De doorsneetoerist zal recht op de Parijse binnenstad afgaan. Maar de Olympische Spelen moeten juist de banlieues in de schijnwerpers zetten, om de negatieve beeldvorming bij te schaven. ‘De extra politieagenten hebben alvast geleerd dat Saint-Denis geen getto is.’
Zoals Parijs wereldwijd tot de verbeelding spreekt, genieten ook de banlieues eromheen een sterk gevestigde reputatie. Als negatief van de hoofdstedelijke romantiek staan de voorsteden bekend om grijze torenflats, drugshandel en confrontaties tussen jongeren en de politie.
De werkelijkheid is oneindig diverser, en de Olympische Spelen bieden een kans om dat te (laten) zien. Wie in de koninklijke geschiedenis van Frankrijk wil dwalen, kilometers streetart wil bewonderen of een nacht lang wil dansen onder ringweg Périphérique, kan zijn of haar hart ophalen in de banlieues.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
In de Parijse plannen voor de Spelen werd nadrukkelijk beloofd dat juist de voorsteden zouden profiteren van de wereldwijde schijnwerpers. Seine-Saint-Denis, het armste departement van Frankrijk, kan rekenen op zo’n 80 procent van de investeringen rond het sportevenement, bedoeld voor betere woonvoorzieningen en bereikbaarheid en meer groen- en sportlocaties.
Het olympisch dorp, dat de atleten verwelkomt, strekt zich uit over de gemeenten Saint-Denis, Saint-Ouen en L’île-Saint-Denis, en wordt na de Spelen omgetoverd tot huisvesting.
Minder tastbaar, maar zeker niet onbelangrijk, is het imago: ‘93’, de code van het departement Seine-Saint-Denis, staat in Frankrijk symbool voor criminaliteit, onveiligheid en werkloosheid. Als een goedkoop etiket kleeft het aan wie daar vandaan komt: de kans op een sollicitatiegesprek is kleiner dan wanneer je in Parijs woont, zo blijkt uit onderzoek. Scholen hebben er meer moeite leerkrachten te rekruteren.
En, zo vertelt inwoner Mirna D’Oriano: ook Franse ordediensten hebben hun bedenkingen als ze naar Saint-Denis worden gestuurd.
Vanachter de pizzaoven in het Italiaanse familierestaurant Chez Riccardo, wijst D’Oriano op de agenten en militairen in camouflage die patrouilleren langs de terrassen in het hart van Saint-Denis, in afwachting van de olympische vlam die hier vrijdag zal passeren.
‘Over Seine-Saint-Denis wordt voortdurend negatief gesproken, dat misvormt het beeld’, zegt ze. ‘De politieagenten hier komen vanuit Straatsburg. Zelfs zij waren verbaasd dat je hier gewoon naartoe kunt zonder bijna dood te gaan.’
Vorig jaar zomer stonden de banlieues weer volop in de aandacht vanwege de gewelddadige rellen in reactie op de dood van Nahel, een Algerijns-Franse tiener die door politiekogels om het leven kwam. De Spelen bieden een goede aanleiding om deze zomer een andere kant te tonen en het imago bij te schaven.
‘Natuurlijk hebben we hier de grotestadsproblemen’, zegt Mirna D’Oriano’s vader Riccardo. ‘Maar dat is niet anders in Amsterdam, Londen of Barcelona. Wat mensen vaak niet zien, is dat Saint-Denis ook een culturele voorstad is.’
Het terras van Chez Riccardo kijkt uit op de basiliek van Saint-Denis. Qua bekendheid steekt het bleek af tegen de Notre-Dame, maar kenners zien de kathedraal als een van de grootste meesterwerken van gotische architectuur. Van hieruit veroverde de bouwstijl Europa.
Bovendien ligt hier de geschiedenis van de Franse monarchie begraven, van koning Dagobert (7de eeuw) tot zonnekoning Lodewijk de Veertiende (gestorven in 1715). Al zijn de rijkversierde tombes leeg: tijdens de Franse Revolutie werden de graven geplunderd.
Volgens de overlevering ligt ook de heilige Denis hier begraven, die in de 3de eeuw als eerste bisschop naar Lutetia werd gezonden, de Romeinse voorloper van Parijs.Nadat hij door de Romeinen werd vermoord, zou Denis zijn afgehakte hoofd in zijn handen hebben genomen en van de Parijse wijk Montmartre naar het huidige Saint-Denis zijn gelopen.
De basiliek is ook het startpunt van een historische wandelroute die uitkomt bij het Stade de France, het grootste stadion van Frankrijk. In 1998 werd het geopend door president Jacques Chirac, en datzelfde jaar sleepte Frankrijk er het wereldkampioenschap voetbal binnen. Woensdagmiddag, nog voor de Spelen officieel geopend zijn, staan er al eindeloze rijen voor het stadion voor de eerste rugbycompetities.
Het pad langs Canal Saint-Denis, waar het stadion aan ligt, is omgedoopt tot ‘street art avenue’, een kilometerslange route langs zo’n veertig kunstwerken. ‘Maar duik vooral de wijk zelf in’, adviseert een voorbijganger die niet met zijn naam in de krant wil, ‘en zoek de metershoge muurschildering van een jongen met katapult.’
Alle andere kunstwerken zijn alleen vanaf het water te zien, zegt hij. ‘Leuk voor toeristen uit Parijs. Maar alleen Enfant Haïtien is zichtbaar voor bewoners in de wijk zelf.’
Een vergelijkbaar gevoel echoot in Saint-Denis over de Spelen. Enkele dagen voor de opening ligt de temperatuur nog danig onder olympische koorts. In de speeltuin voor de muurschildering Enfant Haïtien vertelt de Georgische Amilan (die geen achternaam wil delen) naar judo uit te kijken, maar verder haalt hij net als andere buurtbewoners de schouders op.
‘Het wordt gepresenteerd als volksfestijn’, zegt Myrian D’Oriano, moeder van Mirna, in Chez Riccardo. ‘Maar kijk naar wat de kaartjes kosten. Het is vooral voor een bepaald type volk.’
Wat het evenement de voorstad zal brengen, moet nog blijken. ‘Maar in ieder geval hebben alle extra politieagenten hier alvast geleerd dat Saint-Denis geen getto is.’
Tips voor de Spelen in de Parijse banlieues die elk een deel van het Olympisch dorp huisvesten
Optredens van Afrikaanse artiesten, huldiging van Afrikaanse sporters, wedstrijden volgen en eten vanuit alle hoeken van het continent: Station Afrique is een van de grootste fanzones, gelegen op L’île-Saint-Denis;
Openlucht-nachtclub Virage, dat nadrukkelijk lhbti-vriendelijk is, ligt precies op de grens tussen Parijs en de voorstad Saint-Ouen: recht onder de Périphérique.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant