Het vonnis in de zedenzaken tegen Ali B. laat zien dat een kans op veroordeling groter is wanneer je vlak na het misdrijf erover gesproken hebt met anderen. Maar de meeste slachtoffers krijgen niet de juiste reactie vanuit hun naaste omgeving.
‘Steunbewijs was cruciaal in zaak-Ali B’, kopte de Volkskrant in navolging van de rechtszaak tegen Ali B. Dat de slachtoffers iemand verteld hadden wat hun overkomen was, leidde tot doorslaggevend bewijs. ‘Praat erover – dat is de bezwering die beklijft na dit vonnis’, stelt ditzelfde stuk.
Maar dat is nu precies het probleem. Drie op de vier slachtoffers die naar buiten treden over misbruik dat zij hebben meegemaakt, krijgt van hun naaste omgeving minstens één beschuldigende reactie, soms zo subtiel als: ‘Maar hij is heel aardig toch?’ Of: ‘Waarom ben je niet gewoon weggegaan?’
Vanvictimblaming tot doodsbedreigingen: in de aflevering ‘Kijken naar de rechtszaak tegen Ali B’ van podcast De Dag van NOS komt de verscheidenheid aan negatieve reacties naar voren. Dit soort reacties wordt geregeld als erger ondervonden dan het misbruik zelf. Niet alleen de handelingen, juist ook de gevolgen van de manier waarop wij reageren op ervaringen met seksueel geweld doen ertoe.
Victimblaming wordt niet voor niets ‘second rape’ genoemd. Door de verantwoordelijkheid voor het seksuele geweld bij het slachtoffer te leggen, hebben wij het idee dat het ons en onze geliefden niet overkomt. Want wij weten immers wel beter.
Over de auteur
Anna Marah Jansen is specialist seksuele ontwikkeling, oprichter van het Instagramaccount @sekswijzer en maker van de podcast ThanksforComing – The Sex Ed You Wish You‘d Had. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De waarheid is dat seksueel geweld iedereen kan overkomen. In Nederland zijn honderdduizend nieuwe slachtoffers per jaar, en is 22 procent van de vrouwen en 6 procent van de mannen ooit verkracht. Daarnaast heeft een op de twee vrouwen en een op de vijf mannen ooit seksueel geweld of grensoverschrijding meegemaakt, wordt 11 procent van de vrouwelijke studenten verkracht tijdens haar studietijd en zitten in iedere basisschoolklas gemiddeld twee kinderen die slachtoffer zijn van seksueel misbruik.
Bovendien is de dynamiek rondom seksueel misbruik complex: in 85 procent van de gevallen is de pleger een bekende van het slachtoffer en doet 70 procent van de slachtoffers niks of werkt mee tijdens het misbruik. Verder wordt een op de vijf slachtoffers vochtig tijdens het seksuele misbruik of krijgt een erectie, een genitale respons die ook kan optreden bij een herinnering aan het misbruik. Tot slot zijn plegers van kindermisbruik meestal geen pedoseksuelen, maar heteroseksuele mannen.
Aangezien deze ongemakkelijke realiteit bestaat, dienen we ons goed bewust te zijn van de rol die wij als samenleving hebben. Het Centrum Seksueel Geweld lanceerde daartoe, in samenwerking met Stichting Wij zijn M, de campagne ‘Durf te zien’: een oproep tot het onderzoeken van onze eigen afweer en ongemak ten aanzien van seksueel kindermisbruik, om het misbruik te durven zien en om er te zijn voor mensen die het overkomt.
Als omstander hoef je niet veel meer te doen dan simpelweg luisteren. Oordeel niet, stel geen suggestieve of beschuldigende vragen en wees er voor het slachtoffer. Zoals Iva Bicanic, directeur van Landelijk Centrum Seksueel Geweld, zegt: ‘Haal het woord ‘seksueel’ eruit en reageer zoals jezou doen als iemand vertelt dat hem, haar of hen iets naars is overkomen.’
Denk bijvoorbeeld aan een inbraak: als er bij iemand wordt ingebroken in diens huis weten we heel goed wat te zeggen. Maar als er wordt ingebroken in iemands lichaam vallen we stil, kijken we weg of bemoeien wij ons zelfs met de ervaringen van het slachtoffer.
Mijn oproep is: wees er voor elkaar. Realiseer je dat jouw reactie het verschil kan maken voor de impact van seksueel geweld. Laten we samen verantwoordelijkheid nemen voor een seksueel gezonde samenleving.
Levenslang
Ali B krijgt twee jaar, zijn slachtoffers hebben levenslang.
Karin de Raadt, Klarenbeek
Hypocriet
Als filmmaker die de vrijheid van meningsuiting nogal aan het hart gaat, vind ik het verbijsterend dat het werk van Ali B. door zijn voormalige werkgever (omroep Avrotros) is verwijderd van de website nadat de omroep hem jarenlang op het schild heeft gehesen. Juist vanwege zijn ontwikkeling van knuffelmarokkaan tot veroordeeld zedendelinquent, is het interessant om die metamorfose te kunnen volgen en analyseren vanuit cultuurhistorische of muzikale interesse. De vergelijking met boekverbranding en het cancelen van ontaarde kunst komt door deze hypocriete actie wel heel dichtbij.
Hans Hylkema, Amsterdam
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant