Na de successen van Tokio is Sifan Hassan veranderd. De absolute wil om te winnen is weg en in de plaats daarvan kwam nieuwsgierigheid. Waar liggen de grenzen van haar atletisch vermogen?
Sifan Hassan was de ster van de Olympische Spelen van Tokio. Ze deed het schier onmogelijke, pakte brons op de 1.500 meter en goud op zowel de 5.000 als 10.000 meter. En daarna? In de na-olympische periode wist ze het even niet meer. ‘Veel mensen vinden verliezen pijnlijk. Maar ik denk dat verliezen je uitdaagt om harder je best te doen. Maar wat als je wint?’
De 31-jarige Hassan is een andere persoon in de aanloop naar Parijs dan dat ze was op weg naar Tokio. Ze is nog altijd fanatiek, maar er is iets van relativering ingeslopen. Zeker als het op uitslagen aankomt. Ze is meer met het uitdagen van zichzelf bezig, dan met het najagen van goud.
Over de auteur
Erik van Lakerveld is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft met name over olympische sporten als schaatsen, atletiek en roeien.
De verwachtingen voor deze Spelen zijn daarom ook iets minder hoog gespannen. Veel meer dan de vraag hoeveel ze winnen zal, lijkt de belangrijkste kwestie nu: welke onderdelen zal ze lopen? Haar keuze tussen 1.500 meter, 5.000 meter, 10.000 meter en de marathon maakt ze pas op 31 juli bekend.
De wil om de beste te zijn was jarenlang haar voornaamste brandstof. In de voorbereiding op Tokio was er voor niets anders plaats dan de atletiekbaan. Dat was een heftige tijd, zeker omdat die periode van overgave aan de sport door het uitstellen van de Spelen een jaar langer duurde. Ze hield vol en werd in Japan volop beloond voor alle moeite die ze zich getroost had.
Maar met drie olympische medailles om de hals viel de wil om zichzelf dagelijks binnenstebuiten te keren weg, vertelt Hassan een paar weken voor Parijs. Het is een dag na de FBK Games en ze heeft in een hotel in Delden een uurtje ingeruimd voor het interview. Ze is net overgekomen uit de VS en de jetlag werkt nog door. Ze verontschuldigt zich dat ze wat slaperig is.
‘Een paar maanden geleden zag ik een oud interview met Usain Bolt waarin hij vertelde hoe hij zich voelde na de Olympische Spelen van Rio’, zegt ze. Ze herkende zich in zijn verhaal, al was zijn olympische succesreeks langer dan de hare. De Jamaicaan had voor zichzelf een doel gesteld: olympisch goud op drie verschillende Spelen. Dat lukte in Brazilië, in 2016. In totaal verzamelde hij bij drie opeenvolgende olympische edities acht keer goud.
En toen was zijn ‘drive’ weg. ‘Opeens had hij geen zin meer om te trainen. Toen ik dat interview zag, dacht ik: dat had ik ook.’
Na de Olympische Spelen van Tokio liep Hassan nog een paar weken door en toen was het klaar. Maandenlang trok ze haar hardloopschoenen niet meer aan. Geen zin, geen doel, geen puf.
Met moeite stoomde ze zich min of meer klaar voor de WK van het seizoen erna, in het Amerikaanse Eugene. Ze kwam er niet in de buurt van haar oude vorm, moest zich met twee vierde plaatsen op de 5.000 en 10.000 meter tevreden stellen. Hoe kon het ook anders? Ze had nauwelijks getraind.
Maar stoppen, zoals Bolt? Dat deed Hassan niet. Ze vond een reddingsboei, een nieuwe uitdaging: de marathon. Niet eens om er ’s werelds beste in te worden, maar om haar eigen grenzen te verkennen. ‘Ik dacht dat ik nooit van mijn leven goed zou kunnen zijn in een marathon. Ik ben van origine een 800-meterloper.’
Niet voor het eerst verraste ze zichzelf en de wereld. Haar marathondebuut in Londen leek een mislukking te worden. Nog voor de helft van de wedstrijd moet ze stoppen om te rekken. Einde oefening, dacht iedereen. Maar langzaamaan kwam Hassan daarna steeds dichter in de buurt van de koplopers. Uiteindelijk won ze door een goed geplaatste eindsprint. Deze 800-meterloopster kan dus wel degelijk 42.195 meter aan.
Bij het voorlezen van de regeringsverklaring in de Tweede Kamer haalde premier Dick Schoof dat marathondebuut van Hassan aan. Zij is in zijn woorden ‘een van mijn allergrootste sporthelden’. Niet de vreugde van na de zege, maar de nerveuze spanning en nieuwsgierigheid die zij voor de race in Londen ervoer, daar ging het Schoof om. Hij was minstens net zo nerveus en benieuwd tegelijk.
De opmerking van Schoof, waar hij zijn speech mee begon, kreeg direct een politieke lading. En dat was niet zo vreemd. Als premier van een kabinet dat migratiebeleid tot speerpunt heeft gemaakt en dat de grenzen voor vluchtelingen zoveel mogelijk wil sluiten, was de keuze voor Hassan als rolmodel op zijn minst opvallend.
Zij kwam als minderjarige asielzoeker naar Nederland en begon vanuit de asielopvang met hardlopen. Ze zou onder het beleid dat het kabinet voor ogen heeft die kans wellicht nooit gekregen hebben.
Hassan houdt zich verre van het politieke spel waarin zij een rol kreeg. Zij kijkt er op een andere manier naar, vond het mooi dat Schoof haar noemde. Ze herkent in hem een gelijkgestemde, omdat ook hij een hardloper is. Schoof liep al achttien keer een marathon, vijftien keer meer dan zij.
De laatste was de Big Sur Marathon in Californië, waar hij 4 uur en 10 minuten over deed. Die liefde voor het lopen telt voor haar, niet welke politiek hij voorstaat.
En ze ziet de gelijkenis met de situatie waarin Schoof zich bevond toen hij de Tweede Kamer toesprak. ‘Ik snap hem. Hij moet daar staan met direct zoveel ogen op hem gericht.’ Ze weet hoe het is om te presteren als de wereld toekijkt. Dat is niet makkelijk.
Daar waar het gaat om dat soort zaken, de niet-politieke kant van het leven, op gedeelde ervaringen, wil Hassan graag een voorbeeld zijn. ‘Ik ben olympisch kampioen, maar ik ben ook normaal. Wat iedereen ervaart, ervaar ik ook. Ik heb het ook soms moeilijk, ben ook soms somber. Maar ik zeg wat ik voel, ik spreek de waarheid en anderen herkennen dat omdat we allemaal mensen zijn. Het maakt niet uit of je wit, donker of van een andere kleur bent.’
De vermoeidheid die aan het begin van het gesprek in haar houding en gezicht zo zichtbaar was, is volledig verdwenen.
Tijdens het interview heeft ze haar haar bedekt, zoals ze meestal doet wanneer ze niet op de atletiekbaan staat. Het lijkt soms alsof ze haar geloof de laatste jaren nadrukkelijker uitdraagt, maar dat is niet zo, zegt ze. ‘Mijn geloof was altijd al belangrijk. Vooral vroeger heeft het me veel geholpen.’
Het geloof gaf richting toen ze in haar eentje in Nederland kwam. ‘Ik had geen familie hier. Niemand die me zei: doe dit niet, doe dat wel. Als anderen gingen chillen, naar een feest en roken, deed ik dat niet omdat het niet mocht van de islam. Ik dronk niet, ik rookte niet. Het hielp me te kiezen: dit is de goede weg, dit is de slechte weg. Keuzes waren makkelijker door mijn geloof. En het heeft me hoop gegeven.’
Haar leven speelt zich af op meerdere continenten. In voorbereiding op de belangrijkste wedstrijden traint ze op hoogte in de bergen van de Amerikaanse staat Utah. Al een paar jaar trekt ze daar met coach Tim Rowberry naar het wintersportplaatsje Park City, decor voor het snowboarden en skiën tijdens de Winterspelen van 2002 in het verderop gelegen Salt Lake City.
Hoewel ze er vaak en veel is, voelt de plek niet als thuis, al was het maar omdat ze er geen vaste stek heeft. Elke trainingsstage is het zoeken naar een huurappartement. De kosten zijn hoog, ze betaalt er al gauw 6.000 dollar voor een maand. Iets voor langere tijd huren of kopen is niet te doen. ‘Dan moet je echt een miljoen meenemen.’
Het is er wel goed trainen in de ijle lucht. En de dagen hebben er een prettig voorspelbaar ritme: trainen, eten, slapen. Dat maakt het de moeite waard. Maar leuk? ‘Voor de mensen die er op vakantie gaan is het een leuke plek. Maar ik ben er altijd bezig met een doel, de Spelen of een WK, en dat legt druk op mezelf.’
In de Rocky Mountains legde ze de basis voor die wonderbaarlijke overwinning in Londen. Dat was één van de gelukkigste momenten in haar leven. ‘Ik ben vaak gelukkig. Als ik met mijn familie ben bijvoorbeeld, maar zeker ook in Londen was ik supergelukkig. Dat was al zo in de laatste vier of vijf kilometer van de race. Omdat ik mezelf verbaasde.’
Ontspanning vindt ze in Ethiopië, bij haar familie. Dat is de plek waar ze na de grote toernooien, in het off-season, graag naartoe gaat. ‘Dan ga ik niks doen. Gewoon slapen, opstaan, zitten en verder niets. Dat vind ik echt fantastisch.’ Ze heeft het nodig om op te laden. Even alles uit de handen laten vallen, hoogstens wat wandelen of winkelen.
Afgelopen voorjaar kwam tijdens een online persbijeenkomst bijna bij toeval uit dat ze al een tijdje getrouwd is. Een journalist had iets opgevangen over een bruiloft, meende dat het iets van kortgeleden was en feliciteerde haar. Zij reageerde verbaasd. ‘Ik ben al heel lang geleden getrouwd’, zei ze.
Hoelang precies? Ze wordt niet heel nauwkeurig. ‘Ik weet het niet precies. Vier jaar? Drie?’ Over haar privéleven geeft Hassan het liefst maar weinig prijs. Ze heeft het liever over wat ze doet met hardloopschoenen aan. Dus trouwfoto’s op Instagram zetten doet ze niet. ‘Ik vind sociale media garbage. Echt waar.’
Ze hekelt het perfecte plaatje dat zoveel mensen online van zichzelf schetsen. ‘Iedereen liegt. Als ze moeten huilen, dan schrijven ze: het leven lacht me toe. Mensen maken elkaar jaloers. Dat is ongezond, zeker voor jonge mensen, maar ook voor jou en mij. Het is heel ongelukkig dat mensen allemaal fake-dingen posten. Ik denk dat je beter op andere manieren een voorbeeld kunt zijn.’
Zij wil behalve een voorbeeld in menselijkheid, ook een toonbeeld in atletische uitzonderlijkheid zijn. Ze heeft zo vaak dingen gedaan die volgens de ongeschreven atletiekwetten niet kunnen, dat ze die regels niet meer serieus neemt. Neem haar leeftijd. ‘Veel mensen denken dat je rond je 30ste wel klaar bent. Ik dacht het ook altijd. Maar misschien is het wel andersom. Dat je juist sterker bent.’
Hassan noemt Shelly-Ann Fraser-Pryce als voorbeeld. De 37-jarige Jamaicaanse sprintster behoort nog altijd tot de wereldtop, is in Parijs kandidaat voor olympisch goud. Waarom zou dat voor de zes jaar jongere Hassan anders zijn?
‘Ik ben nieuwsgierig.’ Dat zinnetje komt vaak terug in het gesprek. Ze is nieuwsgierig waartoe ze de komende jaren nog in staat is. Want de Olympische Spelen in Parijs zijn geen eindstation. Eerder een nieuw begin.
Hoewel ze nog moet uitvogelen welke onderdelen ze in Parijs zal betwisten, weet ze al wel wat haar doel op de langere termijn is. Ze wil bewijzen dat zij zich zowel op de 1.500 meter als op de marathon nog kan verbeteren. ‘Ik wil op beide afstanden in hetzelfde jaar een persoonlijk record lopen.’
Dat klinkt als waanzin voor iemand die al de tweede marathontijd ooit op haar naam heeft en slechts acht vrouwen voor zich hoeft te dulden op de ranglijst aller tijden op de 1.500 meter. Maar ja, als de consensus is dat iets niet kan, dan vindt Hassan het juist het proberen waard.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant