepresident. Ze krijgt dossiers onder haar hoede, zoals migratie en kiesrechten, waar Democraten moeilijk op kunnen scoren. Vanwege de historische waarde die haar vicepresidentschap had – als eerste vrouwelijke, zwarte en Aziatische vicepresident – verwacht het publiek bovendien veel van haar. Maar het doel van een vicepresident is nu juist om haar licht op de nummer één te laten schijnen en zelf niet al te veel op te vallen. Totdat het natuurlijk misgaat.
De kritiekgolf volgt op een interview in de zomer van 2021. Harris is een half jaar vicepresident en wordt ondervraagd over haar migratiedossier. Ze brengt een bezoek aan Mexico en Guatemala om, naar eigen zeggen, de oorzaken van migratie aan te pakken. Tijdens een tv-interview vraagt een journalist of ze ook de chaotische toestand aan de grens heeft bezocht – nee, daar is ze nog niet geweest.
‘Ik ben ook nog nooit in Europa geweest’, antwoordt Harris geïrriteerd. De dreun van die blunder voelt ze nog een tijdlang suizen. Harris kruipt in haar schulp. Ze denkt dat ze geen fouten mag maken. Omdat kiezers haar bijna nergens meer over horen, blijven ze haar associëren met die misstap.
Republikeinen maken daar gretig gebruik van. Trump herinnerde zijn aanhangers deze week aan het drie jaar oude interview van Harris, via een campagnemail. Migratie is een van de belangrijkste verkiezingsthema’s in 2024. Kiezers over het hele spectrum zijn ontevreden. De Republikeinen zullen alles doen wat ze kunnen om Harris het migratiebeleid van Biden in de schoenen te schuiven.
‘De migratie-tsaar’ noemen campagnespotjes van Trump haar. Hoewel Harris door Biden verantwoordelijk werd gemaakt voor het aanpakken van de oorzaken van migratie vanuit Zuid-Amerika, niet voor het Amerikaanse grensbeleid, zullen weinig kiezers dat onderscheid maken.
Ook oude uitspraken van Harris uit 2019 worden aangehaald, waarin zij illegale grensoverstekingen zegt te willen decriminaliseren. Zo’n standpunt doet het in 2024 slecht. Harris’ campagne zal moeten werken om de positie van de kandidaat op dit gevoelige dossier opnieuw te definiëren.
Uit het boek The Last Politician (2023), van Franklin Foer, blijkt dat Harris als vicepresident haar team geregeld laat weten dat ze zich bewust is van het feit dat alle ogen op haar zijn gericht, als eerste vrouwelijke vicepresident. In haar eerdere rollen ervaarde ze dat gevoel minder. Voordat ze vicepresident werd, zat ze pas vier jaar in de Senaat namens Californië.
Volgens The New York Times vreest Harris dat ze zichzelf niet genoeg heeft kunnen onderscheiden binnen de regering. Ze heeft dingen te zeggen, maar ze weet niet goed hoe. Ze voelde zich in de beginfase van de campagne alsof ze ‘buitenspel was gezet’, zei een adviseur van Harris tegen de krant, ‘en ze wilde een grotere rol’.
Dit jaar ging haar campagneteam op zoek naar thema’s waarop Harris zichzelf kan onderscheiden. Ze ziet jonge en zwarte kiezers wegdrijven van Biden, vanwege zijn aanhoudende steun aan Israël. In maart gaf ze een toespraak in Selma (Alabama) waarin ze meer dan Biden de nadruk legt op het lijden van de Palestijnen. ‘Gezien de immense omvang van het lijden in Gaza moet er onmiddellijk een staakt-het-vuren komen’, zegt ze. Een uitspraak die ze donderdag herhaalde tegen Netanyahu tijdens zijn bezoek aan Washington D.C.
Dit jaar ging haar campagneteam op zoek gaan naar thema’s waarop Harris zichzelf kan onderscheiden. Ze ziet jonge en zwarte kiezers wegdrijven van Biden, vanwege zijn aanhoudende steun aan Israël. In maart geeft ze een toespraak in Selma, Alabama waarin ze meer dan Biden de nadruk legt op het lijden van de Palestijnen. ‘Gezien de immense omvang van het lijden in Gaza, moet er onmiddellijk een staakt-het-vuren komen’, zegt ze. Een uitspraak die ze donderdag herhaalde tegen Netanyahu tijdens zijn bezoek aan Washington DC.
Even later verscheen ze in Tucson, Arizona, waar net een streng abortusverbod was ingevoerd. ‘De belofte van Amerika, is een belofte van vrijheid’, zei Harris, tijdens een toespraak. ‘Ze hebben vrouwen hier hun meest fundamentelerecht afgepakt: hun recht te beslissen wat ze met hun lichaam doen.’
De onzichtbare vicepresident maakt dit jaar zestig reizen door heel het land. Ze spreekt zich uit over toegang tot anticonceptie, strengere wapenwetten, ze wil moedersterfte tegengaan, maar praat ook over het verlagen van medicijnprijzen. Afgelopen maanden hoorden Amerikanen haar dus steeds vaker, op belangrijke dossiers, met sterkere optredens. Dat momentum hielp haar toen Biden besloot opzij te stappen.
De Republikeinen zijn zenuwachtig over hun nieuwe tegenkandidaat. Ze hebben reden tot zorg. In de nieuwste peilingen van Reuters/Ipsos loopt Harris twee procentpunten voor op Donald Trump. Andere peilingen plaatsen haar net onder Trump, maar aanzienlijk dichterbij dan Biden dagen eerder. Dat leidt tot nu tot een agressieve, rechtse tegenreactie die het slechtste in Trump naar boven haalt. Harris zou de ‘meest incompetente en uiterst linkse vicepresident zijn in de Amerikaanse geschiedenis’, zegt Trump tijdens een campagnebijeenkomst in Charlotte (North Carolina). ‘Je bent vreselijk geweest in alles wat je hebt gedaan.’
‘Iedereen is enthousiast over haar en dat maakt mij bang’, zegt een vrouwelijke Trump-aanhanger tijdens een groepsgesprek met kiezers op MSNBC. ‘Trump moet met een nieuwe strategie komen om haar slimmer af te zijn.’
Vier jaar geleden riep Trump een samenzweringstheorie in het leven over Harris, waarin hij beweerde dat ze niet in aanmerking zou komen voor het vicepresidentschap vanwege de buitenlandse afkomst van haar ouders.
Deze week gingen er video’s rond uit 2021 toen J.D. Vance, de running mate van Trump, haar een ‘kinderloze kattenvrouw’ noemde. Hoewel Harris zelf geen kinderen heeft gebaard, is ze wel stiefmoeder van twee kinderen, uit een eerdere relatie van haar man Doug Emhoff. ‘Ik hou van mijn drie ouders’, schreef schoondochter Ella Emhoff (25), donderdag op sociale media.
Maar Republikeinen gaan onverkort door met racistische en misogyne aanvallen op Harris. Trump en zijn aanhangers beweren bijvoorbeeld dat ze alleen zo ver is gekomen omdat ze een ‘DEI-hire’ zou zijn; iemand die enkel wordt aangenomen om diversiteitsquota te behalen. Rechtse media beweren daarnaast dat Harris allerlei banen zou hebben gekregen vanwege haar relaties met oudere mannen. Een commentator op Fox News noemde haar deze week de originele ‘Hawk Tuah Girl’, iemand die goed weet hoe ze mannen oraal moet bevredigen.
Al die persoonlijke aanvallen bewijzen dat de Republikeinen een steeds extremere retoriek uitdragen, en bang zijn voor het succes van Harris. Bovendien kunnen ze gematigd-conservatieve vrouwen, die het anti-abortusstandpunt van de Republikeinen al niet kunnen verteren, met hun misogynie tegen Harris nog verder richting de Democraten duwen.
Maar met de aanvallen op Harris als ‘meest radicale’ of ‘meest woke’ presidentskandidaat in de geschiedenis heeft Trump misschien een strategie die kan werken. Harris ís op bepaalde vlakken progressief en het is de vraag of genoeg Amerikanen een progressieve boodschap willen aannemen als een zwarte vrouw de afzender is.
Harris moet zich afvragen welke afslag ze de komende tijd wil nemen. Wordt ze weer dezelfde centrist als vier jaar geleden? Of durft ze de jonge, progressieve tak van haar partij te omarmen, door zich te richten op arbeiders en door afstand te nemen van de pro-Israëlische positie van de huidige nummer één? Campagnetijd of niet, zolang ze vicepresident is, kan ze niet zo gemakkelijk afwijken van het Biden-Harris-beleid. Hoe erg ze ook door Biden gesteund wordt.
Toch worden de contouren van haar plannen langzamerhand duidelijk. Deze week gaf zangeres Beyoncé vicepresident Harris toestemming om haar nummer Freedom als campagnelied te gebruiken. Voor Amerikaanse kiezers zal gaandeweg steeds meer kiezers duidelijk worden welk Amerika volgens hen zal prevaleren.
‘We gaan niet terug in de tijd’, riep Kamala Harris, tijdens haar eerste week als presidentskandidaat in Milwaukee. ‘Willen we leven in een land van vrijheid, mededogen en met een rechtsstaat, of in een land van chaos, angst en haat?’ Haar aanhangers keken haar vol verwachting aan. ‘Ka-ma-la!’, riepen ze terug.
Geselecteerd door de redactie
Voor het eerst trouwen op Curaçao mensen van hetzelfde geslacht
‘Misschien denken mensen door dit artikel: die Chinese windmolens zijn zo slecht nog niet’
Een zeldzaam beeld: een van de laatste ‘ongecontacteerde’ stammen ter wereld
Source: Volkskrant