Na de aanslag op Donald Trump is ‘eenheid’ het overkoepelende thema van de Republikeinse conventie, de oud-president zou ‘herboren’ zijn. Maar lang houdt dit nieuwe gevoel niet stand – zodra Trump begint met improviseren, keert de grove president terug.
Michael McMullen staat te tollen op zijn benen. Hij heeft 36 uur niet geslapen. Steeds als hij zijn ogen sluit, ziet hij alles weer voor zich. ‘Bloed,’ zegt McMullen. ‘Zoveel bloed.’
De dissonantie is compleet. Om hem heen blije mensen, duizenden, ze joelen en dansen tijdens de eerste uren van de Republikeinse Conventie, een kruising tussen een buurtbarbecue en een Oscargala. Een rockband speelt. Dit is het feest van rechts Amerika. Maar dagen eerder, in zijn thuisstaat Pennsylvania, was McMullen getuige van een moord.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York.
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
‘Het was de kogel die Donald Trump mistte’, zegt hij. ‘Ik stond vlakbij Corey, het slachtoffer, en kan het niet van mijn netvlies wissen.’ McMullen grimast. ‘Dwars door zijn hoofd.’ Het was traumatisch, zegt hij. En toch besloot McMullen, gedelegeerde namens Pennsylvania, naar Milwaukee te reizen. ‘Juíst nu.’
Dit is alweer zijn zesde conventie. Maar alles voelt anders, zegt hij. En dan valt het woord dat Republikeinen – bezoekers, sprekers, Donald Trump – deze dagen tot in het oneindige blijven herhalen. ‘Nooit eerder binnen onze partij,’ zegt McMullen, ‘zag ik zoveel eenheid.’
Eenheid, unity, is het ‘buzzword’ van deze conventie. Dat is nieuw. In het bijtende Republikeinse partijprogramma, daags eerder afgehamerd, komt het woord niet één keer voor. Dit zou de week van ‘vergelding’ worden, druipend van de retoriek (‘Bloedbad! Ongedierte! Het einde van Amerika!’) die Trumps speeches zo onheilspellend kan maken.
Maar met de kogel kwam de ommekeer.
Trump heeft in de aanslag een kans gezien om zijn imago, en dat van zijn partij, te vertimmeren. De gebalde vuisten moeten wijken voor harmonie. De partij van eenheid. Donald Trump de Verbinder.
De oud-president heeft zijn speech herschreven. Sprekers kregen dezelfde opdracht. ‘Ik zou vanavond een heel ander soort toespraak geven’, zegt partijvoorzitter schoondochter Lara Trump maandag in Milwaukee. ‘Dat veranderde zaterdagavond om 18.11 uur.’
Het is de aftrap van de conventie, de toonzetter – en zij omschrijft de oud-president, voor duizenden toehoorders en miljoenen kijkers, als ‘een opa’ die door zijn kleinkinderen wordt geadoreerd. Hier lijkt echt iets veranderd.
‘Híj is veranderd’, zegt bezoeker Kelly Spaulding (59), die met haar motorclub ‘Bikers for Trump’ naar Milwaukee toog. De kogel spookt ook door haar gedachten. ‘Een letterlijk wonder dat hij nog leeft’, zegt Spaulding. ‘God greep in, dat vormt een mens. Dat moet je toch snappen? Hier staat een nieuwe man.’
Dan verschijnt hij op de tribune, zoals elke dag een hoogtepunt. De camera’s zoomen. Metersgroot wordt Trumps gezicht geprojecteerd op het podiumscherm. Zijn gezicht staat ernstig, bijna plechtig. Wit verband verbergt zijn rechteroor.
Terwijl het gejuich aanhoudt, minutenlang, kijkt Trump roerloos de camera in. Dan steekt hij zijn hand op, als een keizer in de Romeinse arena. De zaal explodeert. ‘Trump! Trump! Trump!’
Het is een moment met, inderdaad, spirituele allure. ‘Wij zijn één’, zegt Kelly Spaulding. Onder de cowboyhoed van een bezoeker biggelen tranen over wangen. De transformatie lijkt compleet.
Maar dan begint de kreet die door de ruimte echoot te veranderen. ‘Fight!’ begint iemand, en al gauw een koor van duizenden stemmen: ‘Fight! Fight! Fight!’
Het podium in Milwaukee is deze week een draaideur van vijanden zoekend naar verzoening. Een voor een verschijnen mensen als senator Ted Cruz (zijn echtgenote werd door Trump ‘lelijk’ genoemd), gouverneur Ron DeSantis (‘Gehaktbal Ron’) en rivaal Nikki Haley (‘Vogelbrein’) op het podium om de ring te kussen. Hoog boven hen, vanuit de VIP-box, hoort Trump ze onbewogen aan.
‘Iedereen komt samen’, zegt Rich Anderson (69) uit Virginia. ‘De tragedie van afgelopen weekend heeft ons één gemaakt’, zegt Kelly Fenton (58) uit Minnesota. Maar wie oplet, ziet de barsten.
Veelzeggend is de reactie op Haley, tijdens de voorverkiezingen de sterkste uitdager van Trump. Oorverdovend gejuich – wanneer zij haar steun voor Trump uitspreekt. Maar als zij de zaal tenslotte nog een boodschap wil meegeven, verandert dat.
‘Je hoeft het niet 100 procent met hem eens te zijn’, zegt Haley. ‘We moeten méér zijn dan dan alleen een verenigde partij. We moeten uitbreiden. Wij zijn sterker als we mensen toelaten met andere achtergronden en ervaringen.’
Nu hapert het applaus. Een enkeling roept boe. Want dat is wat ‘eenheid’ hier uiteindelijk betekent: het eens zijn met Trump.
Als in Milwaukee iets duidelijk wordt, is het wel hoe alomvattend Trumps greep op de Republikeinse Partij is geworden. Haley zag het goed: afwijkende meningen ontbreken. De partij is van elk tegengeluid gezuiverd. Zelfs de verdenking van disloyaliteit wordt ter plekke bestraft.
De ooit almachtige senaatsleider Mitch McConnell (82), die met Trump na de Capitoolbestorming tijdelijk brak, kan in het stadion geen zin uitspreken zonder boegeroep – zelfs niet terwijl hij ‘met trots’ zijn steun aan de leider verklaart.
Oudgedienden als George W. Bush, senator Mitt Romney en oud-vicepresidenten Mike Pence en Dick Cheney zijn afwezig. Kevin McCarthy, de gematigde voorzitter van het Huis van Afgevaardigden dit najaar bij Trump in onmin raakte, is ditmaal geen spreker. Verdraagzaamheid is één manier om eenheid te verkrijgen. Verstoting is een andere.
‘Zij horen hier niet meer thuis’, zegt Jonathan Gardner (37). Achter zijn brillenglazen fonkelt de euforie. ‘Dit is geen hervorming, maar een wedergeboorte.’
Gardner is samen met vader David (69) en zus Joanna (33) vanuit New Mexico gekomen voor zijn derde conventie. Hij herinnert zich nog de verdeeldheid van 2016, de chaos van 2020. En nu? ‘Eenheid.’ Hoe dat komt? ‘Trump is niet meer onze kandidaat, wij zijn nu Trumps partij.’
De sfeer op de vloer is de hele week euforisch. Netten vol ballonnen wachten aan het plafond, klaar om neer te dalen op wat straks het absolute hoogtepunt moet worden: de speech van Trump. ‘Let maar op’, zegt gedelegeerde Leslie Rossi. ‘Ik denk dat we echt iets nieuws gaan horen.’
Het zelfvertrouwen groeit met de dag. Op maandag seponeert de rechter één van Trumps strafzaken. Woensdag krijgt Joe Biden corona. En donderdag komen nieuwe peilingen binnen van na de schietpartij. Die bieden Trump, ogenschijnlijk, de kans op staten die jaren of zelfs decennia buiten Republikeins bereik bleven: Virginia, New Mexico, New Jersey, Minnesota.
‘Bij ons echt gaat het echt gebeuren’, jubelt oud-senator David Hann (72) uit Minnesota. ‘Voor het eerst sinds 1972. Je voelt het gewoon aan alles: dit is ons moment.’
De grote namen spreken ’s avonds, primetime, voor de draaiende camera’s: zoons Eric en Donald jr., senator Tim Scott, kersverse running mate JD Vance. Zij houden – voor hun doen – milde betogen waarin vooral opvalt wat ze niet benoemen: verkiezingsleugens, rechtszaken, Trumps autoritaire plannen om tegenstanders te vervolgen en het ambtenarenapparaat te zuiveren. Het zijn onderwerpen die Trump aan het hart gaan, maar slecht vallen buiten zijn geharde achterban.
In die avonduren wordt de radicaliteit van het Republikeinse partijprogramma achter warme platitudes verborgen. ‘Hij riep om eenheid’, zegt Vance over Trump.
Maar de Republikeinse Conventie speelt zich af in twee werkelijkheden tegelijk: die op televisie en die ter plaatse. De middag, als de grote zenders de conventie niet rechtstreeks uitzenden, vertelt een alternatief verhaal.
‘Een paar uur geleden liep ik de gevangenis uit’, begint Peter Navarro (75) zijn speech. De zaal juicht. Deze voormalig adviseur van Trump werd veroordeeld omdat hij weigerde te getuigen over de Capitoolbestorming. Of, in zijn woorden: ‘Ik kon Trump niet verraden.’
Navarro is direct na zijn vrijlating doorgevlogen naar de conventie. De duisternis die anderen inslikken, spuwt hij woest de zaal in. ‘Ik ging naar de gevangenis zodat jullie dat niet hoeven’, roept hij met verheven stem. ‘Jullie denken dat dit jou niet kan gebeuren, maar ze zitten al achter jullie aan.’
Voor de deur vertellen Capitoolbestormers hun heldenverhalen. Bezoekers dragen bordjes met ‘Mass Deportations Now’. Verbinding is de boodschap, maar duisternis schuilt in de kieren.
De grote vraag blijft de hele week: hoe gaat Trump zich straks presenteren?
Pas donderdagnacht is het zover, tijdens het laatste uur van de laatste dag. De kandidaat bestijgt het podium. Daar wacht het brandweerpak van Corey Comperatore, het slachtoffer dat vlakbij Michael McMullen door zijn hoofd werd geschoten. Trump drukt op de helm een kus.
Met een ernstige blik gaat de oud-president achter het katheder staan. Gedetailleerd, met vlakke stem, beschrijft hij de kogel die hem op een haar mistte. ‘Ik sta hier,’ zegt hij, ‘dankzij de genade van de almachtige God.’ En: ‘Ik wil een president zijn voor héél Amerika, niet slechts de helft.’
Gedisciplineerd volgt Trump de tekst op de teleprompter. Hij klinkt rustig, sober, gefocust – zoals hij zelden eerder klonk. ‘De onenigheid en verdeling in onze maatschappij moet worden genezen’, zegt Trump. Hij doet verkiezingsbeloften: een nieuw raketschild, belastingverlaging, het sluiten van de grenzen.
Maar na een uur verandert er iets. Trump lijkt verveeld te raken. Zijn publiek luistert, maar gaat niet los. Op slag verandert Trump zijn houding. ‘Wat zijn ze goed in verkiezingsfraude’, grapt Trump over de Democraten. En het publiek ontploft.
Zo blijft het gaan. Hij sneert, grapt, zijn stem schalt door de zaal. Het publiek vreet het op. Soms blijft de tekst op de teleprompter minutenlang bevroren, terwijl Trump improvisatie na improvisatie afsteekt. Maar juist dan komt de rancune mee.
Vlak voor de ballonnen vallen, begint Trump – grijns op zijn gezicht – met het beschimpen van de pers. ‘Dáár staan ze!’ De Republikeinen in de zaal joelen, schreeuwen, ontbranden in boegeroep. Eensgezind. Als vanouds.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant