Obesitasmedicijn Wegovy hoort vooralsnog niet thuis in het basispakket. Tot die verrassende conclusie komt het Zorginstituut, dat de minister adviseert of een medicijn moet worden betaald vanuit de zorgverzekering.
Ministers van Volksgezondheid (nu Fleur Agema) nemen de adviezen van het Zorginstituut doorgaans over.
Volgens het Zorginstituut voldoet Wegovy wel degelijk ‘aan de stand van wetenschap en praktijk’. Oftewel; de medicijnen doen wat ze beloven. Mensen met overgewicht en obesitas vallen er vanaf, gemiddeld 15 procent van hun lichaamsgewicht. Dat is beduidend meer dan met Saxenda, het obesitasmedicijn dat nu al wel in het basispakket zit.
Probleem is dat de vraag naar Wegovy waarschijnlijk zo groot is dat de totale kosten van het middel de 10 miljoen euro vele malen zullen overschrijden. Vanaf die grens moet een fabrikant ook een berekening meesturen die de kosteneffectiviteit van een medicijn in kaart brengt. En daar gaat het mis.
Over de auteurMichiel van der Geest is de zorgverslaggever van de Volkskrant.
Het Zorginstituut heeft namelijk ‘grote vraagtekens’ bij het kostenmodel dat fabrikant Novo Nordisk heeft aangedragen. Daardoor kan het Zorginstituut niet bepalen welke patiënten het eerste in aanmerking zouden moeten komen voor het middel, is niet duidelijk hoe mensen eigenlijk weer moeten stoppen met het medicijn (als dat al kan), wat de langetermijneffecten van het geneesmiddel zijn en of het verloren gewicht er later niet weer aankomt.
Het is daarom volgens het instituut nu niet verantwoord om Wegovy vanuit publieke middelen te betalen en roept het op tot een publieke discussie over obesitas en welke rol preventie en welke rol medicijnen daarbij zouden moeten spelen. Ook al omdat de mogelijke gevolgen groot zijn: het medicaliseren van in potentie 4 miljoen mensen, en – afhankelijk van wie er allemaal voor het medicijn in aanmerking komen – tussen de 60 miljoen en 1,3 miljard euro aan jaarlijkse kosten.
Dat is ‘teleurstellend nieuws voor de patiënten met obesitas die al enorm hard aan het werk zijn om hun leefstijl aan te passen’, maar die desondanks nog weinig gewicht verliezen, zegt Liesbeth van Rossum, internist en hoogleraar op het gebied van obesitas in het Erasmus MC en voorzitter van het Partnerschap Overgewicht Nederland. ‘Tegelijkertijd snap ik het besluit. De modellen van de fabrikant zijn nu nog te onduidelijk.’
Daarom ligt de bal nu bij de farmaceut, zegt Van Rossum. ‘Obesitas is een chronische ziekte, die kan leiden tot meer dan tweehonderd andere aandoeningen. We medicaliseren nu al miljoenen mensen met bloeddrukverlagers, antidepressiva of diabetesmedicijnen. Die hebben vaak ziekten die voor het grootste deel het gevolg zijn van obesitas, maar in praktijk pakken we alleen de gevolgen aan en de obesitas zelf niet of nauwelijks.’
Met een duidelijkere afbakening van de patiëntengroepen, kennis uit de laatste wetenschappelijke studies die nog meer gezondheidswinst laten zien, en meer openheid over de totstandkoming van de berekeningen, zou een nieuwe aanvraag van Novo Nordisk daarom wel degelijk succesvol kunnen zijn, denkt Van Rossum. Het Zorginstituut houdt de deur daartoe ook nadrukkelijk open.
Toch zou ook dat de obesitasproblematiek niet geheel oplossen, zegt ze. ‘Het bad is vol, en de kraan blijft lopen. Aan de ene kant moeten we de stop eruit trekken voor mensen die nu al overgewicht en obesitas hebben. Allereerst met een leefstijlprogramma, en als dat niet genoeg blijkt, mogelijk met medicijnen (inmiddels zijn er andere tabletten en spuitjes die wel worden vergoed) of een maagverkleining.’
Maar ‘de kraan’ moet ook dicht, aldus de hoogleraar. ‘Dat is aan de politiek. Een suikertaks, minder ongezond voedsel in de supermarkt, geen reclame meer voor ongezonde producten, geen frisdrankautomaten meer op scholen. Al dat soort maatregelen zijn ook nodig. Om de obesitasepidemie effectief op te lossen moet zowel de kraan dicht als het bad leeg. ’
Die oproep doet het Zorginstituut ook. ‘Gaan we een mogelijk hele grote groep mensen in Nederland levenslang dure medicatie geven terwijl we nog veel niet weten over gepast gebruik van dit middel? Terwijl noodzakelijke maatregelen om de samenleving gezonder te maken uitblijven?’, vraagt bestuursvoorzitter Sjaak Wijma retorisch in een persbericht.
Terechte vragen, zegt Jochen Mierau, hoogleraar economie van de volksgezondheid in Groningen. ‘Dit is geen marginale beslissing. Als je 1,3 miljard euro dreigt uit te geven, dan gaan de medicijnkosten in de apotheek met 20 procent omhoog. Ook de zorgpremie stijgt met een paar procent om obesitasmedicijnen te kunnen bekostigen. Dat doet wat met de solidariteit in ons stelsel.’
Volgens Mierau komen we dan in de houdgreep van bedrijven die geld verdienen aan ongezonde producten en bedrijven die geld verdienen aan de bestrijding van de gevolgen daarvan. ‘Dan betalen we twee keer aan een probleem dat er niet hoeft te zijn als je de uitwassen goed reguleert.’
Patiënten mogen het middel overigens wel zelf betalen, als het eenmaal op de markt is en een arts het voorschrijft. Ook dat is niet zonder risico’s, vindt Van Rossum. ‘Dan krijgen we elitegeneeskunde die de gezondheidskloof alleen maar verder vergroot.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant