De uitvinders van het voetbal uit Engeland spelen zondag in Berlijn de finale van het EK tegen het land dat aanvallend voetbal opnieuw heeft gedefinieerd, Spanje.
De aandacht ging na de winst van Spanje op Frankrijk in de halve finale vrijwel alleen naar de wondergoal van Lamine Yamal, de jongen die zaterdag zijn 17de verjaardag viert. Zeker zo opmerkelijk was de beslissende 2-1 van de 26-jarige Dani Olmo, die het toernooi begon als reserve en is uitgegroeid tot de waardevolste speler van het EK, met drie goals en twee assists.
Hij is opvallend om zijn rol; hij is uit de schaduw van anderen getreden. Niet voor het eerst. En ook om zijn techniek, het onderdeel waarin Spanje heerst in het voetbal. Hoe hij de bal in de lucht met de binnenkant aanneemt en verrassend met de buitenkant naar de goede plek brengt, om zichzelf naar een schietpositie te lanceren, en vervolgens diagonaal uithaalt. Zoals hij in de kwartfinale tegen Duitsland de 1-0 maakte met een precieze schuiver. Dat is Spanje. Combineren. Bal hard inspelen. Veelzijdig zijn in vaardigheid.
Het is ook de symboliek van Olmo. Pedri, Rodri en Fabián Ruiz vormden het Spaanse middenveld in het eerste groepsduel tegen Kroatië. Pedri raakte later geblesseerd door een charge van Toni Kroos. Olmo is cruciaal nu.
Spanje heeft zoveel aanbod van goede voetballers dat het tegenstanders soms duizelt. Het ging niet zo heel vaak over Olmo, terwijl ook hij afkomstig is van La Masia, de opleiding van Barcelona. Maar ja, toen hij een ventje was, waren Iniesta, Xavi en Busquets onverslijtbaar op het middenveld. Hij maakte als jongen de opmerkelijke stap naar een andere opleiding, van Dinamo Zagreb in Kroatië, en is nu uitblinker bij Leipzig.
De Spaanse bondscoach, Luis de la Fuente (63), kent alle talenten, want de voormalige linksachter was jarenlang actief bij de jeugdteams van de bond en won onder meer de zilveren medaille bij de Spelen van Tokio in 2021.
Hij en tal van collega’s uit binnen- en buitenland zijn ook geïnspireerd door Pep Guardiola, die alles won met Barcelona en wiens belangrijke spelers van Spanje het beste voetballand ter wereld maakten, met prijzen in 2008 (EK), 2010 (WK) en 2012 (weer EK).
De Spaanse school verspreidde zich vanwege het succes over de wereld, zeker naar dat deel van de wereld met het meeste geld; de Premier League in Engeland, die al jaren op de Europese toer was en de Spaanse afslag nam.
Zo groeiden de Spaanse competitie La Liga vanwege het talent, en de Premier League, vanwege het geld uit tot de grootste competities, en inspireerden ze elkaar. Onder anderen Guardiola, Arteta (Arsenal), Emery (Aston Villa) of Iraola (Bournemouth) zijn belangrijke trainers in de Premier League.
De Spaanse topspeler Rodri brak een barrière, toen Manchester City eindelijk de Champions League won in 2023, dankzij zijn doelpunt in de finale. De Engelse topper Jude Bellingham was een van de uitblinkers bij het Spaanse Real Madrid, dat de beker dit seizoen overnam. En terwijl de Spanjaarden in de Premier League successen vierden, kende de nationale ploeg juist een terugval. Het aanvallende combinatievoetbal was verworden tot doel. Scoren leek bijzaak. Drie toernooien op rij verloor Spanje na strafschoppen in de knock-outfase.
De wat ingedutte aanval heeft nu nieuwe inspiratie, onder meer door de snelheid van Yamal en Nico Williams op de vleugels, en door de schietvaardigheid en het inzicht van Dani Olmo. Met zijn allen hebben de Spanjaarden ook het Engelse voetbal opgeschud, en indirect de nationale ploeg, die een vrucht is van moderniteit en investeringen in de opleidingen, en van de multiculturele samenleving.
Het Britse aanvalsvoetbal van vroeger, van lange halen gauw thuis, is allang ingehaald door combinatievoetbal. Voorzichtig uitgevoerd in de groepsfase, langzaam ontbolsterd sindsdien, met zijn beste optreden tegen Nederland.
Engeland kan zondag derhalve een goede partij zijn voor Spanje, dat op weg naar de eindstrijd de toplanden Kroatië, Italië, Duitsland en Frankrijk versloeg, en meer ervaring heeft met finales. Of, zoals Gareth Southgate vertelde na de zege op Oranje: ‘In Rusland, tijdens het WK van 2018, waren we voor het eerst in tien jaar weer ver in de knock-outfase. Van elke ervaring leer je, ook als coach. De EK-finale van drie jaar geleden tegen Italië was mijn eerste. Die hebben we verloren. Zondag zullen we proberen het beter te doen.’
De supporters geloven weer in hun ploeg. Berlijn loopt vol, vooral met Engelsen. Ze waren kritisch vanwege het dorre spel, terwijl de aanhangers van Spanje het hele toernooi tevreden konden zijn.
Southgate hoopt dat de aanhangers eindelijk verlossing vinden met een eerste kampioenschap (bij de mannen) na de wereldtitel van 1966: ‘Deze finale is speciaal, ook voor alle fans, voor al dat geld dat ze uitgeven. Wij hopen ze mooie avonden te geven. Dat is af en toe gelukt in de laatste zes jaar. Als ik niet op het veld was, zou ik zondag tussen ze staan.’
Over de auteur
Willem Vissers is voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Dit is zijn zevende EK bij de mannen.
EK Voetbal 2024
Al het nieuws leest u in ons liveblog.
Welke ploeg speelt wanneer? Wie leidt de topscorerslijst? Wie krijgt de meeste gele kaarten? Hier vindt u alle statistieken.
Al onze verhalen over het EK 2024 vindt u op deze pagina.
Schrijf u ook in voor onze nieuwsbrief Sport.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant