Ursula von der Leyen heeft overal aangeklopt om steun te verwerven voor haar herverkiezing als voorzitter van de Europese Commissie, van links tot radicaal-rechts. Maar gaat ze het ook redden?
Elke stem telt en ze heeft er minimaal 361 nodig. Geen verrassing dus dat Ursula von der Leyen tot het laatste moment onderhandelt met Europarlementariërs om haar herverkiezing als voorzitter van de Europese Commissie veilig te stellen. Geen overbodige luxe ook: de stemming donderdagmiddag in het parlement is geheim, dus alle ruimte om stembeloftes te breken.
‘Het is geen gelopen race’, verzekerden parlementariërs dinsdag in Straatsburg. ‘Het beeld is onrustig.’ Niettemin is het opvallend dat ondanks alle vermeende spanning, niemand serieus rekening houdt met het scenario dat Von der Leyen het niet haalt. De vrees voor de politieke en institutionele crisis die dan ontstaat, is simpelweg te groot.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Von der Leyen wegstemmen betekent dat de regeringsleiders binnen een maand een andere christendemocraat – de grootste partij in het parlement – moeten voordragen. De kandidaten die dan genoemd worden – de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis of de Kroatische premier Andrej Plenkovic – maken echter nog minder kans in het parlement.
Het resultaat is een politieke impasse, concludeert CDA-Europarlementariër Jeroen Lenaers. Precies op het moment dat het eurosceptische Hongarije de EU-voorzit, de oorlog in Oekraïne voortwoekert en Donald Trump mogelijk het Witte Huis intrekt. Dat is niet de boodschap die de parlementariërs de burger willen meegeven op vakantie. Het is Ursula of de chaos, beamen parlementariërs.
Von der Leyen heeft er alles aan gedaan om de 361 stemmen te halen. Ze is niet vergeten dat ze bij haar aantreden in 2019 maar net (negen stemmen meer dan het minimum) over de streep kwam. Afgelopen weken sprak ze urenlang met haar partijgenoten in het parlement, maar ook met de sociaaldemocraten, de liberalen én de Groenen. Alles bij elkaar beschikken die vier pro-Europese partijen over ruim 450 stemmen. Dat oogt ruim voldoende, maar niet alle parlementariërs van deze fracties staan vierkant achter Von der Leyen.
Die nam dan ook de uitnodiging aan van de radicaal-rechtse Europese Conservatieven en Hervormers in de hoop ook daar wat zieltjes te winnen. Waar ze niet aanklopte, was bij de uiterst rechtse, anti-Europese Patriotten voor Europa (PVV, Rassemblement National, Fidesz) en het Europa van de Soevereine Staten (vooral AfD). Een principekwestie voor Von der Leyen die haar campagne inging met de slogan: pro-Europa, pro-Oekraïne, pro-rechtsstaat.
Bij alle gesprekspartners heeft ze haar voorgenomen politieke programma getoetst en waar nodig bijgeschaafd. Hoofdpunten in dat programma zijn steun voor Oekraïne, meer veiligheid en defensie, een groene industriepolitiek, meer concurrentiekracht, landbouwpolitiek in dialoog met de boeren en een streng migratiebeleid. Zoals alle stemmen tellen, telt ook elk woord. Te groen betekent dat christendemocraten afhaken, bij te veel fossiel verliest ze de Groenen.
Dat de Groenen volop meedraaien bij de onderhandelingen is opmerkelijk. In 2019 stemden ze nog tegen Von der Leyen. Onder leiding van Bas Eickhout (GroenLinks) en Terry Reintke (Grünen) kiezen de Groenen nu voor de rol van constructieve coalitiepartner. Wat meespeelt is dat Von der Leyen afgelopen jaren met haar Green Deal waardering heeft geoogst. En dat de Groenen – ondanks zetelverlies bij de verkiezingen – het beleid voor de komende vijf jaar willen beïnvloeden. Aan de andere kant beseft Von der Leyen dat het zonder steun van de Groenen riskant voor haar wordt.
Donderdagochtend presenteert ze haar programma in een debat met de parlementariërs. Vervolgens beraden de fracties zich, waarna de geheime stemming volgt. ‘Met vier pro-Europese partijen hoeft dat niet moeilijk te zijn’, zegt Eickhout. Hij wijst erop dat de Groenen dinsdag de christendemocrate Roberta Metsola aan een meerderheid (562 stemmen) hielpen om opnieuw parlementsvoorzitter te worden. Zo overtuigend zal Von der Leyen niet worden gekozen, maar parlementariërs achten ruim vierhonderd stemmen een realistische uitslag.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant