Hoe overtuigend de overwinning van Ursula von der Leyen ook is; de voorzitter van de Europese Commissie gaat lastige jaren tegemoet.
Met een ruime meerderheid is Ursula von der Leyen donderdag door het Europees Parlement gekozen voor een tweede termijn als voorzitter van de Europese Commissie. Von der Leyen toonde zich de afgelopen vijf jaar een effectief politicus die slagvaardig optrad in moeilijke dossiers, zoals de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne. Ze overvleugelde de EU-buitenlandchef Josep Borrell en EU-president Charles Michel. In alle crises was het steeds Ursula von der Leyen die de Europese Unie een gezicht gaf.
De keerzijde daarvan is een sterke voorkeur voor top-down leiderschap, waarbij zij zich laat bijstaan door een kleine kring van adviseurs. Deze week nog veroordeelde het Europees Gerecht de Commissie (lees: Von der Leyen) voor een gebrek aan transparantie over vaccindeals met de farmaceutische industrie. Na de aanslag van Hamas op 7 oktober koos ze meteen voor een Duitse, pro-Israëlische lijn, tot ongenoegen van lidstaten als Spanje en Ierland, die traditioneel sympathie voor de Palestijnen hebben. Von der Leyens parcours was niet foutloos, maar in tijden van grote geopolitieke turbulentie is zij een bron van stabiliteit.
Ondanks haar overtuigende overwinning zal Von der Leyen lastige jaren tegemoet gaan. Om een brede coalitie van christendemocraten, sociaaldemocraten, liberalen en groenen voor zich te winnen presenteerde zij donderdag een programma als een kerstboom waarin zij voor elke partij een paar blinkende ballen had opgehangen. Het was zo vaag geformuleerd dat iedereen ermee kon instemmen. Als de plannen nader worden uitgewerkt, zullen de botsingen onvermijdelijk volgen. Hoe is bijvoorbeeld het vasthouden aan een groene agenda te verenigen met het tevredenstellen van de boeren, zo belangrijk voor Von der Leyens christendemocraten?
Ook buiten het parlement zal zij op obstakels stuiten. Minder dan in haar vorige periode kan zij terugvallen op sterk en stabiel leiderschap in de Europese Raad van regeringsleiders. In Frankrijk is Emmanuel Macron ernstig verzwakt, terwijl de Duitse regeringscoalitie een machteloze indruk maakt. In steeds meer landen maakt radicaal-rechts deel uit van de regering.
De Europese Unie staat voor grote uitdagingen, zoals de oorlog in Oekraïne, de versterking van de defensie-industrie, de energietransitie en het migratievraagstuk, de mogelijke terugkeer van anti-Europeaan Donald Trump in het Witte Huis. Dat vraagt allemaal om stevige Europese antwoorden. Maar als de lidstaten verdeeld zijn en zwak geleid worden, zal ook Ursula von der Leyen weinig voor elkaar krijgen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant