De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid beïnvloedt. Deze week: Eric Lee fotografeert collega Doug Mills, die de aanslag op Trump fotografeert.
Op 13 juli, even over zessen in de avond, maakte een handjevol fotografen in het persvak bij een verkiezingsbijeenkomst in Pennsylvania de foto’s van hun leven. Donald Trump werd vanaf een dak op 120 meter afstand onder vuur genomen. Een van de kogels raakte zijn oor. Trump dook achter het spreekgestoelte en werd bedolven door beveiligers.
Een van de fotografen was meervoudig Pulitzer-winnaar Doug Mills (1960) van The New York Times, die al sinds Ronald Reagan presidentiële campagnes volgt. Mills: ‘Ik hoorde een aantal harde knallen; aanvankelijk dacht ik aan een uitlaat. Ik bleef foto’s maken. Hij dook achter het katheder en ik dacht: o mijn God, er is iets gebeurd!’ Intuïtief tilde hij de camera boven zijn hoofd en hield zijn vinger op de knop. Elke fractie van elke seconde werd vastgelegd.
Veel verder naar achteren stond Eric Lee, een collega van Mills, eveneens van NYT. Hij legde onder meer het moment vast dat Trump op de grond lag en er, enige seconden later, op de tribune achter het podium paniek ontstond. Er was ook een omstander getroffen.
Over de auteur
Mark Moorman schrijft voor de Volkskrant over series, films, fotografie en populaire cultuur.
Vlak voor het podium, op ongeveer een meter afstand van de getroffen presidentskandidaat, werd Mills – te herkennen aan een lichtblauw overhemd met lange mouwen en een hoed met een rand – door Lee vastgelegd met zijn camera boven zijn hoofd en, duidelijk zichtbaar, de wijsvinger van zijn rechterhand op de knop.
Een aantal uur na de aanslag spreekt Doug Mills met zijn collega Sabrina Tavernise van NYT-podcast The Daily. Zijn stem klinkt dun. Hij belt vanuit een auto op een inmiddels nachtelijke parkeerhaven. Hij hoort de knallen nog in zijn oren: ‘Ik stond recht in de baan van de schoten.’
‘Je had zelf geraakt kunnen worden, Doug’, zegt Tavernese.
‘Ik kan niet geloven dat dit is gebeurd’, zegt Mills. ‘Het is het allerergste wat ik tijdens mijn werk heb meegemaakt.’
Op de fotoredactie van The New York Times kijken ze mee naar de beeldenstroom van Mills. Enkele uren na de aanslag publiceert de krant online een foto van een sprekende Trump, van onderaf, een fractie voordat hij wordt geraakt. In de helderblauwe lucht zien we een dun streepje. Experts zijn ervan overtuigd dat het hier de baan van een kogel betreft.
In Butler beweegt Mills zich snel naar de zijkant van het podium (met nog altijd de hand op de knop) om te kijken of hij een foto van Trump kan maken. Hij legt vast hoe de Republikeinse kandidaat opstaat, zich lijkt te ontworstelen aan de beveiligers en zijn vuist instinctief in de lucht steekt, terwijl het bloed in lijntjes over zijn gezicht stroomt. Het enige wat Mills kan denken: ‘Hij leeft!’
Maar al snel leek een foto van Evan Vucci van AP het bepalende beeld van de aanslag te worden. Een foto die historisch werd genoemd, terwijl er amper tijd was verstreken. Vucci legde de gebalde vuist van Trump van onderaf vast, met het rood van het bloed, drie agenten van de geheime dienst in een soort perfecte driehoekscompositie en als bekroning de Amerikaanse vlag tegen de felblauwe lucht. Die foto werd deze week de cover van Time Magazine; T-shirts met de foto vlogen dezelfde avond al de deur uit. In de overvloed aan beelden die via een paar fotografen de wereld ingingen, was dit met afstand de meest heroïsche variant.
De Volkskrant koos op de maandagmorgen voor een foto van Anna Moneymaker van fotobureau Getty: wél die vuist, maar niet die vlag.
Een week na dato voelt Vucci’s foto met de vlag te performatief. Alsof Trump en de fotograaf een soort een-tweetje hebben gemaakt. De sensationele nieuwsfoto was binnen één tel een propagandawerktuig. Maar de foto’s van Mills van dezelfde momenten tonen pijn, chaos, paniek en wanhoop. Het zijn historische beelden.
The New York Times schreef over het verbijsterende contrast tussen de foto van Vucci en de tv-beelden, waarin een pandemonium van chaos en geweld te zien was: ‘de horror van de aanslag was vertaald in een belichaming van autoriteit, verzet en martelaarschap’. Minder door Vucci dan door Trump, die altijd de camera’s op zich gericht weet.