Laat kinderen niet spelen in zeeschuim, verkondigt de overheid sinds kort expliciet. Daarin kan namelijk een hoge concentratie aan pfas zitten, chemicaliën met gezondheidsrisico’s. Hoe erg is het? Vier vragen en antwoorden.
Een dagje strand komt sinds kort met een nieuw advies van de overheid: laat kinderen en huisdieren niet in zeeschuim spelen. Dat schuim bevat namelijk pfas, een groep stoffen met gezondheidsrisico’s.
Over de auteurs
Ronald Veldhuizen schrijft voor de Volkskrant over medisch onderzoek, psychologie en (neuro-)biologie. Tonie Mudde is chef van de wetenschapsredactie van de Volkskrant.
Dat er pfas in zeeschuim zit is al langer bekend, en eerder zei de overheid dat badgasten vooral geen zeeschuim moeten inslikken. Maar sinds afgelopen maand geldt het totale vermijdadvies. De NOS ontdekte de waarschuwingswijziging op de overheidswebsite zwemwater.nl.
De nieuwe formulering op de site roept discussie op. Want de waarschuwing dat er pfas in zeeschuim zit, is nergens op het strand zelf te vinden.
Wat zijn pfas?
Pfas zijn chemicaliën die waterafstotend, vuilafstotend en brandwerend zijn. Ze zitten daarom in allerlei producten verwerkt, van pizzadozen, anti-aanbaklagen tot outdoorkleding. Ook kunnen pfas – een afkorting voor per- en polyfluoralkylstoffen – vrijkomen bij het maken van die producten.
Doordat pfas microscopisch klein zijn en zich makkelijk hechten aan allerlei materialen, verspreiden ze zich ook makkelijk door het milieu. Zo bevat de grond, het water en de lucht rond de Chemours-fabriek in Dordrecht relatief hoge concentraties pfas.
Maar ook daarbuiten zijn pfas te vinden. Zo slijt het ook af van vuilafstotende meubels in huis en komt het via de rivieren Nederland binnen. Zelfs het drinkwater bevat pfas.
Wat is er bekend over de gezondheidsrisico’s?
Ook in het menselijk lichaam hopen pfas zich makkelijk op. Vooral in het bloed, om precies te zijn. Alleen al via het drinkwater en voedselverpakkingen krijgen Nederlanders daardoor meer pfas binnen dan de grenswaarde die Europa daarover heeft afgesproken, berekende het RIVM vorig jaar.
Dat wil niet zeggen dat je ziek wordt wanneer je meer pfas binnenkrijgt dan toegestaan, aldus het RIVM. De grenswaarde is vastgesteld door hoe pfas de afweerreactie bij kinderen kan dempen. Kinderen reageren al bij kleine hoeveelheden pfas minder goed op vaccinaties, ontdekten de Faeröerse arts-onderzoeker Pál Weihe samen met de Deense gezondheidshoogleraar Philippe Grandjean.
Bij erg hoge concentraties pfas in het bloed kunnen mensen mogelijk hart- en vaatziektes en kanker krijgen, laat Amerikaans onderzoek zien. Toch is er nog te weinig bekend om zulke risico’s precies te duiden bij de lagere doses die de meeste mensen binnenkrijgen.
Waarop moet je letten bij zeeschuim?
Zeeschuim bestaat uit een plakkaat dode algen die aanspoelt. Pfas hecht zich ook daar graag aan. Daarom komt pfas in veel hogere concentraties voor in het schuim dan in het zeewater zelf, concludeerde het RIVM vorig jaar. Zeeschuim hoopt zich vooral op als het hard waait.
Wie zeeschuim inslikt, krijgt dan al meteen meer pfas binnen dan de Europese grenswaarde. Even met de voeten in de branding staan is niet meteen een probleem. ‘Probeer dus te voorkomen dat je (zee)schuim binnen krijgt en laat kinderen en huisdieren er niet in spelen’, aldus de overheid op zwemwater.nl.
Moeten er waarschuwingsborden op stranden komen?
Milieuchemicus Chiel Jonker pleit bij de NOS voor waarschuwingsborden. Andere onderzoekers vinden dit overdreven. Zo zegt Jacob de Boer, hoogleraar milieuchemie en toxicologie: ‘Er zit absoluut pfas in zeeschuim en dat spul kun je beter niet binnenkrijgen. Tegelijkertijd: het draait altijd om de dosis waaraan je wordt blootgesteld. Hoe vaak spelen kinderen nou op jaarbasis in zeeschuim? Dat valt wel mee, waarschuwingsborden plaatsen vind ik dan overdreven.’
De recente waarschuwing van onder meer Het Voedingscentrum om geen eieren van hobbykippen te eten, vindt De Boer wél verstandig. ‘Ook daar zit te veel pfas in. En dat krijgen mensen in grotere hoeveelheden via de mond binnen.’
Het allerbelangrijkste volgens de hoogleraar is het invoeren en handhaven van een verbod op het gebruik van pfas door de industrie. ‘Daar moet Brussel echt vaart mee maken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant