Spreidingswet
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
In een glazen bol kijken is nooit zonder risico, maar als het om migratie gaat is er veel onderzoek gedaan en beschikken lokale bestuurders en burgemeesters inmiddels over meer ervaring dan ze lief is. Op basis daarvan is nu al goed te voorzien dat de nieuwe asiel- en migratieplannen van dit kabinet niet het gewenste effect zullen hebben, maar de situatie veel erger zullen maken. De kans is reëel dat de beelden van asielzoekers die bij Ter Apel in tentjes verregenen en verpieteren, zullen terugkeren. Net als die van lokale bewoners die zich totaal in de steek gelaten voelen door ‘de politiek’.
Onder het vorige kabinet kwam met de grootst mogelijke moeite een ‘spreidingswet’ tot stand. Het idee hierachter is helder: door asielzoekers landelijk te spreiden, raakt het beperkte aantal opvanglocaties in Nederland minder overbelast. Met name Ter Apel, waar het landelijk aanmeldcentrum voor asielzoekers is gevestigd, zou hierbij gebaat zijn. Het nieuwe kabinet-Schoof heeft zich echter gecommitteerd aan het afschaffen van de spreidingswet, ondanks waarschuwingen van gemeenten, uitvoeringsorganisaties en experts om dit niet te doen. Minister Marjolein Faber (PVV) van Asiel en Migratie maakte afgelopen week in de Eerste Kamer en tijdens een bezoek aan Ter Apel duidelijk dat ze zich hier weinig aan gelegen laat. Haar redenering: de kiezer heeft gesproken. Die wil een „rechtsere lijn, een strengere lijn” en die komt er wat Faber betreft ook, los van de vraag hoe realistisch of efficiënt het nieuwe beleid is.
In de EU woedde acht jaar lang een discussie over het hervestigen van asielzoekers om te voorkomen dat sommige EU-landen, met name in het zuiden, buitenproportioneel hoge aantallen mensen moeten opvangen. De uitkomst hiervan leidde vorig jaar tot het Europese Migratiepact, dat de eerlijkere verdeling van asielzoekers moet gaan regelen. Toegegeven: in het pact zit ook een ‘ontsnappingsroute’. De solidariteit kan worden afgekocht (20.000 euro per niet opgenomen asielzoeker). Maar het principe dat iedereen in dit dossier een verantwoordelijkheid heeft, is tenminste eindelijk vastgelegd.
Terwijl deze logica op Europees niveau wordt omarmd als de beste weg voorwaarts, wil het kabinet-Schoof er nationaal juist vanaf. Het is moeilijk te rijmen en te begrijpen, en het vooruitzicht dat er opnieuw jarenlang tijd en tranen verspild zullen worden aan beleid dat aantoonbaar niet werkt, stemt allesbehalve vrolijk.
Het is een hardnekkig misverstand dat asielzoekers komen als het opvangbeleid te ruimhartig is. Uit onderzoek, zoals dat van de toonaangevende migratieonderzoeker Hein de Haas, blijkt dat de vraag naar arbeidskrachten in een land een veel belangrijkere pull-factor is. Streng ogende maatregelen die de asielzoekers op afstand moeten houden, blijken van minder belang in de langlopende migratietrends. De migratie neemt er niet wezenlijk door af, maar het beleid verwoest intussen wel levens, met uiteindelijk ook extra kosten voor de samenleving. Het richting Oekraïners gevoerde ruimhartige beleid leverde in de afgelopen jaren een fascinerende casus op van hoe het anders kan, als er pragmatisch wordt gehandeld en schreeuwend-ideologische overtuigingen in de ijskast worden gezet. Niet alleen werden de Oekraïners goed opgevangen, ook kregen ze de kans om te werken en zelfredzaam te zijn. Dat heeft heel aardig gewerkt.
Het is eveneens een hardnekkig misverstand dat asielzoekers, mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld, voor extra veel druk op de samenleving zorgen. Onderzoek na onderzoek toont aan dat niet goed doordachte en slap gecontroleerde arbeidsmigratie een veel groter aandeel heeft in maatschappelijke problemen waar Nederland mee kampt, zoals woningnood en het grote aantal daklozen – vaak arbeidsmigranten die het beloofde land nooit hebben gevonden. Dit kabinet heeft beloofd om alle aanbevelingen uit het uitstekende ‘rapport Roemer’ over de welbekende misstanden rond arbeidsmigratie uit te zullen voeren, en daar moet het aan worden gehouden.
Aan een op feiten en gezond verstand gebaseerd migratiebeleid zouden de inwoners van Ter Apel en Nederlanders die migratie als last ervaren uiteindelijk veel meer hebben dan aan stoerdoenerij richting asielzoekers. Gelukkig kan minister Faber de spreidingswet niet zomaar intrekken. De wet is aangenomen door Tweede Kamer en senaat en is formeel in werking getreden, dus de terugtrekking ervan zal ook weer opnieuw door beide Kamers moeten worden goedgekeurd. Het is te hopen dat dit niet lichtvaardig wordt gedaan en met inachtneming van de diepgravende kennis van bestuurders, maatschappelijke organisaties en experts.
Source: NRC