Grote overstromingen, dodelijke virussen en verwoestende tornado's: rampenfilms zijn al sinds het begin van cinema in trek. Nu draait het vervolg op Twister (1996) in de bioscoop. Waarom blijft dit vernietigende genre zo populair?
Van nucleaire monsters tot zinkende schepen: rampenfilms komen in veel verschillende vormen. Maar er is altijd een rode draad in te vinden, vertelt Peter Verstraten, filmdocent aan de Universiteit Leiden. "Rampenfilms zijn eigenlijk altijd een reactie op een angst die in de samenleving speelt. In de films wordt die angst enorm uitvergroot."
Toen cinema nog in de kinderschoenen stond, waren rampen al een onderwerp waar veel gebruik van werd gemaakt. Denk bijvoorbeeld aan Metropolis uit 1927, waarin een overstroming een grote rol speelt. Of aan San Francisco (1930), waarin de hoofdrolspelers te maken krijgen met een sterke aardbeving.
"De natuur is een kracht die wij als mens niet helemaal in de hand hebben, wat het een fascinerend onderwerp voor films maakt", vertelt Verstraten. "Daarnaast speelt de angst voor de natuur nu door de klimaatcrisis in de samenleving. Het is makkelijk om een natuurverschijnsel dat al bestaat uit te breiden naar iets extreems."
Het is daarom niet gek dat Twister, die zoals de titel verklapt over tornado's gaat, een (opzichzelfstaand) vervolg heeft gekregen, vindt Verstraten. Twisters toont hoe verwoestend de wervelwinden kunnen zijn, maar ook hoe stormjagers een kick krijgen van het natuurgeweld.
In de versie uit 1996, geregisseerd door de Nederlander Jan de Bont, was het actrice Helen Hunt die in de hoofdrol kroop. In Twisters is het de beurt aan Daisy Edgar-Jones. Andere hoofdrollen zijn voor Glen Powell en Anthony Ramos.
"De aantrekkingskracht van dit soort films zit vooral in de actie", zegt Ramos over Twisters tegen NU.nl. "We zijn gefascineerd door dingen die echt kunnen gebeuren en films laten de extreemste kant daarvan zien."
Het is spectaculair om te zien hoe een ramp zich vertaalt naar het filmdoek, zegt Verstraten. "Maar de ramp is vaak ook een bijzaak. Kijk bijvoorbeeld naar de originele Twister. Die gaat over een man die gaat scheiden. Door de tornado's komt hij toch weer samen met zijn ex-vrouw. De noodsituatie is hierin de katalysator van het persoonlijke verhaal: geliefden die elkaar terugvinden."
"Dit zien we bijvoorbeeld ook in War of the Worlds. Hierin weet de hoofdpersoon (Tom Cruise) niet hoe hij met zijn puberkinderen moet omgaan. Door de ramp, dit keer veroorzaakt door iets buitenaards, kan hij zichzelf bewijzen als man. Op het einde wordt hij eindelijk weer 'vader' genoemd door zijn kinderen. Hierbij was de ramp niet alleen nodig om de persoonlijke relaties te redden, maar ook om de traditionele waarde van het gezin te herstellen."
Echt angstig worden kijkers meestal niet van het deprimerende wereldbeeld dat rampenfilms schetsen. "Die lopen eigenlijk bijna altijd goed af", zegt Verstraten. "En als dat komt doordat egoïstische mensen gedwongen zijn samen te werken, is het des te beter."
Ook haalt de filmdocent Roland Emmerich aan. Die regisseerde films zoals 2012, The Day After Tomorrow en Independence Day. Emmerich stelt dat rampenfilms juist zorgen voor een beetje lucht bij heftige onderwerpen. Hij vergelijkt de samenleving met een fietsband die te hard is opgepompt met alle spanningen die spelen. Door middel van rampenfilms kan die band een klein beetje lucht kwijt.
Of het nu tornado's zijn of wezens van buitenaf die de wereld kapotmaken: we blijven er graag naar kijken. Twisters, die volgens hoofdrolspeler Powell "een echte aanvulling is op het origineel", bracht in de Verenigde Staten binnen een weekend al 74,6 miljoen dollar (zo'n 68,5 miljoen euro) op.
Twisters draait nu in de Nederlandse bioscopen.
Source: Nu.nl algemeen