Oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen vertelt voor NU.nl het verhaal van de mensen achter de oorlog in Oekraïne. Vandaag het verhaal van Russen die vechten aan Oekraïense zijde. "Als Rusland erachter komt, nemen ze de bezittingen van mijn familie in beslag."
"Toen de invasie begon, dacht ik: 'What the fuck doet Rusland?' Toen besloot ik naar Oekraïne te gaan, om te vechten tegen mijn eigen land." Michailo staat op een schietterrein, ergens in Oekraïne. Hij is Rus, net zoals de mannen om hem heen. Ze zijn onderdeel van het Siberisch Bataljon, dat in oktober 2023 werd opgericht en ook acties uitvoert in Rusland zelf.
Vrijwel alle mannen bedekken hun gezicht. Maar Michailo niet. "Zo kunnen mensen thuis juist zien dat er echt Russen meevechten in Oekraïne en dat we geen Oekraïense propaganda zijn." De locatie waar de eenheid langeafstandsschoten traint, moet wel geheim blijven. De Oekraïense begeleiders zeggen bang te zijn dat ze hier anders raketten op hun hoofd krijgen.
Militair 'Sizyi' (een schuilnaam) bedekt zijn gezicht wel. Anders dan Michailo maakt hij zich druk om zijn familie in Rusland. "Ik vecht niet alleen om Oekraïne, maar ook Rusland te bevrijden van Poetin. Mijn familie weet dat ik dit doe, maar als de Russische overheid erachter komt, zullen ze de bezittingen van mijn familie in beslag nemen."
Het Siberisch Bataljon heet zo, omdat de kern van de eenheid uit Siberië komt. Zoals 'Teacher', van wie de schuilnaam naar eigen zeggen verwijst naar zijn vroegere werk: leraar Engels. "Hoe verder van Moskou, hoe slechter de situatie, vooral economisch. Mensen in het meer centrale deel van Rusland hebben vaak geen idee hoe slecht het gaat in die afgelegen regio's. Plekken waar 98 procent van wat daar wordt verdiend bij Poetin terechtkomt", zegt Teacher. "En dus zijn mensen daar veel bozer."
Teacher is opvallend gespierd. Aan hem vandaag de taak te demonstreren hoe je zowel staand als liggend schiet met een machinegeweer. "Je moet een beetje stevig in je schoenen staan met zo'n krachtig wapen", zegt hij. De kogels knallen er op hoge snelheid uit, richting houten stellages een eind verderop.
Volgens Teacher was het extreem moeilijk om in Oekraïne te komen. 'Ik wilde, toen de grote invasie begon, eerst alleen vluchten. Maar toen begreep ik dat ik moest vechten." Vechten tegen Rusland dus. "Pas na anderhalf jaar kwam ik hier. Sinds eind 2023 zit ik in dit bataljon."
De mannen hebben verschillende routes gevolgd om vanuit Rusland naar Oekraïne te komen. Maar meer dan dat dit via bepaalde buurlanden gaat, mag niet naar buiten. Ook hebben de Oekraïense veiligheidsdiensten iedereen uitgebreid gescreend, om te voorkomen dat er spionnen tussen zitten.
De mannen beweren allemaal niet actief te zijn geworven door Oekraïne, maar helemaal uit eigen beweging hierheen te zijn gekomen. Michailo heeft achttien maanden moeten wachten voor hij werd opgenomen tussen de Oekraïners.
Teacher heeft de operatie vlak over de grens in Rusland, eerder dit jaar, net gemist. Hij vocht wel mee in Vovchansk, een Oekraïense grensstad, waar de Russen een paar maanden geleden binnenvielen. "Ik zat in de eerste groep die het Russische offensief probeerde tegen te houden." Inmiddels is dat offensief ongeveer vastgelopen.
Net als Sizyi zegt Teacher zowel voor Oekraïne als voor een Rusland zonder Poetin te vechten. Hun medestrijder 'Danny', die meegedaan heeft aan gevechten in Rusland, vindt het niet moeilijk om op zijn eigen landgenoten te schieten. "In de Tweede Wereldoorlog had je toch ook Duitsers die vochten tegen de nazi's? Nou, wij vechten ook gewoon tegen een onbetrouwbare overheid."
Uit hoeveel Russen dit bataljon bestaat, wil niemand zeggen. De groep op de schietbaan telt enkele tientallen mannen. Maar volgens hen is dit niet het complete bataljon. Er zijn sowieso nog twee andere Russische eenheden aan Oekraïense zijde: het Vrijheid van Rusland-Legioen en het Russisch Vrijwilligersleger.
De commandant van het Siberisch Bataljon, met oorlogsnaam 'Batya' ('Vader'), is een Oekraïner. "Deze mannen zijn allemaal burgers, die nu wapens hebben", zegt hij. "Sommigen hebben wel ooit hun dienstplicht vervuld in Rusland. Die hebben wat basiskennis, maar wat wij hen leren is andere koek, qua tactiek en gevechtshandelingen."
De schietoefening gaat weer verder. Honderden kogels fluiten richting doelwitten een paar honderd meter verderop.
Of deze Russen militair gezien cruciaal zijn voor de strijd, valt te betwijfelen, maar ze zijn sowieso belangrijk als een soort middelvinger naar de Russische president Vladimir Poetin. Volgens commandant Batya is hij daarom ook voorzichtig met waar het Siberisch Bataljon verblijft, uit angst voor een Russisch bombardement. "We verplaatsen ons nogal vaak. Voor de zekerheid."
De mannen weten dat er voor hen, willen ze ooit Russisch grondgebied betreden zonder wapens, maar één oplossing is. Zoals Teacher zegt: niet iedereen begrijpt dat Poetin eigenlijk ook gewoon Rusland bezet.
"We hebben hem niet gekozen. En als je tegen hem demonstreert, word je opgepakt of vermoord. Nu moeten we gewoon vechten. We zeggen weleens voor de grap dat de enige manier om naar huis te gaan, is om met een tank het Kremlin aan te vallen. Maar ik ben er zeker van dat we wel degelijk op een dag weer thuis zijn."
Die dag, waarop niet alleen de oorlog eindigt maar ook Poetin vertrekt, lijkt erg ver weg. Voorlopig heeft Teacher zijn machinegeweer hard nodig.
Source: Nu.nl algemeen