De 55-jarige man die vorige week in het Brabantse Stampersgat zijn buurman doodschoot, had een wapenvergunning. Had die niet moeten worden ingetrokken, gezien al zijn hatelijke en islamofobe uitlatingen op sociale media?
Enkel een eenzame witte roos in plastic folie herinnert nog aan het drama dat hier vorige week woensdag plaatsvond, op de grijze galerij. Net na middernacht werd in het Brabantse dorp Stampersgat de 25-jarige Hamza doodgeschoten, vlak voor zijn eigen voordeur. Zijn vrouw en hun baby van 2 maanden hoorden binnen het knallen van de drie kogels waarmee Hamza’s leven werd beëindigd.
Niet veel later arresteerde de politie hun 55-jarige buurman Gerben van V. op verdenking van moord, dan wel doodslag. De verdachte was een liefhebber van vuurwapens en publiceerde daar boeken over. Hij was jarenlang bestuurslid van schietvereniging Koningsschutters in het nabijgelegen Sint Willebrord en beschikte volgens justitie over een wapenvergunning.
Over de auteur
Anneke Stoffelen is verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over de multiculturele samenleving.
De directe buurvrouw van Van V., een jonge vrouw die hier sinds een jaar samenwoont met haar vriend en niet met haar naam in de krant wil, heeft nog steeds een trilling in haar stem als ze het heeft over die nacht. ‘Ik kon niet slapen en hoorde stemmen. Er waren knallen en ik hoorde Hamza roepen: ‘Bel de politie!’ Toen ik mijn bril had gepakt en de voordeur opendeed, zag ik hoe de buurman hem door zijn hoofd schoot en Hamza op de galerij neerzakte. Ik was bang dat zijn aandacht zich op mij zou richten, dus ik durfde geen geluid te maken.’ Ze demonstreert het krakende geluid dat haar voordeur produceert bij het dichttrekken. ‘Daarom liet ik de voordeur een stukje open. Zo stond ik hier dus, doodsbang achter die half openstaande deur.’
De grote vraag is wat Gerben van V. bezielde, toen hij zijn wapen richtte op de jonge vader. De directe buren van verdachte en slachtoffer zeggen nooit iets te hebben gemerkt van enig conflict. Het voormalige seniorencomplex, dat uitkijkt over het veld van voetbalvereniging De Schutters, werd zes jaar geleden gerenoveerd door de woonstichting en wordt nu verhuurd aan mensen van allerlei leeftijden. ‘Bewoners hebben hier niet veel contact met elkaar’, zegt de Roemeense arbeidsmigrant Alexandru (‘geen achternaam, want ik sta hier officieel niet ingeschreven’). ‘Het is huur, dus er is veel verloop.’
De jonge vrouw die naast Van V. woont, vertelt dat zij wel geregeld een praatje met haar buurman maakte. ‘Ik denk dat hij nogal alleen was. Het is een man met een goed stel hersens, je kon er best een leuk gesprek mee voeren. Ik had nooit verwacht dat hij tot zoiets in staat zou zijn.’ Ook de vrouw van Hamza leek volgens haar niet op de hoogte van een conflict, merkte ze toen ze afgelopen week langsging om haar condoleances over te brengen. ‘Zijn vrouw vertelde me dat Hamza en mijn buurman soms gewoon gezellig met elkaar kletsten over auto’s.’
Maar de onlineprofielen van Gerben van V. slaan een deuk in het beeld van de vriendelijke buurman. Op zijn X-account plaatste hij de afgelopen weken volop islamofobe en racistische berichten. Op een bericht over mogelijke kinderporno, reageert hij: ‘Vraag het eens aan je vriendjes in de moskee. Die zijn gespecialiseerd in het onderwerp(en).’ Hij stelt dat de islam is gebaseerd op seksueel geweld, vergelijkt de Koran met wc-papier en noemt gesluierde vrouwen ‘achterlijk’ of ‘een wandelende vuilniszak’. Op een bericht waarin iemand stelt dat witte mensen een hond nog verkiezen boven een vluchteling, reageert Van V.: ‘Honden zijn loyaal en dankbaar, verkrachten je dochter niet en stelen niet alles wat je hebt, terwijl ze je intussen een racist noemen.’
Of zijn islamofobe denkbeelden hem hebben aangezet tot de schietpartij, wordt nog onderzocht, laat het Openbaar Ministerie (OM) weten. Maar de vraag die hoe dan ook opdoemt: voldeed Van V. gezien zijn hatelijke uitlatingen online nog wel aan de voorwaarden die worden gesteld aan het hebben van een wapenvergunning? De politie kan een dergelijke vergunning intrekken als er vrees is voor misbruik.
Advocaat Anis Boumanjal, die de nabestaanden bijstaat, laat weten dat de familie het belangrijk vindt dat een eventueel racistisch motief nadrukkelijk wordt onderzocht. Volgens regionale media was de 25-jarige Hamza als minderjarige overigens zelf betrokken bij meerdere gewapende overvallen en kreeg hij om die reden een zogeheten PIJ-maatregel opgelegd, in de volksmond bekend als jeugd-tbs. Een OM-woordvoerder mag daarover niets zeggen. Advocaat Boumanjal reageert geïrriteerd op vragen hierover. ‘Ik weet daar niets van en het lijkt me ook niet relevant op dit moment, vindt u wel? Die jongeman is net overleden.’
Verdachte Gerben van V. werkte als ict’er, totdat hij uit het arbeidsproces raakte door gezondheidsproblemen – volgens zijn sociale mediaberichten leed hij onder andere aan nierstenen en reuma. Maar naast zijn werk had hij altijd al een bijzondere belangstelling voor militaire geschiedenis en vuurwapens. Volgens de achterflap van zijn boek struinde hij als jongetje al door de bossen nabij de militaire vliegbasis Woensdrecht, op zoek naar gebruikte munitie.
Hij werd in 2001 lid van schietclub de Koningsschutters in Sint Willebrord en zat daar vanaf 2005 tien jaar lang in het bestuur.
Op deze doordeweekse dinsdagavond zijn het op de schietbaan in Sint-Willebrord enkele tientallen mannen – en welgeteld één vrouw – van voornamelijk middelbare leeftijd, die na een lange werkdag even de stress van zich af komen schieten. Aan de bar wordt geen sjoege gegeven, bij het horen van de naam Gerben van V. De bardame, die net een nasibal uit de frituur heeft gehaald, krabbelt het telefoonnummer van een bestuurslid op een blaadje. Maar ook voorzitter Adri Blom van de Koningsschutters wil telefonisch niets loslaten over Van V., die volgens hem maar ‘heel kort’ bij de vereniging heeft gezeten.
Volgens de flaptekst van zijn tweede boek, uit 2017, dwongen ‘werk- en gezondheidsproblemen’ Van V. te stoppen met schieten, en verlegde hij daarna zijn focus naar het verzamelen van wapens. Zijn interesses betreffen twee specifieke modellen: het Luger-pistool en het Mauser 98-geweer. De Luger is vooral bekend geworden doordat Duitse militairen het in de Tweede Wereldoorlog gebruikten. Het pistool zou uitgroeien tot een trofee voor Amerikaanse bevrijdingstroepen. De Mauser 98 en zijn opvolger Mauser K98k waren lange tijd het standaardwapen van Duitse infanterietroepen, ook tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Met een andere wapenexpert schreef Van V. hierover twee boeken, waarvan de eerste verscheen in 2010. In een interview in de regionale krant BN/DeStem sprak hij toen de achteraf bezien nogal beladen woorden: ‘Het is waar dat pistolen gemaakt worden om mensen dood te schieten. Maar dat is niet iets waar verzamelaars bij stilstaan.’
Volgens Frank van Bokhoven, voorzitter van wapenverzamelaarsvereniging NVWIB Edouard de Beaumont, had Gerben van V. zijn lidmaatschap van die vereniging opgezegd per begin van dit jaar, om gezondheidsredenen. Dat wil niet zeggen dat hij om die reden ook zijn wapens zou moeten inleveren, legt de voorzitter uit: voorheen was een wapenvergunning gekoppeld aan een lidmaatschap van een vereniging, maar ‘dat is vanwege gerechtelijke uitspraken afgeschaft’.
Van Bokhoven heeft begrepen dat Gerben van V. in december 2023 aangifte deed tegen het latere slachtoffer. Volgens hem zou dat voor de politie reden kunnen zijn om zijn wapenvergunning opnieuw te beoordelen. Een woordvoerder van de politie wil niet zeggen of er inderdaad aangifte is gedaan.
Met medewerking van Pieter Sabel