De kans is groot dat de zomerhit Zo Zomer van John de Koning gegenereerd is door kunstmatige intelligentie. Het wordt regelmatig op de radio gedraaid – maar kan dat eigenlijk, een ‘nepliedje’ dat de plaats inneemt van een artiest van vlees en bloed?
Een baslijn die zo uit de jaren tachtig lijkt te zijn gestuiterd, op iedere tweede tel een klapgeluid als van een drumcomputer uit de vorige eeuw, en dan een ietwat blikkerige, generieke mannenstem: ‘Het is zo, zo, zo, bijna zomer...’
Dit liedje, Zo Zomer van John de Koning, is regelmatig te horen op radiozender Sterren NL. Luisteraars en muziekjournalisten vermoeden dat de zomerhit met kunstmatige intelligentie (AI) is gemaakt: het klinkt dof, zit voorspelbaar in elkaar en is precies drie minuten en zestien seconden lang. Dat is de standaardlengte van liedjes die met een intro en een outro worden gemaakt door AI-software Udio. Bovendien is ‘John de Koning’ met mysterie omgeven: Zo Zomer is zijn enige liedje op Spotify en in zijn artiestenbio staan twijfelachtige claims als ‘Taylor Swift is een bff’.
Desondanks gaf Sterren NL, een themazender van NPO Radio 5, het een prominente plek in hun playlist. Een ‘nepliedje’ dat de plaats inneemt van een artiest van vlees en bloed, kan dat zomaar op de publieke omroep?
Die vraag is niet eenduidig te beantwoorden, vindt NPO-directeur Strategie en Innovatie Ezra Eeman. Het is namelijk voorlopig nog niet met 100 procent zekerheid vast te stellen dat Zo Zomer met AI is gemaakt.
Daar komt in de toekomst verandering in: nieuwe EU-wetgeving op het gebied van AI zal er naar verwachting voor zorgen dat AI-gegenereerde muziek beter herkenbaar wordt, door bijvoorbeeld een digitaal kenmerk.
Als het duidelijk is welke muziek met AI gemaakt is en welke niet, kunnen radiozenders daar hun programmering op aanpassen. Eeman kan zich bijvoorbeeld een aparte AI-hitlijst voorstellen, naast een ‘menselijke’ hitlijst. Het belangrijkste is volgens hem dat de luisteraar weet wat met AI gemaakt is en wat niet.
De NPO organiseerde in 2020 het AI Songfestival, waarbij landen een door AI gegenereerd songfestivalliedje instuurden. ‘De kwaliteit was op dat moment echt niet zo goed’, zegt Eeman. ‘Maar het verschil met een mogelijk AI-liedje op de radio is dat bij het AI Songfestival duidelijk werd gecommuniceerd wat het was. En dat is op dit moment nog heel moeilijk, omdat het niet bij muziekstukken wordt aangegeven of ze door AI gegenereerd zijn.’
Maar zelfs als je weet wat met AI gemaakt is, is er nog een groot grijs gebied. ‘Misschien zijn die nummers wel door goede Nederlandse makers gemaakt, die een goede prompt (opdracht aan de software, red.) hebben verzonnen’, zegt Eeman. Hoe beoordeel je hun bijdrage? En wat te doen met muziek die deels gemaakt is door AI, en deels door mensen?
Denk bijvoorbeeld aan de hit Clint Eastwood van Gorillaz. De hele beat is een voorgeprogrammeerd deuntje uit de Suzuki Omnichord, maar Damon Albarn en rapper Del the Funky Homosapien zingen en rappen eroverheen. Voor de luisteraar is Clint Eastwood hoe dan ook een liedje van Gorillaz, en niet van Suzuki.
Waar de scheidslijn voor het stempel ‘AI-gegenereerd’ precies komt te liggen, kan Eeman niet zeggen. ‘Ik denk dat het publiek daar ook iets van gaat vinden, dus daar moet je de dialoog over aangaan.’
De NPO heeft een aantal algemene richtlijnen opgesteld over het gebruik van AI; onder andere transparantie over het gebruik ervan staat hoog in het vaandel. Binnen deze richtlijnen kan iedere omroep en redactie zelf zijn aanpak bepalen. ‘Je kunt je voorstellen dat dat bij NOS van een heel andere orde is als het over nieuws, informatie en betrouwbaarheid gaat, dan bijvoorbeeld bij een creatief satirisch programma waar ze iets willen uitproberen’, zegt Eeman.
‘Het ondersteunen van menselijke creativiteit staat bij ons voorop’, zegt Eeman. Herkenbaarheid van AI-muziek is daarvoor een eerste stap, maar: ‘Ik vrees dat het dan alsnog heel, heel moeilijk wordt, omdat de grens tussen AI en menselijke creativiteit niet zwart-wit gaat zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant