Geïnspireerd door de grote betogingen in Kenia wilden jonge Oegandezen dinsdag naar het parlement in Kampala trekken, maar daar staken de autoriteiten een stokje voor. President Yoweri Museveni (79) is als de dood dat de protesten overslaan naar zijn eigen land.
Op dinsdagochtend rijden kolossale groene pantservoertuigen door de straten van Kampala, voor ze rondom het Oegandese parlement strategische posities innemen. Op sociale media gonst het: jonge demonstranten zouden onderweg zijn. Maar zodra er groepjes demonstranten worden gevormd, worden die meteen door de oproerpolitie geboeid afgevoerd. President Yoweri Museveni is duidelijk: de massale protesten van Kenia zullen niet overslaan naar ‘zijn’ Oeganda.
De afgelopen weken was het in Kenia regelmatig onrustig. Grote groepen jongeren gingen in het hele land de straat op om te demonstreren tegen een wet met belastingverhogingen, in Nairobi werd zelfs het parlementsgebouw bestormd. Hoewel de wet door de Keniaanse president Ruto werd ingetrokken, bleven de demonstraties aanhouden. Zelfs toen Ruto bijna zijn hele kabinet ontsloeg, eisten boze ‘Gen Z’ers’ (jongeren geboren tussen 1997 en 2012) alsnog zijn aftreden. Volgens hen is Ruto corrupt, net als het systeem dat hij vertegenwoordigt.
Over de auteur
Joost Bastmeijer is correspondent Afrika voor de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
De demonstraties maakten in buurland Oeganda diepe indruk. Ook daar zijn veel jongeren gedesillusioneerd, omdat ze moeite hebben om een baan te vinden en ontevreden zijn over Museveni en zijn van corruptie beschuldigde partijgenoten. Oeganda is een van de jongste landen ter wereld; de gemiddelde leeftijd van de inwoners ligt net onder de 16 jaar. Bijna tachtig procent van de 47 miljoen Oegandezen is jonger dan 30. Als zo’n grote groep zich roert, bewijzen de protesten in Kenia, kunnen zij heel wat teweegbrengen.
Een jongerenopstand is de grootste nachtmerrie voor de 79-jarige Museveni, die Oeganda al sinds 1986 leidt. Zijn regering probeerde uit alle macht een stokje te steken voor de door anonieme Gen Z’ers aangekondigde mars naar het parlement.
‘We zijn druk bezig met het produceren van welvaart,’ zei hij in een toespraak gericht aan de betogers, ‘en jullie willen ons storen. Jullie spelen met vuur, en dat kunnen we niet toestaan’. De politie had eerder al laten weten geen toestemming te verlenen voor de ‘in potentie anarchistische’ demonstratie.
Museveni heeft al decennia zijn eigen methodes om jongeren in toom te houden. Zo bestaan er ‘speciale belangengroepen’ die nauw verbonden zijn aan Museveni’s partij. Jonge aanhangers van de oppositie die overstappen en bij de regeringspartij aansluiten, worden daar met veel bombarie voor beloond. Tijdens verkiezingen deelt Museveni’s partij allerhande baantjes aan jongeren uit, in de hoop hen tevreden te houden.
Dat systeem werkte ogenschijnlijk naar behoren, tot Robert Kyagulanyi (beter bekend onder zijn artiestennaam, Bobi Wine) in 2017 de politieke arena betrad. Veel jongeren sloten zich aan bij zijn National Unity Platform (NUP), waardoor die partij uitgroeide tot de grootste oppositiepartij van Oeganda. In 2020 werd Wine hardhandig gearresteerd, waarna grote protesten uitbraken. Zeker 54 betogers werden toen door de oproerpolitie gedood.
In een ultieme poging de betogers de wind uit de zeilen te nemen, viel de Oegandese politie maandagavond het hoofdkantoor van Wines NUP-partij binnen. Volgens Wine bouwden ‘lafaards’ het partijkantoor ‘om tot militaire kazernes’ en hebben zij een aantal partijfunctionarissen ‘met geweld gearresteerd’.
Hoewel Wine ‘elke poging om te protesteren tegen onrecht, corruptie en wanbestuur’ steunt, zegt hij niet een van de organisatoren van de demonstraties te zijn. Volgens Wine wil de regering de protesten neerslaan door het te laten lijken op een partijpolitieke aangelegenheid.
Met name in de snel groeiende steden is Museveni het contact met jongeren verloren – de Oegandese politiek werd door The Economist onlangs nog ‘een parabel van dynastiek verval’ genoemd. In een wanhoopspoging lijkt Museveni zijn 50-jarige zoon, tevens legeraanvoerder, Muhoozi Kainerugaba klaar te stomen om het stokje over te nemen.
Maar vooralsnog is Kainerugaba een ongeleid projectiel: al meermaals kwam hij door ongelukkige berichten op X in de problemen, bijvoorbeeld toen hij zei dat hij de Keniaanse hoofdstad in minder dan twee weken tijd kon veroveren.
Hoewel Museveni nog niet van ophouden weet, zegt zijn zoon klaar te zijn voor het presidentschap – de verkiezingen worden in 2026 gehouden. ‘Ik heb genoeg van de oude mensen die ons regeren’, zei de naar eigen zeggen ‘knapste generaal op aarde’ in maart nog op X.
Twitter bericht wordt geladen...
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant