De meeste Nederlanders vinden dat je zelf mag beslissen over je leven. Hoog tijd dus dat het OM stopt met zijn achterhoedegevecht tegen de (medische) euthanasiepraktijk nu, en dat de doodswens van mensen met een voltooid leven wordt gerespecteerd.
Nu het Openbaar Ministerie (OM) niet in hoger beroep gaat in de strafzaak rond het verstrekken van het zelfdodingsmiddel ‘X’, is het hoog tijd dat politiek en bestuur serieus werk maken van een veilig en betrouwbaar stervensmiddel.
Want de rechter was in zijn uitspraak begin juli in de zaak tegen leden van de Coöperatie Laatste Wil duidelijk: wie verandering van wetgeving wil, moet aankloppen bij bestuur en politiek. De strafrechter kan alleen binnen de wettelijke kaders rekening houden met feiten, omstandigheden en persoonlijke aspecten, vervolgde hij.
Met zijn uitspraak deed de rechter dat overduidelijk. Twee CLW-leden die behalve lidmaatschap van een criminele organisatie ook distributie van het stervensmiddel X ten laste was gelegd, kregen summiere voorwaardelijke celstraffen opgelegd, terwijl onvoorwaardelijke celstraffen tot 2,5 jaar cel waren geëist. De overige vier CLW-leden werden volledig vrijgesproken.
Anders dan over een criminele organisatie sprak de rechter over ‘goedwillende amateurs’, die soms de grenzen uit het oog waren verloren: ‘Mensen bij wie het ideaal van autonomie bij het bepalen van het eigen sterven voorop heeft gestaan.’
Begin deze week werd duidelijk dat het OM niet in beroep gaat, terwijl er toch een behoorlijke nederlaag is geleden. Laten we hopen dat dit het einde is van het achterhoedegevecht dat het OM de afgelopen jaren voerde én dat bestuur en politiek nu eindelijk serieus werk maken van een wens die er overduidelijk in de samenleving is: zelf kunnen bepalen wanneer, waar en hoe te sterven.
Over de auteur
Fransien van ter Beek is bestuursvoorzitter van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Dat die wens er is en dat er groot draagvlak voor is, staat buiten kijf. Volgens de vierde evaluatie van de Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (Wtl), vinden twee van de drie Nederlanders dat iedereen
zelf moet kunnen beslissen over zijn of haar leven. Kieskompas peilde in de aanloop naar de verkiezingen van november 2023 wat Nederland vindt: ruim 80 procent van de Nederlanders vindt dat er hulp mogelijk moet zijn bij zelfdoding als iemand vindt dat het eigen leven voltooid is.
Redenen genoeg voor de politiek om in actie te komen zou je zeggen, maar in het hoofdlijnenakkoord van de nieuwe coalitie vinden we over dit onderwerp niets terug. Het vorige kabinet concludeerde in haar reactie op de vierde evaluatie van de Wtl dat de huidige euthanasiewet voldoet en dat het niet nodig is om volgende stappen te zetten. Dat mogen we een bijzondere conclusie noemen, gezien de hierboven genoemde strafzaken, de zaak tegen Alex S. die vorig jaar werd veroordeeld tot 3,5 jaar voor het verspreiden van 1.600 pakketten van middel X en het sentiment in de samenleving.
In 2002 zette Nederland onmiskenbaar een belangrijke stap met het van kracht worden van de Wtl. Die legaliseerde euthanasie en hulp bij zelfdoding bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden, de zogenoemde medische route.
Elk jaar weer blijkt uit de jaarverslagen van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE) dat zich in Nederland een uitermate zorgvuldige euthanasiepraktijk heeft ontwikkeld. Bij elke euthanasie die in Nederland wordt verleend, controleert een tweede, onafhankelijke arts van tevoren of aan alle zorgvuldigheidseisen is voldaan.
Achteraf checkt een RTE nog een keer of alles volgens de regels is gegaan. Over 2023 werd geconstateerd dat van de 9.068 euthanasiegevallen er vijf keer (0,06 procent) niet geheel volgens de strenge zorgvuldigheidseisen is gehandeld. Dat minieme percentage wijkt niet af van de jaren daarvoor. Het gaat meestal om procedurele of administratieve onzorgvuldigheden. RTE doet hier steeds verslag van: in 22 jaar 139 keer.
Tijd dus om volgende stappen te zetten. Waarom laten we die mensen die volgens de huidige wetgeving niet in aanmerking komen voor euthanasie of hulp bij zelfdoding in de kou staan? Waarom moeten zij hun toevlucht nemen tot een illegaal circuit met alle schimmigheden van dien? Waarom accepteren we het niet dat niet iedereen een natuurlijke dood wil sterven? Waarom wordt er kostbaar belastinggeld besteed aan de bestrijding hiervan?
Waarom steken we onze energie niet in een ordentelijke regeling die tegemoetkomt aan wat er leeft in de samenleving? Het sentiment rond een zelfgewilde dood zal niet minder worden, nu we steeds ouder worden als gevolg van een steeds beter wordende gezondheidszorg. Ziektes waar we eerder dood aan gingen, worden uitgebannen of steeds beter behandelbaar.
Natuurlijk moet de regulering door de overheid van een veilig en betrouwbaar stervensmiddel uiterst zorgvuldig zijn. Er moet een toets zijn (is het verzoek vrijwillig en weloverwogen?) voordat zo’n middel wordt verstrekt; impulsieve zelfdodingen moeten voorkomen worden.
Met de euthanasiewet van 2002, die euthanasie mogelijk maakt in geval van ondraaglijk en uitzichtloos lijden, heeft Nederland laten zien dat het mogelijk is zo’n precair onderwerp in goede banen te leiden. Ook toen was men bang voor wildwesttaferelen, die op geen enkele manier bewaarheid zijn geworden. Door niets te doen worden dergelijke taferelen juist in stand gehouden.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant