Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Deze keer bespreekt hij hoe Oekraïne dichter en dichter bij de NAVO komt.
Al lange tijd wordt vakkundig herhaald dat de NAVO niet zelf tegen Rusland vecht. Lidstaten kiezen er afzonderlijk voor om Oekraïne te steunen, luidt de uitleg.
Die uitleg valt te begrijpen. Steun van de NAVO zou door de Russische president Vladimir Poetin namelijk kunnen worden opgevat als een regelrechte oorlogsverklaring. Dat wil de NAVO niet: het zou de deur naar een nucleaire oorlog openzetten. Dat is een pertinente no-go voor de NAVO.
Overigens vermoed ik dat Rusland ook geen heil ziet in zo'n zelfmoordrecept en dat het Kremlin het bij af en toe dreigen laat. Met averechts effect overigens, want de NAVO doet steeds meer alsof haar neus bloedt.
Landen gaan steeds losser om met de rode lijn, die draait om actieve deelname van de NAVO aan de oorlog. Zo wordt bijvoorbeeld de Oekraïnesteungroep aangehaald. Daar zitten vijftig landen in en daarmee is de groep groter dan de NAVO met haar 32 lidstaten. Het moet naar buiten toe de indruk wekken dat de militaire hulp aan Kyiv geen NAVO-hulp is, maar landenhulp.
Maar dat is maar schijn. Vooralsnog is 95 procent van de geleverde hulp vanuit die groep door NAVO-landen geleverd. De andere 5 procent is afkomstig van partnerlanden als Jordanië, Japan en Zuid-Korea. De statistieken van de Universiteit van Kiel, die vooralsnog alle hulp tot 1 mei 2024 heeft gedocumenteerd, spreekt boekdelen: NAVO-lidstaat IJsland, dat zelf geen leger heeft, heeft meer hulp gegeven dan de economische grootmachten China en India.
De NAVO is ook al aan het vooruitkijken. Vertrekkend NAVO-baas Jens Stoltenberg sprak zich in juni uit voor "langdurige hulp". Volgend jaar komt er 43 miljard dollar bij, zei hij. En dat bedrag is sindsdien een paar keer herhaald.
Daarmee moet de hulp 'Trump-proof' gemaakt worden, voor het geval dat de voormalige Amerikaanse president Donald Trump dit jaar de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten wint. Het is aannemelijk dat hij de steun aan Oekraïne wil beïnvloeden.
En hoewel Stoltenberg met zijn uitspraken zijn opvolger Mark Rutte eigenlijk klemzet, vindt de NAVO het belangrijker om de steun vast te leggen. Daarmee worden risico's op escalatie op de koop toegenomen. Trump-proofheid is belangrijker dan het NAVO/Oekraïne-taboe. "De VS vertegenwoordigt een kwart van de wereldeconomie, maar de NAVO-landen zijn goed voor de helft. Ook op het gebied van militaire slagkracht", schreeft Stoltenberg in het vakblad Foreign Affairs.
De steun aan Oekraïne is natuurlijk terecht. Maar het heeft geen zin meer om te doen alsof de NAVO er niet langer rechtstreeks bij betrokken is. Op de recente NAVO-top bevestigde de Amerikaanse president Joe Biden dat NAVO-landen nog eens vijf luchtafweersystemen zullen leveren. Dat deed hij met zó veel woorden, dat het leek dat de situatie in Oekraïne het bestaansrecht van de NAVO verantwoordde.
Er werd eigenlijk maar één Oekraïens verzoek niet ingewilligd: een volledig lidmaatschap. Wel was er opnieuw de toezegging dat de route naar dat lidmaatschap 'onomkeerbaar' is.
Ook de laatste concessie aan de Hongaarse premier Viktor Orbán wijst op 'NAVO-ïsering'. Diens verzet tegen de benoeming van Rutte als NAVO-baas werd afgekocht met de belofte dat Hongarije niet mee hoefde te doen met nieuwe steunrondes aan Oekraïne. Daarmee werd het verband tussen de NAVO en Oekraïne nog eens blootgelegd. Maar wie maalt daar om? De vaderlandse pers kleurde oranje voor Rutte.
Daarnaast is een NAVO-etiket makkelijk te vinden bij andere, niet goed zichtbare wapenhulp. Denk aan trainingen, inzetprocedures en onderhoud, die bondgenootschappelijk zijn en worden voortgezet.
De rode lijn die draait om boots on the ground (voeten op Oekraïens grondgebied, red.) is een willekeurige rode lijn die in de vorige eeuw is getrokken. Maar moderne oorlogsvoering stelt moderne vormen van actieve betrokkenheid voor. Dat gaat niet alleen om het aantal soldaten of kogels.
Er zijn duizenden voorbeelden sinds de Irakoorlog. Kan je de levering van door satelliet geleide Excalibur-granaten los zien van de actieve detectie en doelgeleiding via Amerikaanse satellieten? Hetzelfde geldt voor tal van andere wapensystemen, die meestal uit de Amerikaanse keuken komen.
Het is in feite irrelevant of doelprogrammering vanuit Polen of een ruimtesatelliet plaatsvindt, of after action damage assessment vanuit de ruimte wordt gefotografeerd, en of Russische lanceringen met Amerikaanse SBIR-satellieten worden opgemerkt en doorgegeven aan Oekraïne.
Zelfs informatie (en desinformatie) heeft een propagandawaarde en geldt als een belangrijke vorm van betrokkenheid. Boots on the ground kunnen in hedendaagse oorlogen ook eyes from space (ogen vanuit de ruimte, red.) zijn.
Ik wil hiermee geen vloek over de NAVO uitspreken. Poetin en zijn Kremlin zijn onbetwist de agressor. Hij valt een kinderziekenhuis aan en Oekraïne heeft het volste recht zich te verdedigen. Maar journalisten en duiders hebben de rol om moderne oorlogsvoering zo goed mogelijk te beschrijven, ook als er sprake is van 'NAVO-ïsering'.
Source: Nu.nl algemeen