Krioelden er lang geleden micro-organismen op Mars? Merkwaardige ‘luipaardvlekken’ op een bijzonder rotsblok op de rode planeet zouden daarop kunnen wijzen, volgens Nasa. Of heeft de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie geld nodig?
‘Dit is het type ontdekking waar je op hoopt, met breinbrekende data die je hart net iets sneller doen kloppen.’ Lavra Leshin, directeur van Nasa’s Jet Propulsion Laboratory, reageert enthousiast op X. Haar collega Nicola Fox, wetenschapsbaas van Nasa, is in het persbericht al even enthousiast. ‘Zoiets hebben we nog nooit eerder gezien.’
Het Amerikaanse robotwagentje Perserverance, dat ruim drie jaar geleden landde in de krater Jezero, heeft een rotsblok gevonden zo groot als een kruiwagen met merkwaardige structuren die miljarden jaren geleden gevormd zouden kunnen zijn door Marsbacteriën. Let op: zouden kunnen.
Over de auteur
Govert Schilling is wetenschapsjournalist. Hij schrijft voor de Volkskrant over sterrenkunde.
De steen, Cheyava Falls geheten (naar een waterval in de Grand Canyon), vertoont drie bijzondere kenmerken. Er komen organische verbindingen in voor: koolstofhoudende moleculen, die aan de basis liggen van het leven. Daarnaast bevat de steen witte afzettingen van calciumsulfaat, een bewijs dat er ooit stromend water was.
Maar het bijzonderst zijn de tientallen ‘luipaardvlekken’ op de rode, ijzerrijke delen van het oppervlak: ronde witte vlekjes van ongeveer een millimeter groot met een donkere rand. Op aardse afzettingsgesteenten komen ze ook voor, en dan altijd in samenhang met micro-organismen. De vlekjes ontstaan dan door scheikundige reacties, die energie uitwisselen met bacteriën.
Inge Loes ten Kate van de Universiteit van Amsterdam, zelf niet bij het onderzoek betrokken, vindt het opmerkelijk dat Nasa een persbericht publiceert voordat de onderzoeksresultaten beschikbaar zijn, bijvoorbeeld in de vorm van een wetenschappelijke publicatie. ‘Het klinkt spannend allemaal, maar het is tegelijkertijd heel frustrerend dat ik geen data heb om te duiden’, zegt ze. ‘Misschien is er sprake van een puur geochemisch proces, maar dan is het óók heel interessant.’
De Cheyava Falls-steen bevat bijvoorbeeld ook olivijnkristallen, die een vulkanische oorsprong hebben. Wie weet heeft er ooit extreem heet water gestroomd, en zijn de merkwaardige luipaardvlekken op een andere manier ontstaan die niets met leven te maken heeft. Nasa houdt dan ook nog veel slagen om de arm. In het persbericht wemelt het van de woorden als ‘wellicht’, ‘mogelijk’ en ‘zou kunnen’.
Volgens Ten Kate is het persbericht vermoedelijk in een vroeg stadium alvast verspreid, om te voorkomen dat het nieuws zou uitlekken en er allerlei wilde verhalen rond zouden gaan zingen.
Om meer zekerheid over de ware aard van de luipaardvlekken te krijgen, zou de steen in een groot aards laboratorium bestudeerd moeten worden. Perseverance heeft dan ook al een bodemmonster genomen dat (samen met tientallen andere bodemmonsters) door een toekomstige ruimtemissie opgehaald moet worden. Punt is alleen dat het Amerikaanse Congres de plannen voor die Mars Sample Return-missie veel te duur vindt. Nasa heeft inmiddels commerciële ruimtevaartbedrijven uitgenodigd om goedkopere alternatieven te ontwikkelen, maar de toekomst van het project is zeer ongewis.
Niet zo gek dus dat er hier en daar ook kritiek klinkt: de hype rond de gevlekte Marssteen zou voornamelijk tot doel hebben om het budget voor zo’n ophaalmissie veilig te stellen. Iets soortgelijks speelde in 1996. Nasa-geologen meenden toen nanofossielen gevonden te hebben in een Marsmeteoriet, en dat zou de financiering van nieuwe Marsvluchten vergemakkelijkt hebben.
Ten Kate wil echter niet zo cynisch zijn. ‘De Perseverance-missie had tot doel om bodemmonsters terug te brengen naar de aarde’, zegt ze. ‘Logisch dat het team hoopt dat dat uiteindelijk gaat lukken. Zelf kijk ik daar ook heel erg naar uit.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant