Nadat zijn diensten hem uitgebreid hadden geïnformeerd over de aanslag op zijn politieke tegenstander tijdens een verkiezingsrally, probeerde president Biden eerst telefonisch contact te krijgen met Donald Trump. Toen dat niet lukte omdat Trump nog door zijn artsen werd behandeld, riep Biden iedereen op om het politieke geweld te veroordelen en beloofde een diepgaand en onafhankelijk onderzoek naar de aanslag.
Oud-presidenten Obama en Clinton veroordeelden de aanslag en wensten Trump een spoedig herstel. Hetzelfde deden vicepresident Kamala Harris en oud-vicepresident Al Gore. Aan Republikeinse zijde waren de reacties minder gericht op verbinding. J.D. Vance, die Trumps running mate zal zijn, schreef direct na de aanslag op X dat de retoriek van de Biden-campagne tot de moordpoging op president Trump had geleid.
Ian Bremmer van G-Zero Media voorspelde zondagochtend dat de aanslag op Trump nog meer geweld zou aanwakkeren, maar dat is geen wet van Meden en Perzen. De aanslag kan ook een schok zijn voor het politieke systeem, waardoor gewone Amerikanen zich gaan realiseren dat ze in actie moeten komen. De Verenigde Staten hebben eerder een soortgelijke periode meegemaakt van extreme polarisatie en politiek geweld.
Over de auteur
Heleen Mees is columnist van de Volkskrant. Eerder promoveerde ze op de Chinese economische groei. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Tussen 1968 en 1972 werden burgerrechtenactivist Martin Luther King en de Democratische kandidaat Robert Kennedy vermoord, doodde de Nationale Garde in Ohio vier studenten bij de demonstraties tegen de Vietnamoorlog, werden minstens 25 bomaanslagen gepleegd door een extreemlinkse organisatie en raakte George Wallace tot zijn middel verlamd toen hij tijdens de Democratische voorverkiezingen van 1972 werd neergeschoten.
Desondanks hadden de Amerikanen in 1976 de keuze tussen de Republikein Gerald Ford, die in 1974 president was geworden na het aftreden van president Richard Nixon, en de onbekende Democraat Jimmy Carter. Het waren niet de politieke leiders, maar het matigende effect van het politieke midden dat het land bevrijdde uit de greep van de extremisten door twee presidentskandidaten te selecteren die elkaar qua saaiheid naar de kroon staken.
Als politici over het hele politieke spectrum – inclusief Trump – naar buiten zouden treden om het geweld te veroordelen, zou dat ongetwijfeld impact hebben. Niet alleen de Amerikaanse, maar ook de Italiaanse geschiedenis laat zien dat politiek geweld onderdrukt kan worden als de samenleving dat wil. Zondagavond riep president Biden vanuit het Oval Office het land op om zich te verenigen.
Ook Donald Trump, die in hoge mate aan het ruige politieke klimaat heeft bijgedragen door geweld niet alleen te vergoelijken maar er zelfs toe aan te zetten, zei het land te willen verenigen. In zijn eerste interview na de aanslag klonk Trump alsof hij een openbaring had gehad: ‘Dit is een kans om het hele land, en de hele wereld zelfs, samen te brengen.’ Een bijna-doodervaring kan kennelijk de meest onverzettelijken onder ons veranderen. Toen Trump maandagavond zijn opwachting maakte bij de Republikeinse Conventie, zag hij er kwetsbaar uit.
Maar Trump is waarschijnlijk een vos die wel zijn haren, maar niet zijn streken verliest. Op zijn platform Truth Social noemde hij de bestorming van het Capitool ‘nep’ en de strafzaken tegen hem een ‘heksenjacht’. Hij zal de aanslag op zijn leven gebruiken om de rol van martelaar op te eisen. Als Trump de verkiezingen wint, heeft hij de handen vrij om zijn autoritaire machtsovername te voltooien dankzij een gewillige rechterlijke macht die zijn bewind volop ondersteunt.
Dit is misschien wel de gevaarlijkste tijd voor de democratie in Amerika sinds haar oprichting. Maar anders dan sommige Republikeinen claimen en Democraten vrezen, is het geen gelopen race. Na de aanslag op president Ronald Reagan, door een gestoorde man die indruk wilde maken op actrice Jodie Foster, steeg Reagans populariteit flink. Maar dat effect was na twee maanden al weggeëbd. Er is nog drieënhalve maand te gaan tot de verkiezingen op 5 november.
De Franse parlementsverkiezingen tonen dat als links en centrumrechts samenwerken, ze een effectieve blokkade kunnen opwerpen tegen extreemrechts. De wedkantoren gaven Rassemblement National een week voor de verkiezingen 97 procent kans om de grootste te worden. De partij eindigde als derde. Ik hoop dat de Amerikanen net als de Fransen goed in de spiegel kijken, zich schamen voor wat ze zien en hun koers wijzigen.
Brazilië, Polen en India hebben al laten zien dat de weg naar autoritarisme geen eenrichtingsverkeer is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant