Het verbeelden van stress en chaos in de hitserie The Bear vergt veel voorbereiding en choreografie. Hoofdrolspelers Ebon Moss-Bachrach en Lionel Boyce over de kracht van grote en kleine emoties in de reeks die vandaag het derde seizoen ingaat.
Televisieseries maken sterren. Voor grote filmsterren als Michael J. Fox, Leonardo DiCaprio, George Clooney, Margot Robbie en Jennifer Aniston begon hun carrière decennia geleden ooit op het kleine scherm. En hoewel het medium televisie in de loop der jaren een flinke ontwikkeling doormaakte, is er aan die ‘doorbraakfunctie’ weinig veranderd. Kijk alleen maar naar enkele recente voorbeelden: in HBO-serie Euphoria maakten we kennis met nieuwe, jonge sterren als Sydney Sweeney, Hunter Schafer, Zendaya en Jacob Elordi, terwijl Netflix-hit Stranger Things nieuwe filmsterren voortbracht als Millie Bobbie Brown, Joseph Quinn en Maya Hawke.
Voor de hitserie The Bear geldt hetzelfde. Natuurlijk, we hadden acteurs als Jeremy Allen White (Shameless), Ayo Edebiri (Dickinson) en Ebon Moss-Bachrach (Girls) wel vaker gezien in bijrollen in series en films, maar van een volwaardige doorbraak was het (nog) niet gekomen. The Bear veranderde alles, want vanaf het eerste seizoen werd de serie – in Nederland te zien op Disney Plus – lovend ontvangen door publiek en critici.
Over de auteur
Alex Mazereeuw schrijft voor de Volkskrant over film en televisie.
En dat terwijl de opzet van de serie in eerste instantie niet eens heel bijzonder of vernieuwend klonk. Plaats van handeling is een zieltogende broodjeszaak in Chicago, die een flinke opwaardering krijgt wanneer gekweld wonderkind en topchef Carmen ‘Carmy’ Berzatto (Allen White) na de dood van zijn broer huiswaarts keert om het familiebedrijf aan te sturen. In die extreem chaotische keuken treffen we ook aanstormend talent Sydney (Edebiri), Carmy’s nogal ontvlambare ‘neef’ Richie (Moss-Bachrach), en een keur aan andere medewerkers, zoals patissier Marcus (Lionel Boyce), kok Tina (Liza Colón-Zayas) en Carmy’s zus en mede-eigenaar Natalie (Abby Elliot).
Veel is prijzenswaardig aan de serie, van de experimentele regie en de muzikale keuzes tot het gelaagde script en de stressvolle setting. Op technisch vlak is The Bear een briljante serie, maar als er één aspect is waarop de serie vooral uitblinkt, is dat het menselijke drama. De personages in The Bear hebben allemaal zo hun eigen demonen, die ze proberen weg te drukken of ontlopen in de stressvolle keuken. Zo moet Carmy voortdurend laveren tussen zijn genialiteit en menselijk leiderschap, terwijl hij tegelijkertijd ook nog eens gebukt gaat onder de (amper verwerkte) dood van zijn broer Mikey (Jon Bernthal).
Klassiek werden vooral de afleveringen waarin we de keuken van Carmy en consorten even verlaten voor andere uitstapjes, zoals een extreem escalerende kerstaflevering, in flashback, bij de familie Berzatto, maar ook afleveringen waarin ruim baan wordt gemaakt voor personages als Marcus en Richie.
Zo draaiden de vierde en zevende aflevering van het tweede seizoen volledig om deze twee personages, die op externe locaties beter proberen te worden in hun werk, en waarbij we tussen de regels door meer leren over hun leven buiten de keuken. Juist in die afleveringen zien we wat The Bear zo’n uitstekende serie maakt, omdat personages van wie we dachten dat we ze wel kenden (de explosieve Richie en de zachtaardige Marcus), veel meer reliëf krijgen.
Die aanpak heeft succes, want The Bear werd (onder meer in deze krant) bedolven onder de vijfsterrenrecensies, en won vooralsnog tien Emmy Awards (waaronder voor Allen White, Edebiri en Moss-Bachrach). Geen wonder dus dat de verwachtingen voor het derde seizoen hooggespannen zijn, al valt dat voor de acteurs zelf wel mee, getuige het Zoom-gesprek dat we eind juni voeren met Moss-Bachrach en Boyce. Door het succes van de serie zijn ze gewild, want, we zeiden het al: een populaire serie maakt sterren.
Zorgt die sterrenstatus dan automatisch voor extra druk? Als we Boyce moeten geloven, valt dat wel mee. ‘Het is niet zo dat we jaarlijks met de hele cast naar Chicago gaan met het idee dat we weer even de buit gaan binnenhalen en flink wat prijzen gaan winnen. Elk seizoen voelt voortdurend als een nieuwe gok, waarmee we iets nieuws willen proberen of toevoegen. Het klinkt misschien ongeloofwaardig, maar op zo’n moment ben je helemaal niet bezig met al die extra ogen die op je zijn gericht door het succes. Je wil gewoon de interessantst denkbare serie maken. Met die insteek blijf je vanzelf met beide benen op de grond staan.’
Nuchter blijven dus, ondanks al die veren en al dat goudwerk. En toch is The Bear typisch zo’n serie die een zekere ongrijpbare magie heeft, als een nagenoeg perfect samenspel tussen herkenbare emoties en familietrauma’s, de voortdurend verstikkende druk om te presteren op werk, én de dagelijkse strijd om gewoon te overleven (makkelijk heeft niemand van de werknemers het, ook niet in financieel opzicht). Moss-Bachrach: ‘Er zit iets diep essentieels in over de uitdagingen van het ‘mens zijn’, en volgens mij zijn de schrijvers er meesterlijk in geslaagd om dat op toegankelijke wijze aan te snijden. Maar verder begrijp ik ook niet waarom juist deze serie nu zo goed aanslaat. Ik wil ook niet te veel pulken aan het korstje om het allemaal te verklaren. Dat moet jij maar doen.’
Als we dan een poging moeten wagen komen we vooral uit bij de emotionele authenticiteit. The Bear is een serie die tegelijkertijd bolstaat van stress, en uitblinkt in het intieme, kleinmenselijke drama over thema’s als rouw en familieleed, met personages van vlees en bloed, om wie je – ondanks hun gebreken – toch gaat geven.
Neem Marcus, het personage dat zo knap ingetogen wordt gespeeld door de tot voor kort tamelijk onbekende Boyce. In de keuken lijkt hij vooral een aangenaam rustpunt, terwijl er onder dat kalme oppervlak natuurlijk van alles borrelt. Maar in tegenstelling tot Richie, probeert hij er in de keuken gewoon wat van te maken, waarbij hij zijn emoties, bijvoorbeeld over zijn ernstig zieke moeder, liever voor zichzelf houdt. Het maakt de momenten waarop Marcus die emoties wél toont, alleen maar aangrijpender.
Op die momenten probeert Boyce naar eigen zeggen te doen wat hem zelf niet altijd lukt: gevoelig zijn. ‘Natuurlijk is het voor mij herkenbaar waar Marcus in de serie doorheen gaat: veel van de emoties, zoals rouw, zijn natuurlijk niet uniek. Maar Marcus heeft wel emotionele openheid wanneer hij zich veilig voelt. Die durf ik zelf minder te hebben, ook niet bij vrienden en familie. In de serie probeer ik die emoties wat minder te verstoppen, waardoor Marcus gevoeliger overkomt dan ikzelf in het dagelijks leven misschien zou durven.’
Moss-Bachrach vult aan: ‘De schrijvers hebben de personages zo rijk en gedetailleerd vormgegeven, dat we er niet eens heel veel van onszelf in hoeven stoppen. Maar in de praktijk doe je dat natuurlijk wel, vooral bij de dingen die je niet ziet, bijvoorbeeld over de achtergrond of vroegere thuissituatie. De kunst voor een acteur is vooral om dat te laten doorschemeren zonder het altijd te laten zien of uit te spreken. Je hoeft niet alles uit te spellen om een personage tot een realistisch mens te maken. Het gaat er vooral om dat je voor je personage een palet maakt met kleuren die we in de serie niet altijd terugzien.’
Boyce: ‘Omdat The Bear vooral een ensembleserie is, heb je niet altijd de gelegenheid om je personage in de normale afleveringen helemaal uit te diepen, of om te zien hoe iemand als Marcus zich gedraagt wanneer hij alleen is. In dat opzicht bood de Kopenhagen-aflevering in het tweede seizoen een unieke kans, omdat ik toen voor het eerst vrijwel een hele aflevering alleen mocht dragen. Dat was een vrij stille aflevering, maar ook zonder dialoog krijg je dan ruim een half uur de tijd om een veel rijker beeld te schetsen van je personage.’
De aflevering in Kopenhagen draait vrijwel volledig om een trip die Marcus onderneemt naar de Deense hoofdstad om een nog betere patissier te worden, en is dus typisch zo’n voorbeeld van een aflevering die de personages verder inkleurt. Dat zien we later in dat tweede seizoen ook in ‘Forks’, misschien wel de beste aflevering van The Bear tot nu toe. In die aflevering zien we Richie – tot dan toe toch vooral een gekwelde ziel zonder zelfbeheersing – een ontwikkeling doormaken tot extreem dienstbare restaurantmanager, die verknocht raakt aan het idee dat alles in deze wereld draait om toewijding aan de klant. Het is bijna alsof we Richie, in een tijdsbestek van nog geen 40 minuten, een ander mens zien worden.
Moss-Bachrach is nog altijd trots op de aflevering, vooral omdat hij zijn personage daarmee rijker kon inkleuren: ‘Ik vind het zelf het bevredigendst wanneer we de écht persoonlijke momenten zien van een personage. Wat is hun ochtendroutine? Wat gebeurt er wanneer ze normale dingen doen, zoals hun tanden poetsen, hun haar kammen, of gewoon in de auto zitten? Je leert een personage het beste kennen op dat soort momenten, veel meer dan in zo’n intense schreeuwscène in de keuken.’
Die gevoelige afleveringen over individuele ontwikkeling contrasteren bovendien mooi met de collectieve chaos die vaak heerst in de keuken. Wat in eerste instantie nog een wat smoezelige broodjeszaak is, groeit in de loop van de seizoenen uit tot een gewaardeerd toprestaurant, maar dat zorgt in de keuken alleen maar voor meer stress.
Moeten we niet gaan inzetten op een ster, vraagt Carmie in het derde seizoen aan zijn collega’s. Die kijken hem wanhopig aan: alsof hij (en zij met hem) ooit bestand zouden kunnen zijn tegen die immense druk, waaraan ze nu al regelmatig onderdoor gaan. Ook dat is The Bear: een serie waarin de stress regelmatig escaleert, waarbij zelfs de kijker na al het geschreeuw, getier en gestress soms bijna tegen een burn-out aan zit. De keuken kan nog zoveel ontwikkeling doormaken: helemaal ordentelijk verloopt het nooit.
Hoe chaotisch die scènes er uitzien op beeld, zo georkestreerd zijn ze achter de schermen, vertelt Moss-Bachrach. ‘Het vergt een immense hoeveelheid onderling vertrouwen en repetities om de kakafonie in de keuken een beetje ordelijk te maken. Op het scherm lijkt het misschien alsof de chaos plotseling ontstaat, of er geen lijn in zit, maar geloof me: we repeteren ons helemaal suf om het overzichtelijk te houden. Je kan niet zomaar een scène opnemen waarin iedereen door elkaar schreeuwt, dat wordt veel te veel chaos, en dan voel je niets meer van die emotie.
‘In dit geval krijgt elke acteur een stukje informatie dat er ‘bovenuit’ moet zingen in de herrie, en in de repetities moeten we vervolgens uitvinden waar welke schreeuw of stem het beste past. De set is enorm strak georganiseerd, want stress vergt veel voorbereiding en choreografie. Zeker in het geval van Richie beslaat de voorbereiding op dat soort scènes ongeveer 90 procent van mijn werk. Die kleinere scènes gaan wat dat betreft makkelijker, maar zo’n scène waarin de hele cast samenkomt en ontvlamt om het restaurant draaiende te houden: dat is topsport, in houding, luisteren en concentratie.’
Grote vraag is nu vooral hoelang die magische afwisseling tussen stressvol keukengeknoei en introverte emotie nog kan blijven bestaan. Showrunner Christopher Storer liet in eerste instantie doorschemeren dat hij een plan had voor drie seizoenen, maar dat is – door het grote succes – inmiddels al opgerekt tot vier. Omdat de acteurs in Hollywood steeds gewilder zijn (zo speelt Moss-Bachrach volgend jaar een van de hoofdrollen in de groots opgezette superheldenfilm Fantastic Four), werd het vierde seizoen gelijktijdig opgenomen met de derde reeks. Betekent dit dat het einde van de geliefde serie in zicht is?
Voor Moss-Bachrach is dat ook helemaal niet belangrijk, omdat de acteur uiteindelijk niet gelooft dat de personages substantieel kunnen veranderen. Zeker, Richie maakt ogenschijnlijk een flinke verandering door in de Forks-aflevering en lijkt beter zijn geworden in zijn werk, maar of dat hem heeft veranderd als mens? Moss-Bachrach: ‘Ik geloof niet dat een mens zo snel kan veranderen, en dus ook niet binnen drie seizoenen van een televisieserie.
Moss-Bachrach en Boyce laten het antwoord in het midden, en willen ook niet bevestigen dat de vierde reeks al is opgenomen (inmiddels heeft Moss-Bachrach onthuld dat er al acht afleveringen zijn opgenomen voor een nieuw seizoen), omdat ze niets kwijt willen over waar het mogelijk eindigt voor deze personages.
‘Natuurlijk ben ik zelf ook weleens wakker geworden in het midden van de nacht met een helder bedef, een besef dat je in één keer wakker schudt over waar het misgaat in je leven. Maar het is zo verdomd lastig om dat vervolgens in de praktijk te brengen. Het is niet dat je even met je vingers knipt en een beter mens bent.
‘Natuurlijk is het vaak een soort ‘tv-ding’ om dat wel te proberen en te doen alsof dat wél in een handomdraai kan. Gelukkig doen wij daar in The Bear nooit helemaal aan mee, en geven we nooit toe aan dat soort goedkope of gemakzuchtige karakterontwikkelingen van de personages. Volgens mij geeft dat de serie uiteindelijk een blijvende waarde.’
De eerste drie seizoenen van The Bear zijn vanaf 17 juli te zien via Disney Plus.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant