Nederland moet de kwaliteit van de publieke omroep beter bewaken en de NPO beter in staat stellen om zijn journalistieke normen te borgen. Het zijn enkele conclusies van de Europese Commissie, die in haar jaarlijkse rapport de rechtsstaat in heel Europa onder de loep neemt.
De Commissie wijst op het rapport van de commissie-Van Geel, die in september 2023 voorstelde een onafhankelijke omroepautoriteit op te richten, die moet toezien op de toelating van nieuwe omroepen en de naleving van de regels. In de huidige situatie is het vaak moeilijk om inbreuk op journalistieke normen te bestraffen. Als voorbeeld noemt de Europese Commissie de omroep Ongehoord Nederland, die drie keer een boete kreeg opgelegd wegens inbreuk op journalistieke normen. Niettemin kwam toenmalig staatssecretaris Gunay Uslu tot de conclusie dat er onvoldoende reden was de zendmachtiging van ON in te trekken. Daarna trok de NPO twee boetes in.
De Commissie maakt zich ook zorgen over de toenemende concentratie op de Nederlandse mediamarkt, vooral de voorgenomen overname van RTL door DPG Media – het moederbedrijf van onder meer de Volkskrant, het AD en QMusic. Daarnaast vindt de Commissie de aanhoudende bedreigingen van journalisten zorgelijk.
Over de auteur
Peter Giesen is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de Europese Unie en internationale samenwerking. Eerder was hij correspondent in Frankrijk.
Volgens de Commissie is het gerechtelijk systeem in Nederland efficiënt. Ook wordt het gezien als onafhankelijk. Wel vindt de Commissie dat Nederland de werkdruk en het personeelstekort in het systeem moet aanpakken. Nederland moet ook maatregelen nemen om het lobbyen van voormalige bewindslieden aan te pakken, onder meer door het instellen van een tweejarige ‘afkoelingsperiode’ na het verlaten van de regering. Daarnaast vindt de Commissie dat het afhandelen van de kindertoeslagaffaire veel te langzaam verloopt.
Het is de vijfde keer dat de Europese Commissie een rapport over de rechtsstaat uitbrengt waarin het iedere (potentiële) lidstaat tegen het licht houdt. Hiertoe werd besloten uit zorg over de verslechtering van de rechtsstaat in Hongarije en Polen. De Commissie ziet duidelijke verbetering in Polen, sinds het aantreden van de regering van Donald Tusk. Hongarije blijft echter veruit het slechtst scoren van alle EU-lidstaten. De onafhankelijk van de rechtspraak, de bestrijding van corruptie en de persvrijheid schieten daar ernstig tekort, rapporteert de Commissie. Eurocommissaris Didier Reynders van Justitie sprak woensdag van een ‘structureel’ probleem.
De Commissie constateert ernstige achteruitgang in Slowakije en spreekt haar zorgen uit over de bestrijding van corruptie, de onafhankelijkheid van de rechtspraak en de publieke omroep, en de veiligheid van journalisten. Ook waarschuwt de Commissie Slowakije niet door te gaan met een wetsvoorstel dat ngo’s die financiële ondersteuning uit het buitenland krijgen, het label ‘organisatie met buitenlandse steun’ oplevert. Een vergelijkbare wet werd in 2017 door Hongarije aangenomen, maar in 2021 weer ingetrokken na een veroordeling door het Europees Gerechtshof. ‘We zullen meteen een procedure wegens inbreuk op het Europees recht aanspannen, omdat de uitspraak van het Hof al op tafel ligt’, zei Vera Jourova, Eurocommissaris van Waarden en Transparantie, woensdag.
De Commissie wil dat Italië maatregelen neemt om de financiering en de onafhankelijkheid van de publieke omroep RAI te garanderen. Eerder dit jaar klaagden RAI-journalisten over een ‘verstikkend klimaat’ door voortdurende politieke inmenging van de regering-Meloni.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant