Hongarije
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Dat het buitenlands beleid een van de kwetsbare dossiers van het nieuwe kabinet zou worden, viel te verwachten. De coalitiepartijen hebben ondanks de in hun akkoord begraven strijdbijl nu eenmaal zeer tegengestelde opvattingen over de rol van Nederland in Europa en in de wereld. Dat nu, al na twee weken, op een wezenlijk punt frictie ontstaat was niet voorzien en is zorgelijk. De interne verdeeldheid die is ontstaan door de reislust van de Hongaarse premier Viktor Orbán, naar eigen zeggen op zoek naar wereldvrede, kan de internationale positie van Nederland danig verzwakken.
Twistappel is de innige band tussen PVV-leider Geert Wilders en Orbán. Onlangs nog stond Wilders in Boedapest met hem op één podium en in het Europees Parlement heeft hij met diens partij Fidesz een gemeenschappelijke fractie opgezet die de facto tot doel heeft de EU van binnenuit uit te hollen. VVD en NSC willen dat premier Dick Schoof, net als zijn voorganger Mark Rutte, kritisch blijft op Orbán. Voor de PVV, met in zijn kielzog BBB, hoeft dat niet zo nodig. Team-Orbán haalde de laatste dagen in Nederland helaas een klinkende eerste overwinning.
De kwestie draait om de omgang met het Hongaarse EU-voorzitterschap. De komende zes maanden mag het land Europese vergaderingen voorzitten en regisseren. Dat is in principe een onschuldige ceremoniële taak, al kun je bepaalde thema’s agenderen. Orbán heeft in de eerste twee weken duidelijk gemaakt het voorzitterschap naar zijn hand te willen zetten. Een rol als primus inter pares is niet aan hem besteed en de belangen en posities van andere EU-landen lijken hem niets te kunnen schelen.
Zo ging hij zonder vooroverleg op bezoek bij Vladimir Poetin, Xi Jinping en Donald Trump. Orbán liet nog even snel zijn gezicht zien in Kyiv, maar dat dat voor de bühne was, bleek al uit zijn oproep daar: hij vroeg cynisch genoeg aan president Zelensky om een staakt-het-vuren te overwegen terwijl het Rusland is dat Oekraïne onophoudelijk bestookt en in zijn vernietigingsoorlog zelfs ziekenhuizen niet ontziet. Als Orbán niet wil inzien dat Poetin de agressor is, dan is hij voor een rol als Europese vredesduif volstrekt ongeschikt.
Terecht zijn EU-leiders woedend over deze ongehoorde diplomatieke alleingang. De roep om een boycot van het Hongaarse EU-voorzitterschap klinkt steeds luider. Een flink aantal landen, vooral in het oosten, zal naar Hongaarse EU-bijeenkomsten geen ministers meer afvaardigen. Nederland zou dat voorbeeld kunnen volgen als de PVV hier geen stokje voor zou steken. Schoof zegt nu per onderwerp te willen beslissen wie naar welke vergadering gaat. Dat laat zien hoe weinig bewegingsruimte hij heeft, terwijl een premier internationaal juist enige vrijheid moet hebben. VVD en NSC maken hier in de Kamer terecht een punt van. De geloofwaardigheid van hun ministers Brekelmans (Defensie, VVD) en Veldkamp (Buitenlandse Zaken, NSC) staat op het spel: zij reisden in hun eerste week naar Kyiv om zorgen over continuïteit van de Nederlandse steun weg te nemen.
Orbán, beweerde Hongarije, deed zijn bemiddelingspogingen niet onder auspiciën van de EU, maar handelde uit persoonlijke overtuiging. Die vlieger ging niet op toen bleek dat op officiële documenten van de reizen het Hongaarse EU-voorzitterslogo stond. Dat is een Rubik’s Kubus – een Hongaarse uitvinding – met de kleuren van de eigen vlag keurig in één vlak op een rij, en de EU-vlag in een andere. Een heel ander beeld dringt zich nu op: een kubus die door Orbán in zes maanden onherstelbaar in de war gedraaid is. Partijen die Europese samenwerking een warm hart toedragen moeten, ook als ze in het kabinet zitten, aan dit soort ondermijning geen duimbreed toegeven.
Source: NRC