Nederland heeft sinds 1 augustus 2023 een uitleveringsverdrag met de Verenigde Arabische Emiraten. Toch bevinden Quincy Promes en Roger Lips zich nog steeds in Dubai, terwijl ze in Nederland tot celstraffen zijn veroordeeld. Is hun uitlevering een kwestie van tijd of speelt er meer?
Een jaar uitleveringsverdrag, heeft dat concreet wat opgeleverd?
Net als andere landen moest Nederland jarenlang lijdzaam toezien hoe criminelen naar de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) uitweken en daar ongestoord hun gang konden gaan, mede door het ontbreken van een uitleveringsverdrag. Dat kwam er na lang onderhandelen vorig jaar en trad op 1 augustus 2023 in werking.
Voor zover bekend is sindsdien nog niemand aan Nederland uitgeleverd. Wel hebben de VAE het afgelopen jaar meerdere aanhoudingen verricht met als doel deze personen aan Nederland uit te leveren, meldt het Openbaar Ministerie.
Over de auteur
Mark Misérus is verslaggever van de Volkskrant en schrijft met name over onderwijs.
Hoeveel dat er precies zijn, wil Justitie niet zeggen, alleen dat het gaat om een ‘flinke stijging’. De VAE beantwoorden hierover geen vragen. Uitleveringsprocedures zijn delicate processen en landen hebben afgesproken zich nooit over elkaars rechtsgang uit te laten.
Diverse bewindslieden, onder wie voormalig Justitieminister Dilan Yesilgöz, zijn de voorbije jaren langs geweest in de schatrijke oliestaat om te praten over de invulling van het verdrag en de bestrijding van georganiseerde criminaliteit. Het OM wil niet zeggen of het daarbij specifiek over gezochte of veroordeelde personen is gegaan.
Van welke Nederlanders is bekend dat ze in de VAE zijn opgepakt?
Voetballer Quincy Promes, veroordeeld tot 7,5 jaar cel voor het neersteken van zijn neef en betrokkenheid bij cocaïnesmokkel, werd in maart in Dubai aangehouden. Hij mag de tijd tot zijn eventuele uitlevering – de VAE hebben het verzoek sinds mei in behandeling – in vrijheid afwachten. Promes, die zonder club zit doordat Spartak Moskou zijn contract onlangs niet verlengde, is in beroep gegaan tegen zijn drugsveroordeling. Dat dient in september, ongeacht of hij dan is uitgeleverd.
Het Parool meldde in maart de arrestatie in Dubai van nog een door Nederland gezochte persoon: een voor drugshandel en witwassen veroordeelde Syrische Hoofddorper. Nederlands bekendste crimineel Ridouan T. werd overigens in december 2019 uitgeleverd, lang voordat Nederland en de VAE hun verdrag sloten.
Justitie heeft een uitleveringsverzoek ingediend voor de voor faillissementsfraude veroordeelde vastgoedhandelaar Roger Lips en zijn vrouw Astrid van Sluisveld. Zij zijn nog niet gearresteerd.
Waarom duren die uitleveringen zo lang?
Advocaat Bob Kaarls, die samen met een lokale advocaat geregeld cliënten bijstaat in bijvoorbeeld Dubai en Abu Dhabi, kan ‘geen andere conclusie trekken’ dan dat de politieke wil in de VAE niet groot genoeg is om (snel) gevolg te geven aan uitleveringsverzoeken. ‘Het financiële voordeel dat de aanwezigheid van criminelen geeft, de enorme influx van geld, lijkt vaak de doorslag te geven in zulke processen.’
Kaarls vraagt zich zelfs af of Nederland het uitleveringsverdrag wel had moeten sluiten, ‘want dat gaat toch uit van een betrouwbaar rechtssysteem ... En dat zie ik daar niet altijd terug’.
Volgens de strafpleiter stellen rechters zich in de VAE terughoudend en kritisch op, ‘en dat treft ook veel landen met een uitleveringsverdrag’. Kaarls maakt geregeld mee dat de VAE een uitleveringsverzoek afwijzen, omdat er te weinig documenten zouden zijn aangeleverd. ‘Soms werd gevraagd een heel strafdossier in het Arabisch te vertalen, dan nog was het niet genoeg.’ De VAE reageren niet op vragen van de Volkskrant over het uitleveringsproces.
Als voorbeeld noemt Kaarls de zaak van twee Indiase broers, die al in 2022 in Dubai werden opgepakt vanwege corruptie in Zuid-Afrika. De VAE wezen alle uitleveringsverzoeken af en lieten dat in een geval pas drie maanden later weten, foeterde de Zuid-Afrikaanse justitieminister Ronald Lamola in april 2023. Met vicepremier Mashatile vloog Lamola onlangs nog naar Dubai om vaart achter de uitlevering te zetten, vooralsnog zonder succes. Of de VAE de uitlevering bewust vertragen, is niet duidelijk.
Wat kan Nederland doen om de uitlevering te bespoedigen?
Weinig tot niets, behalve alle gevraagde stukken bij de VAE bezorgen. Uitlevering is een zaak van voorzichtige diplomatie en een lange adem. Een veroordeelde kan zijn uitlevering daarnaast op verschillende manieren aanvechten, bijvoorbeeld door middel van een kort geding. Gemiddeld duurt het daardoor acht maanden voordat er wordt beslist over een uitleveringsverzoek, schreven de advocaten van Promes nadat hij in mei onder voorwaarden was vrijgelaten.
Nederland zal dus geduld moeten betrachten. Het kan mogelijk wel leren van de ervaringen van justitie in België. Dat sloot in december 2021 een uitleveringsverdrag met de VAE, maar pas eind 2023 leverden ze de eerste persoon uit onder dat verdrag: Franc G., een Albanees die betrokken zou zijn geweest bij een afrekening in de Brusselse gemeente Molenbeek.
De uitlevering van de Antwerpse drugscrimineel ‘Dikke’ Nordin El H. liet zelfs op zich wachten tot maart 2024. Daaraan waren drie Belgische uitleveringsverzoeken voorafgegaan. Ook had El H. zichzelf al eens vrijgekocht door het betalen van een lage borgsom.
Dat het niet meeviel om criminelen vanuit de VAE naar België (terug) te halen, noemde de Belgische justitieminister Van Tigchelt ‘een understatement’.
De Belgische regering pakte destijds flink uit met het sluiten van het uitleveringsverdrag. ‘Onze politici hadden dat verdrag realistischer moeten voorstellen: het is tot nu toe geen onomwonden succesverhaal gebleken,’ zegt de Vlaamse strafrechtadvocaat Sanne De Clerck.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant