De nieuwste Israëlische cijfers over het aantal gedode Hamasstrijders maken duidelijk dat het einddoel van de Gaza-oorlog voor premier Netanyahu nog ver weg is. Hij lijkt ook geen haast te hebben, net zo min als zijn grote vijand, Hamas-leider Sinwar.
Negen maanden na het begin van de Gaza-oorlog is de volledige ‘vernietiging’ van Hamas niet in zicht. Volgens cijfers die het Israëlische leger dinsdag naar buiten bracht, zijn er veertienduizend Hamas-strijders gearresteerd of om het leven gebracht. Dat komt neer op ongeveer de helft van het geschatte totaal aan strijders dat Hamas heeft. Ook het aantal hooggeplaatste Hamas-commandanten zou als gevolg van de maandenlange bombardementen zijn gehalveerd. Te verifiëren vallen deze cijfers niet.
Als tussenstand zijn ze voor tweeërlei uitleg vatbaar. Enerzijds maken de cijfers duidelijk dat het oorspronkelijke doel van premier Benjamin Netanyahu (het volledig uitschakelen van de militante beweging) in dit tempo nog maanden, zo niet jaren van bloedige gevechten zal vergen, met een almaar oplopend aantal burgerdoden (ruim 38 duizend). Zo bezien grenst deze oorlog aan een mission impossible.
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet. Hiervoor was hij correspondent Centraal- en Oost-Europa.
Anderzijds overheerst binnen de Israëlische legertop het gevoel dat Hamas steeds meer in de knel raakt, meldde onafhankelijk dagblad Ha’aretz woensdag. Een flink aantal tunnels van de groepering zou de voorbije weken zijn verwoest, en de druk van Hamas-commandanten richting hun leider Yahya Sinwar om zich aan de onderhandelingstafel flexibeler op te stellen, zou zijn toegenomen. De directeur van de Amerikaanse CIA, William Burns, liet deze week weten die inschatting te delen.
Wensdenken, zullen sommigen aanvoeren, want aan diezelfde onderhandelingstafel is een overeenkomst over een gevangenenruil (en een staakt-het-vuren) nog mijlenver weg. De belangrijkste dwarsligger is momenteel niet Hamas maar premier Netanyahu. De frustraties daarover binnen het Israëlische politieke establishment groeien. Begin deze maand ontvingen Israëls onderhandelaars naar eigen zeggen ‘het beste antwoord’ tot nu toe van Hamas-zijde. Netanyahu kwam daarop met aanvullende eisen, en torpedeerde zo de kansen op een deal.
Tijd winnen lijkt Netanyahu’s belangrijkste overweging. Tekent hij voor een staakt-het-vuren, dan betekent dat het einde van zijn regeringscoalitie: de ultrarechtse ministers Bezalel Smotrich (Financiën) en Itamar Ben-Gvir (Nationale Veiligheid) hebben aangekondigd in zo’n geval het kabinet op te blazen, hetgeen Netanyahu’s aftocht zou bezegelen. De weg ligt dan open voor berechting van de premier in een fraudezaak.
Bovendien zijn er Amerikaanse presidentsverkiezingen in aantocht, en hoopt Netanyahu waarschijnlijk dat hij met Donald Trump in het Witte Huis een betere deal in de wacht zal kunnen slepen. ‘Netanyahu kan het onderhandelingsspel eindeloos voortzetten’, schampert de Israëlische politiek socioloog Lev Grinberg (Ben Gurion-universiteit) in een recent opiniestuk.
Die starre houding heeft de premier gemeen met Hamas-leider Sinwar. Ook hij maakt geen enkele haast. In een aantal uitgelekte berichten noemde Sinwar de tienduizenden Palestijnse doden ‘noodzakelijke offers.’ Hij vergeleek hen met de verliezen die Algerije had geleden tijdens de Frans-Algerijnse koloniale oorlog (1954-1962).
Gewone Gazanen betalen voor dat cynisme de prijs. Het aantal hulptrucks dat de bezette strook binnenkomt, bedraagt nog geen tiende van wat er nodig is. Bijna een kwart van de bevolking stevent volgens inschattingen van hulporganisaties deze zomer af op ‘catastrofale’ voedselonzekerheid (met massale sterfte als mogelijk gevolg). Nog eens 33 procent kampt met ‘grote gaten’ in het eetpatroon, en zit daardoor eveneens in de risicocategorie.
Bij een Israëlische luchtaanval, afgelopen zaterdag, kwamen volgens het Palestijnse ministerie van Gezondheidszorg negentig mensen om. Het was één van de bloedigste aanvallen sinds het begin van de oorlog, gericht op een gebied (al-Mawasi) dat door Israël expliciet als ‘veilig’ was bestempeld. Volgens de Wall Street Journal werden er acht bommen van ieder een ton ingezet, zodat er een grote krater achterbleef. ‘Ik zag een zwangere vrouw op de grond liggen, bloedend tussen haar benen’, aldus ooggetuige Waad Abu Zaher tegen tv-zender Al Jazeera. ‘Ze lag naast een gewond kind dat een arm had verloren.’
De reden voor het zware geschut was de veronderstelde aanwezigheid van Mohammed Deif, hoofd van de gewapende tak van Hamas en het brein achter de terreuraanval van 7 oktober. Aanvankelijk beweerde het Israëlische leger dat hij gedood was, maar bewijzen daarvoor ontbreken. Hamas zelf zegt dat hij springlevend is. Aangezien de groepering te allen tijde wil voorkomen dat Israël een pr-overwinning boekt, zal men die lezing zo lang mogelijk volhouden.
Een uitweg uit het moeras tekent zich niet af. Premier Netanyahu spreekt volgende week woensdag het Amerikaanse congres toe, maar zal naar verwachting geen grote koerswijziging aankondigen. Tussen hem en de Amerikaanse regering zijn de relaties verzuurd, en zijn bezoek zal er vooral op gericht zijn die betrekkingen vlot te trekken. Voor een politicus in nood komt het eigen overleven op één. Gaza kan in die logica best wachten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant