De nieuwe Franse Tweede Kamer wacht donderdag een eerste krachtmeting. Meer dan ooit sinds de Vijfde Republiek komt het zwaartepunt van de macht bij het parlement te liggen, voorspelde demissionair premier Attal. Maar wie moet dat gaan leiden, zonder duidelijke winnaar?
Een ongekende situatie zal het worden, donderdagmiddag in de Assemblée nationale, de Franse Tweede Kamer. Voor het eerst sinds de verkiezingen op 7 juli komt dan het parlement in nieuwe samenstelling bijeen in het Palais Bourbon. Maar anders dan gebruikelijk is vrijwel geen van de politieke partijen nog zeker van zijn positie: wordt dat in de oppositie of de coalitie?
Hoewel de linkse alliantie Nouveau Front Populaire de grootste werd bij de parlementsverkiezingen, is het met 182 zetels ver verwijderd van een meerderheid in de Assemblée. Daarvoor zijn 289 van de in totaal 577 zetels vereist. Bovendien is de afstand tot andere partijen slechts klein: Ensemble, de groep rondom president Macron, heeft samen 168 zetels. Het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) telt er 143.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Onzeker is wie straks als premier een nieuwe Franse regering zal gaan leiden, en vooral: welke politieke kleur die zal hebben. Ondanks de milde overwinning van links is verre van zeker dat Macron uit hun midden een premier zal aanwijzen. Al dagen vechten de linkse partijen over de naam van een gezamenlijke premierskandidaat, en het blok lijkt amper twee weken na de verkiezingen al uiteen te vallen.
Belangrijker nog: de president lijkt vooralsnog vooral zijn eigen coalitie te willen uitbreiden, hoe ingewikkeld dat ook zal zijn. Vooralsnog blijft Gabriel Attal aan als demissionair premier – in ieder geval tot en met het einde van de Olympische Spelen (op 11 augustus), en mogelijk zelfs tot oktober.
‘Een nieuw tijdperk breekt aan’, voorspelde Attal voorafgaand aan de eerste zitting van het nieuwe parlement. Bij gebrek aan een duidelijke politieke meerderheid zal volgens hem ‘het zwaartepunt van de macht meer dan ooit in handen liggen van het parlement.’ Hij riep de volksvertegenwoordigers daarom op tot het ‘uitvinden van iets nieuws, groots, nuttigs’.
Dat zijn beloftevolle woorden voor critici van het Franse presidentiële systeem, waarin het parlement relatief zwak staat ten opzichte van regering en president. Tegenover de vrees voor een onbestuurbaar en verlamd land gloort ook de hoop dat Frankrijk nu eindelijk de kans heeft te breken met de verticale machtsuitoefening, met meer samenwerking in plaats van confrontatiepolitiek.
Wie dat sterke parlement zou moeten leiden, is vooralsnog de vraag. Deze week moeten de sleutelposten in de nieuwe Assemblée worden verdeeld, te beginnen bij de positie van voorzitter, die donderdagmiddag zal worden verkozen. Dat gaat via stemming in twee of drie rondes: als geen van de kandidaten in de tweede ronde een absolute meerderheid behaalt, volgt een derde ronde waarna degene met de meeste stemmen wint.
De verkiezing van een nieuwe parlementsvoorzitter is een eerste krachtmeting voor de nieuwe verhoudingen. Scheidend voorzitter Yaël Braun-Pivet van Macrons partij Renaissance gaat op voor herverkiezing, maar zij heeft volop concurrentie. Daar komt bij dat ze onder vuur ligt van links na een publicatie in dagblad Le Figaro, die stelt dat Braun-Pivet het achter de schermen op een akkoord probeerde te gooien met RN, die voorheen de eerste vicevoorzitter leverde.
Een deel van de linkse parlementariërs bepleit daarentegen juist het hooghouden van het ‘front républicain’, door RN te blokkeren bij de verdeling van belangrijke posities in het parlement. Naast de voorzitter en vicevoorzitters zijn er deze week strategische posten te verdelen in de vaste commissies, zoals financiën en de staatsbegroting.
Een blokkade van RN lijkt onwaarschijnlijk, al ware het maar vanwege de worsteling van de linkse alliantie om een gezamenlijke kandidaat naar voren te schuiven. Naast het geruzie over een premierskandidaat blijkt ook het aanwijzen van één voorzitterskandidaat ingewikkeld. Woensdagmiddag leek het er nog op dat de linkse partijen elk een eigen kandidaat zouden presenteren.
Op steun van het kamp-Macron hoeft het evenmin te rekenen. Volgens het Franse persbureau AFP heeft Ensemble, de coalitie rond de president, het stemadvies gegeven zich te onthouden bij zowel kandidaten van RN als van La France Insoumise, de radicaal-linkse partij die de grootste vormt binnen de linkse alliantie.
Merkwaardig is ook de situatie dat zeventien ministers die nu demissionair zijn en aanblijven tot een nieuwe regering is benoemd, bij de parlementsverkiezingen tot volksvertegenwoordiger zijn gekozen en zodoende meestemmen over de voorzitter.
Voordat Macron een nieuwe premier zou benoemen wilde hij eerst de nieuwe verdeling in het parlement afwachten, zo liet hij kort na de verkiezingsuitslag weten. Het zal donderdag vooral interessant zijn of de onderlinge loyaliteit dan wel rivaliteit zoals te zien was in de campagne, ook in de nieuwe constellatie stand houdt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant