Paul Onkenhout en John Schoorl schrijven elke week over een liedje waarvan de titel bestaat uit alleen een voornaam. De openingszinnen van Vincent van Don McLean zitten vol empathie met de getroubleerde kunstenaar Vincent van Gogh.
You took your life as lovers often do
But I could have told you, Vincent
Vincent, Don McLean (1972)
Dit was wat Vincent van Gogh zou hebben gezien vanuit zijn kamer in een psychiatrische ziekenhuis in Saint-Rémy-de-Provence: een sterrennacht, boven een dorpje met een kerktoren, cipressen en olijfbomen.
In juni 1889 schilderde hij dit uitzicht in olieverf op een doek van 73 bij 92 centimeter, The Starry Night (De sterrennacht). Het behoort tot de permanente tentoonstelling van het Museum of Modern Art (Moma) in New York en wordt gezien als Van Goghs beste werk. Dat het niet precies zijn uitzicht was, maakt deel uit van het mysterie, dat samen met de kleurenpracht de schoonheid van dit schilderij bepaalt.
Dan was er nog die consternatie geweest over zijn linkeroor. Een half jaar eerder had Van Gogh een mentale inzinking gekregen en zijn oor eraf gesneden. Hij woonde in Arles en produceerde meer dan ooit. Vrijwillig had hij zich daarna aangemeld bij de inrichting. In 1890 pleegde hij zelfmoord, 37 jaar oud.
81 jaar later, in 1970, zat Don McLean op zijn veranda een biografie over Vincent van Gogh te lezen. ‘Ineens begreep dat ik een nummer moest schrijven over hem’, zei hij in een interview met The Telegraph. ‘Daarin moest ik duidelijk maken dat hij niet gek was, maar ziek, net als zijn broer Theo.’
Hij zette zich aan het componeren, met een afbeelding van The Starry Night binnen handbereik, en schreef de tekst van Vincent op een papieren zak. Zonder muzikale introductie zijn daar meteen die onsterfelijke openingszinnen, vol empathie voor de getroebleerde kunstenaar: ‘Starry starry night / paint your palette blue and grey / look out on a summer’s day/ with eyes that know the darkness in my soul.’
McLean voelde zich verwant aan Van Gogh, ook hij kende zo zijn kwellingen. Zijn huwelijk was niet best en feitelijk voelde hij zich sinds zijn 15de ellendig, vanwege het overlijden van zijn vader.
De avond voor diens dood had hij met hem heibel gehad over zijn schoolresultaten. Na zijn plotselinge dood ging Don die nacht eropuit om bij vrienden te slapen. Het was een koude nacht vol sterren, net zo’n sterrennacht als Van Gogh had geschilderd. Het is heel simpel, zei McLean later: als zijn vader niet zo vroeg was doodgegaan, was hij nooit muzikant geworden. Dan was hij een brave burger geworden, werkzaam bij een bank.
Behalve met Vincent schitterde McLean ook met American Pie, een tragische verhandeling over een vliegtuigcrash waarbij Buddy Holly om het leven kwam. Van Vincent bestaan tientallen coverversies, waaronder een memorabele Nederlandse uitvoering van Martine Bijl (1980) die van de The Starry Night ‘een warme zomerdag’ maakte, ‘Zinderend in blauw en geel / Sporen van een wild penseel’.
Op de grootse afscheidsceremonie in Belfast van voetballer George Best, in december 2005, zong Brian Kennedy verrassend genoeg Vincent. Het klonk alsof Don McLean het speciaal geschreven had voor de getormenteerde ziel op voetbalschoenen, die de fles niet kon weerstaan
John & Paul
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant