De ontmoeting tussen president Biden en premier Netanyahu dinsdag in Washington komt voor beiden op een moeilijk moment. Niet alleen is er nog geen akkoord over Gaza, nu ligt er ook een voor Israël vernietigende uitspraak van het VN-hof.
In theorie is het mogelijk dat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu maandag in Tel Aviv in het vliegtuig stapt terwijl er geen akkoord is over een wapenstilstand in Gaza, en dat er wél een akkoord is als hij uren later in Washington uitstapt. Het zou zijn ontmoeting dinsdag met president Joe Biden een stuk minder korzelig maken en het zou zijn tekstschrijvers nopen flink te schaven aan de toespraak die hij woensdag gaat houden voor het Amerikaanse Congres.
Hoezeer theoretisch ook, het kán. Nog altijd praten de onderhandelaars – Arabieren, Israëliërs en Amerikanen, met Hamas in de zijkamer – over de details van het driefasenplan waarvan de hoofdlijnen eind mei door Biden werden gepresenteerd. Van diverse kanten werd vorige week benadrukt dat het mooi zou zijn als het akkoord er is wanneer Netanyahu zijn bezoek aan de VS begint. Minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken zei vrijdag dat een akkoord ‘binnen schootsafstand’ ligt.
Meteen temperde hij zijn eigen optimisme door eraan toe te voegen dat ‘de laatste meters altijd het moeilijkst zijn’. Gezien de voorgeschiedenis (steeds wierp een van beide partijen nieuwe obstakels op wanneer een deal nabij leek) is de kans groot dat de Israëlische premier deze week in Washington zal rondlopen zonder bestandsakkoord op zak.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten en het Midden-Oosten.
In dat geval zullen de twee leiders dinsdag een wrevelig gesprek voeren. Dat was nog anders bij hun ontmoeting in oktober vorig jaar, toen Biden kort na de terreuraanval van Hamas Israël bezocht om zijn ‘onvoorwaardelijke steun’ uit te spreken. Naderhand ontsproten er toch voorwaarden, in het bijzonder dat het Israëlische leger minder onbesuisd zou optreden in de Gazastrook.
De verhouding werd steeds geprikkelder, met van beide kanten openlijke en bedekte sneren. Zo noemde Netanyahu het onlangs in een videoboodschap ‘onvoorstelbaar’ dat de VS zo zuinig zijn met wapenleveranties. In een getergde reactie liet het Witte Huis weten dat ‘zeer teleurstellend en zonder twijfel beledigend’ te vinden. De uitnodiging aan Netanyahu voor het bezoek aan de VS komt dan ook niet van Biden, maar van de Republikeinen in het Congres.
De ontmoeting komt op een voor Biden kwetsbaar moment. De druk vanuit zijn partij om zich terug te trekken als presidentskandidaat neemt toe. The New York Times suggereerde zelfs dat hij dat besluit heeft uitgesteld tot ná Netanyahu’s bezoek, omdat hij zijn gast niet de lol wil gunnen van een ontmoeting met een afgedankte, niet langer relevante senior.
Maar ook voor Netanyahu valt zijn bezoek op een beladen moment. Vrijdag deed het Internationaal Gerechtshof in Den Haag een historische, voor Israël uiterst ongunstige uitspraak. Volgens het hof is de bezetting van Palestijns gebied illegaal en moet Israël ‘zo snel mogelijk’ een eind maken aan zijn aanwezigheid daar.
Het gerechtshof ‘heeft zojuist een van Israëls belangrijkste verdedigingswerken tegen de bezetting vernietigd’, zo stelt Aeyal Gross, hoogleraar volkenrecht aan de Universiteit van Tel Aviv. Het argument dat de bezetting tijdelijk is, in afwachting van een vredesakkoord, gaat niet langer op. Alles wijst er volgens de rechters op dat Israël de bedoeling heeft te blijven en grote delen van het bezet gebied feitelijk al heeft geannexeerd.
De uitspraak kan ertoe leiden dat de internationale steun voor Israël verder afbrokkelt. De druk op regeringen en organisaties, ook uitgeoefend via nationale rechters, zal toenemen om tegen Israël sancties en boycotachtige maatregelen te treffen. De rechters roepen daar zelf toe op.
Ook strafrechtelijk zit er een adder onder het gras. Het Internationaal Strafhof doet onderzoek naar ernstige misdrijven, gepleegd in Palestijns gebied. Aanklager Karim Khan wil arrestatiebevelen uitvaardigen tegen zowel Hamasleiders als premier Netanyahu en zijn minister van Defensie Yoav Gallant.
Dat betreft in Gaza gepleegde misdrijven. Het onderzoek van Khan gaat echter ook over de Westelijke Jordaanoever; vóór 7 oktober vorig jaar lag daar zelfs de nadruk op. Met de ‘adviserende’, niettemin gezaghebbende uitspraak van het Internationaal Gerechtshof op tafel moet Khan haast wel tot de conclusie komen dat ook op de Westoever het internationaal recht op ernstige wijze wordt geschonden. Nieuwe arrestatiebevelen zijn dan een logisch vervolg.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant