"Het is zo, zo, zo, bijna zomer", klinkt in het irritant aanstekelijke refrein van het nummer Zo Zomer. Maar wie is toch zanger John de Koning? Bestaat hij eigenlijk wel?
Op radiozender Sterren NL, waar aan de lopende band Nederlandstalige liedjes worden gedraaid, is Zo Zomer bezig aan een ware opmars. Inmiddels staat het nummer op de vijfde plaats in de Top 25. Heel gek is dat niet. Al na één keer luisteren zit het in je hoofd.
Maar er is iets geks met het liedje aan de hand. De productie klinkt blikkerig, de tekst slaat nergens op en na precies 3.16 minuten stopt het plotseling. Het lijkt wel alsof Zo Zomer met behulp van kunstmatige intelligentie is gemaakt.
In de podcast De Machine van VPRO-muziekplatform 3voor12 werd het mysterie rond het liedje als eerste opgemerkt. Sterren NL-samensteller Jan Paparazzi legde uit hoe hij aan het nummer kwam. "Dit plaatje viel op", zei hij. "Het heeft een goede beat, is aanstekelijk gezongen en past bij de tijd van het jaar."
Alleen weet niemand wie John de Koning is. Ook de persoon die het liedje bij Sterren NL bracht, zegt het niet te weten. Paparazzi kregen zogenaamd een foto van de zanger. "Een kruising tussen Osama Bin Laden en Borat", zegt hij daarover. "Dan voel je dat er iets niet klopt. We hebben hem uitgenodigd in de studio, maar hij zou dan op een jazzfestival in België staan. Dan hooguit in het publiek, want ik heb hem niet op de line-up zien staan."
Op de Spotify-pagina van John de Koning staat één liedje: Zo Zomer. Bijna 30.000 keer geluisterd. De geschreven biografie op de pagina maakt je niets wijzer. "Wie is toch die hitzanger?", staat er. Een antwoord komt er niet.
De zoektocht leidt naar DuckDuckGoose. Het Nederlandse bedrijf herkent deepfakes, maar vooral stemmen en video's. Het bedrijf doet een poging om het liedje te analyseren, maar vindt geen duidelijke conclusie. Hun detectietools kunnen met overtuigende uitkomsten vertellen of een stem echt of nep is, maar ze zijn niet getraind op muziek.
In Frankrijk is een organisatie dat dit wel zegt te kunnen: Amplify. De organisatie hoort bij instituut IRCAM, dat is gespecialiseerd in muziek en geluid en daar onderzoek naar doet. Hun AI-detectiesoftware werkt met allerlei databanken. Daarin staat echte muziek, maar daarmee kunnen ook patronen van AI-muziekgeneratietools zoals Suno en Udio herkend worden.
De software herkent bepaalde afwijkingen en typische patronen van de bekendste AI-muziekprogramma's, legt Amplify-productleider Romain Simland uit. "We analyseren de metadata of lengte van een liedje niet, omdat je dat kunt aanpassen. Maar als we horen dat de muziek heel helder is en er in de stem ruis klinkt, dan is dat vaak een aanwijzing dat er iets niet klopt."
De software van Amplify is er voor 94 procent zeker van dat Zo Zomer gemaakt is met AI. En waarschijnlijk is dat met het programma Udio gedaan.
Het nummer is dus waarschijnlijk hartstikke nep. Mogelijk heeft de maker wel wat geluk gehad, zegt AI-expert Remy Gieling. "Met de muziekprogramma's is het heel lastig om een compleet liedje te maken dat van A tot Z klopt en aanstekelijk klinkt. Je hebt namelijk weinig controle over wat voor muziek zo'n tool oplevert."
Maar wie is dan het gezicht achter John de Koning? De maker heeft inmiddels accounts aangemaakt op X en Instagram en probeert daarmee zijn liedje nog meer onder de aandacht te brengen.
Atze de Vrieze, muziekjournalist en presentator van De Machine, denkt dat de onbekende er in elk geval lol in heeft. "We denken dat het iemand is die in de muziekindustrie werkt", zegt hij. "Hij kent het spelletje een beetje, weet wat grappige antwoorden zijn en verwijst naar muzikale fenomenen. Het is waarschijnlijk geen artiest, maar iemand die achter de schermen werkt."
Dat zou verklaren waarom zijn nummer bij een radiozender terecht kon komen. Want inmiddels staat Zo Zomer dus in een afspeellijst van Sterren NL. En dat gebeurde voor zover bekend niet eerder met een AI-gegenereerd liedje.
Als dat in de toekomst vaker gebeurt, kan dat artiesten in de weg zitten. Elke week heeft een radiostation namelijk plek voor drie of vier nieuwe liedjes in zo'n afspeellijst. Als er dan een paar AI-composities bij zitten, blijft er minder ruimte over voor zangers en bands.
De Vrieze maakt zich niet direct grote zorgen en denkt dat John de Koning een uniek geval is. Hij noemt het een cultfenomeen dat door de mazen van de Hilversumse wetten is geglipt.
"Het is vaak wel degelijk belangrijk wie er achter een nummer zit", zegt hij. "We volgen grote sterren vanwege wie ze zijn. Er komen maar weinig liedjes op de radio die toevallig leuk klinken. Een artiest komt veel eerder in aanmerking als diegene in de studio kan komen spelen en interviews kan geven."
Source: Nu.nl algemeen