Er komt voorlopig toch geen nachttrein tussen Almere en Amsterdam. De NS, die de trein vanaf december zou rijden, haakt af. Dat doet het omdat concurrent Arriva interesse heeft getoond in de lijn. Maar dat Arriva gaat rijden is helemaal niet zeker.
Naar de nachttrein werd in Almere reikhalzend uitgekeken. Het is de achtste stad van het land en nog altijd hard aan het groeien. Maar terwijl Almere overdag een prima ov-verbinding heeft met Amsterdam, valt dat ’s nachts vies tegen. Daardoor zijn nachtwerkers, clubgangers en toeristen aangewezen op nachtbussen, taxi’s of eigen vervoer.
De gemeenteraad ijvert sinds vorig jaar voor een nachttrein. De NS wilde die wel rijden. Het spoorbedrijf zou vanaf december elk vrijdag- en zaterdagnacht een keer heen en weer rijden. Dat kost weliswaar een flink bedrag – 90 duizend euro per jaar, met daar bovenop nog eens 25 duizend euro om de stationsfietsenstalling open te houden –, maar dat had de Almeerse raad er graag voor over.
Ashwant Nandram is economieverslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over de luchtvaart en spoorwegen.
Ook Lelystad was inmiddels enthousiast. De gemeenteraad wil 100 duizend euro per jaar bijdragen als de trein ook door zou rijden naar Lelystad.
Maar de beloofde NS-trein gaat er ondanks het geld en enthousiasme toch niet komen. De NS trekt haar aanbod weer in, blijkt uit een raadsbrief van het Almeerse college. De trein zal in 2025 daarom niet gaan rijden. Oorzaak is een tamelijk complexe kwestie, met daarin in de hoofdrol concurrent Arriva.
Het bedrijf vond het oneerlijk dat alleen de NS een offerte mocht doen. Arriva deed daarom een eigen voorstel, waarin Almere geen vast bedrag betaalde, maar waarbij de kosten zouden afhangen van het aantal reizigers. Hoe meer reizigers aan boord, hoe minder Almere zou gaan betalen. In het donkerste scenario – wanneer er dus geen enkele reiziger in de nachttrein zou zitten – zou de stad nog altijd minder betalen dan aan de NS, aldus Arriva.
Naast de offerte deed Arriva een zogenoemde open-toegang-aanvraag. Het bedrijf heeft immers geen concessie om in de Randstad treinen rijden. Met de aanvraag claimt het bedrijf – via marktmeester Autoriteit Consument & Markt (ACM) – toch een plek op het spoor. Arriva schreef dat het een nachttrein zal rijden tussen Zwolle, Lelystad, Almere, Amsterdam en Schiphol.
Het is deze aanvraag die grote verwarring heeft veroorzaakt. De NS en de gemeente Almere beschouwen hem als teken dat Arriva de trein zonder bijdrage van Almere gaat rijden. Dat was namelijk ook het geval bij eerdere aanvragen; een spoorbedrijf bedruipt zichzelf dan door treinkaartjes te verkopen.
Het is volgens Almere ‘niet toegestaan om bij open toegang een bijdrage te betalen’, schrijft het college aan de raad. Het gereserveerde geld is daardoor ook ‘niet nodig’, want ‘we gaan er op dit moment vanuit dat Arriva de nachttrein voor eigen rekening en risico gaat rijden’.
Een Arriva-woordvoerder zegt op haar beurt dat dit een misverstand is. Het stelt dat de aanvraag de enige manier was om Almere een aanbod te kunnen doen. ‘Maar gratis kunnen wij de trein niet rijden. Wij willen ’m rijden volgens de offerte.’
Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, dat Europese regels interpreteert, is die laatste optie niet mogelijk. Er zijn maar twee opties, bevestigt de woordvoerder. Of de NS rijdt de trein voor 90 duizend euro als uitbreiding van de concessie. Of Arriva rijdt de trein gratis.
Een onafhankelijk jurist met kennis van de kwestie – die niet bij naam genoemd wil worden – zegt dat onzeker is of het ministerie de Europese regels juist interpreteert. In de zogenoemde PSO-verordening is er namelijk ‘geen regel of definitie die stelt dat een opentoegangsdienst (spoorlijn zonder concessie, red.) niet met subsidie kan worden aanboden’.
Marktmeester ACM zegt in een reactie dat het ‘niet toeziet op de regels uit de verordening, dat doet de rechter. Wij zijn dus ook niet de aangewezen partij om nu uitsluitsel te geven.’
Daarmee is de situatie muurvast komen te zitten. De NS heeft zich teruggetrokken. Of het in de toekomst nog steeds de nachttrein wil rijden is onzeker, stelt een woordvoerder. ‘De situatie kan dan weer heel anders zijn.’ Bovendien is daarvoor noodzakelijk dat Arriva haar aanvraag intrekt, iets waar Arriva zich nog op zegt te beraden. De Almeerse nachtbraker blijft tot die tijd met lege handen achter.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant