Kinderboekenschrijvers Dolf Verroen, Sjoerd Kuyper en Pieter Koolwijk vertellen over hun wereldberoemde collega Tonke Dragt, die vrijdag op 93-jarige leeftijd is overleden. ‘Wat haar zo uitzonderlijk goed maakte, is dat zij realistisch kon schrijven in fantasiesituaties.’
‘Tonke en ik hadden een wat moeizame relatie. Ze ging op een wonderbaarlijke manier met mensen om. Op het ene moment omhelsde ze je, op het andere moment wuifde ze je weer weg. Toen zij een belangrijke Duitse literatuurprijs won en ik zei dat ik die allang had, was ze verontwaardigd.
‘Ze was niet iemand die soepel leefde, haar jeugd in Indonesië en in het Japanse gevangenenkamp is moeilijk geweest, dat heeft ze me weleens verteld. Ik denk dat ze haar hele leven erg eenzaam is geweest in dat grote appartement, met al haar collages en poppenhuizen. Mijn beeld van haar veranderde na de Netflixverfilming van De brief voor de koning. Ze zei toen in een interview dat ze haar boek verkracht hadden. Het succes interesseerde haar niets. Het ging haar om haar boeken. Een schrijver pur sang.
‘Samen met Rindert Kromhout ben ik afgelopen jaar nog bij haar op bezoek geweest. We zijn hand in hand op de foto gegaan. Zo kwam het toch nog goed. Ik vertelde haar van een keer dat ik op voorleestournee was in Duitsland en de eigenaar van een boekwinkel me vroeg: ‘Wie ist es mit er Königin der Niederlandische Literatur?’ Dus ik vroeg: ‘U bedoelt Annie M.G. Schmidt?’ ‘Nee’, zei ze: ‘Tonke Dragt.’ Ja, dat was ze: een Königin der Literatur.’
‘Tonke Dragt is gigantisch belangrijk voor de kinderboekenliteratuur geweest, zij is nauwelijks overtroffen. Je hebt gewoon mensen die je moet lezen omdat ze met kop en schouders boven de rest uitsteken. Dat geldt voor Dragt. Als kind heb ik De brief voor de koning jammer genoeg niet gelezen. Maar ik heb het later wel drie keer gelezen, de laatste keer was vier jaar geleden. En ik vond het nog steeds het allermooiste. Het zegt genoeg dat ik het als man van eind zestig nog zo prachtig vond.
‘De brief voor de koning is een tijdloos boek. Dat komt doordat het in een fictieve tijd speelt, in een fictieve wereld maar ook doordat het op een manier is geschreven die gewoon nog steeds standhoudt. Wat haar zo uitzonderlijk goed maakte, is dat zij realistisch kon schrijven in fantasiesituaties. Die fantasie is ongebreideld en gaat alle kanten op. Maar haar verhalen worden op een of andere manier geen sprookjes. Het zou allemaal echt kunnen in die fantasie van haar. Zij was in die zin de allerbeste.
‘Ik denk wel dat zij de erkenning heeft gekregen die zij verdiende. Ook in Engeland is haar boek heel populair en werd ze als koningin binnengehaald. En ze heeft niet voor niets een Netflixserie gekregen. Dus daarom is het mooi dat ze zo oud is geworden, want die erkenning kwam vrij laat.
‘Ik heb een heel warm gevoel als ik aan haar denk. Ze was heel collegiaal. Zo van: we zijn als kinderboekenschrijvers met z’n allen hoeders van de ziel, laten we maar een beetje lief zijn voor elkaar. Toen ik in 1997 een Gouden Griffel won, stuurde ze me een pakketje met daarin een flesje met gouden glitters. Er zat een briefje bij waarin ze schreef: ‘Om alvast aan de kleur te wennen’. Met dat flesje ben ik nu na al die jaren blijer dan met die Griffel zelf. Het staat heel prominent in mijn prijzenkastje. Dragt heeft ongelooflijk veel betekend voor drie, vier generaties Nederlanders.’
‘Ik heb als kind geen boeken van Tonke Dragt gelezen dus eigenlijk vind ik dat ik niks over haar mag zeggen, maar tegelijk wil ik graag wél iets over haar zeggen want als er iets is wat mij in cultureel opzicht heeft beïnvloed, is dat de serie De Zevensprong, die begin jaren tachtig wekelijks werd uitgezonden op televisie. Ik was een jaar of 8 en ik keek ernaar met mijn oudere broer. Die leraar die eerst nog gewoon voor de klas staat maar dan in een kasteel belandt, het was geweldig, die magie maakte een enorme indruk. Toen ik een jaar of 12 was, las ik het boek en opnieuw was ik gegrepen. Zelf wil ik als kinderboekenschrijver dat gevoel van magie ook oproepen.
‘Vorig jaar zat ik met Yorick Goldewijk in een podcast van Edward van de Vendel, waarin hij klassiekers leest en bespreekt met andere schrijvers, en toen lazen we De torens van februari uit 1973. Daar heb ik ontzettend van genoten, het is zo steengoed, dat boek kan ik echt iedereen aanraden. Wat het zo goed maakt, vind ik een lastige vraag. Ik denk dat het vooral de geloofwaardigheid van het hoofdpersonage is, in combinatie met, alweer, de magie. Er gebeurt iets magisch, iets wat eigenlijk niet kan, en toch ga je er als lezer helemaal in mee.
‘Haar fantasie herken ik erg, dat overal iets achter zoeken – hoewel het eigenlijk niet eens ‘zoeken’ is, je ziet gewoon iets en je ziet meteen ook de zweem van bijzonderheid die eromheen hangt, waardoor je hoofd onmiddellijk aan de slag gaat. Zo gaat het bij mij, en ik denk dat het bij Tonke Dragt ook zo ging.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant