‘We stijgen nu op, en laten horen wanneer we geland zijn.’ Zo’n appje hebben we allemaal ongetwijfeld talloze keren verstuurd of gelezen wanneer een vliegtuig opsteeg. Meestal achteloos, soms hooguit ietwat zenuwachtig.
Maar in de vierdelige documentaireserie De echo van MH17 verliest dat simpele berichtje in één klap alle onschuld. Want in juli 2014 kwam het vanzelfsprekende vervolgappje er nooit.
Over de auteur
Alex Mazereeuw schrijft voor de Volkskrant over film en televisie.
Deze week is het tien jaar geleden dat vlucht MH17 op weg naar Kuala Lumpur uit de lucht werd geschoten en neerstortte in Oekraïne, waarbij alle 298 inzittenden om het leven kwamen. Hoe blik je waardig terug op zo’n ramp? Je wilt vooral niet sensatiebelust gaan peuren in het verdriet van de nabestaanden, maar je wilt tegelijkertijd óók een reconstructie bieden die niet wegblijft van het persoonlijke.
Gelukkig hebben de makers van De echo van MH17 (KRO-NCRV) een perfecte balans gevonden tussen een reconstructie over de geopolitieke en logistieke complexiteiten en de pijn van de nabestaanden. Er zijn inzichtelijke gesprekken met mensen aan de ‘technische’ kant van de nasleep (zoals de forensisch inspecteur, en voormalig minister-president Mark Rutte), maar uiteindelijk zijn het vooral de verhalen van de nabestaanden die de serie haar waarde geven.
Voorafgaand aan de vlucht zijn er eerst nog die gebruikelijke appjes, de berichten dat het zo leuk is om eindelijk een keer samen te vliegen, en de geintjes over een neergestort vliegtuig. Lidwina schrikt hooguit als ze van haar zus een appje krijgt dat ze het liefst Coldplay hoort ‘als er iets gebeurt’. ‘Als we in het water storten of zo.’
‘Wat een onzin’, reageert Lidwina nog. En dus gaat ze die dag gewoon naar bed, om een dag later wakker te worden met talloze gemiste oproepen.
Hoe ga je om met zo’n onwerkelijke boodschap? Wim en Gerda houden zichzelf eerst nog voor dat hun zoon ‘door zijn goede conditie’ vast in een hooiberg is terechtgekomen. Alles om het in die eerste weken draaglijk te houden.
Maar al snel zijn er ook de praktische zaken, zoals het leeghalen van de huizen (‘Het zag er gewoon uit alsof ze op vakantie waren gegaan’) en het identificatieproces (‘Dan zit ik ineens te praten over de tandjes van mijn dochter’).
En wat te denken van de massale steunbetuiging bij terugkomst? Hans, die zijn 17-jarige dochter verloor, vond het ‘prachtig voor de nabestaanden’, tot hij zich ineens realiseerde: ‘Verrek, ik ben er zelf ook een.’
In de tweede aflevering delen nabestaanden ook hun meer mystieke ervaringen, zoals de dromen waarin ze tóch afscheid kunnen nemen en horen dat het ‘goed’ is.
Het heeft de nabestaanden – logischerwijs – jaren gekost om enigszins te kunnen praten over hun ervaringen. Des te indrukwekkender hoe ze dat hier doen, in een prachtige herdenkingsserie die de pijn van de ramp bijzonder invoelbaar weet te maken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns