Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie komt binnen honderd dagen met een groen industrieplan, als ze donderdagmiddag de steun krijgt van het Europees Parlement voor een tweede termijn. Ook belooft ze maatregelen tegen de huizencrisis waar veel EU-landen mee worstelen.
‘Europa’s keuze’, is de titel van het politieke programma dat ze donderdagochtend in Straatsburg presenteerde met een speech van bijna een uur. ‘Keuzes zijn de scharnieren van onze toekomst’, aldus Von der Leyen. Haar programma bevat voorstellen voor de vier pro-Europese partijen (christen- en sociaaldemocraten, liberalen, Groenen) om zo de benodigde meerderheid van minstens 361 stemmen te behalen. ‘Het democratische centrum moet standhouden’, zei Von der Leyen.
Ze wees op de grillige wereld waarin Rusland oorlog voert, China politiek en diplomatiek steeds agressiever opereert en het Witte Huis straks mogelijk ook geen bondgenoot meer is als Donald Trump daar terugkeert. Vormt de wereld ons of vormen wij mede de wereld, hield Von der Leyen de parlementariërs voor.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De Clean Industrial Deal die ze beloofde (als opvolger van de Green Deal), is vooral een handreiking aan haar eigen christendemocraten, maar ook de andere drie pro-Europese fracties zijn ermee ingenomen. De groene groeistrategie moet investeringen losweken voor de technologie die nodig is om de economie te verduurzamen. ‘De toekomst van Europa moet in Europa worden gemaakt.’ Ook wil Von der Leyen met de stofkam door alle Europese wetgeving om de regeldruk voor bedrijven te verlichten.
Het geld voor de Clean Industrial Deal moet grotendeels bij private investeerders en spaarders gevonden worden. Maar Von der Leyen kondigde ook een nieuw concurrentiefonds aan, gevuld met geld dat de Commissie zelf leent met het EU-budget als garantie. Een bedrag voor het fonds noemde ze niet. Deze leenconstructie – ook gebruikt voor het herstelfonds na de coronapandemie – zal door lidstaten als Nederland en Duitsland zeer kritisch worden bekeken.
De Groenen worden door Von der Leyen bediend met de belofte dat ze niet zal terugkomen op de Green Deal. Integendeel, ze wil die aanvullen door wettelijk vast te leggen dat in 2040 de uitstoot van broeikasgassen in Europa met 90 procent moet zijn gedaald. In 2050 moet de EU klimaatneutraal zijn (netto geen uitstoot), dat was al eerder afgesproken.
Verder beloofde Von der Leyen nieuwe voorstellen voor een circulaire economie (volledig hergebruik grondstoffen) en duurzame oceanen. De EU moet volgens haar onomkeerbaar kiezen voor schone energie. ‘Geen afhankelijkheid meer van fossiele energie: nooit meer!’
Aan de wens van de sociaaldemocraten voor een socialer Europa, gaf de kandidaat-Commissievoorzitter eveneens gehoor. Ze wil een commissaris in haar nieuwe team belasten met een plan voor betaalbare huisvesting. De hoge huizenprijzen en de sterk stijgende huren maken het steeds moeilijker voor burgers om een huis of appartement te vinden. De EU heeft hier weinig bevoegdheden, maar Von der Leyen wil toch actie ondernemen. ‘Als het Europeanen treft, treft het de EU.’
Ze wil kijken of de EU financieel kan helpen om meer huizen te bouwen, bijvoorbeeld via de subsidies voor armere regio’s en energiebesparende projecten. Ook kunnen de staatssteunregels worden versoepeld, zodat publieke investeerders makkelijker woningen mogen financieren. Von der Leyen kondigde verder een EU-strategie aan tegen armoede.
De beoogde Commissievoorzitter wil een aparte commissaris voor Defensie. Die krijgt als taak om met gerichte investeringen de defensie-industrie in Europa te versterken. De oorlog in Oekraïne heeft de lidstaten ervan doordrongen dat ze meer zelf moeten doen om de veiligheid te garanderen.
Von der Leyen stelde zich opnieuw vierkant achter Kyiv op. Ze haalde hard uit naar de ‘vredesmissie’ die de Hongaarse premier Viktor Orbán onlangs ondernam naar Moskou. ‘Dat was een platte verzoeningsmissie’, oordeelde Von der Leyen, een optreden uit zwakte waarvan ze niets wil weten.
Ze herhaalde dat het verkrijgen van EU-subsidies gebonden blijft aan naleving van de regels voor de rechtsstaat. De Commissie heeft momenteel bijna 20 miljard euro aan subsidies en leningen voor Hongarije bevroren omdat Orbán en zijn Fidesz-partij de rechtsstaat systematisch ondermijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant