Is de waarde van natuur uit te drukken in euro’s? De gemeente Eindhoven vroeg onderzoekers dit te proberen voor De Wielewaal, het voormalige landgoed van Frits Philips aan de rand van de stad, dat na honderd jaar opengaat voor publiek.
Per jaar 3,8 miljoen euro. Dat levert De Wielewaal in Eindhoven, binnenkort een van de grootste stadsparken van Nederland, op als het vanaf volgend jaar is opengesteld. Niet omdat de ijscoman en de frietboer er straks zulke goede zaken doen. Nee, het bedrag komt voort uit de gezondheidsvoordelen voor omwonenden als ze vaker een ommetje maken. En uit de waarde die mensen toekennen aan groen in hun omgeving.
De Wielewaal is het voormalige landgoed van Frits Philips, in de jaren zestig de baas van het befaamde Eindhovense elektronicabedrijf. Jarenlang stond het landgoed te koop. Bill Gates had interesse, net als oliesjeiks uit het Midden-Oosten en Oost-Europese oligarchen.
Twee jaar geleden slaagde de gemeente Eindhoven erin om zelf de ruim 140 hectare aan groen te bemachtigen, voor bijna 30 miljoen euro. Hier komen nog tientallen miljoenen aan investeringen bij, onder meer voor een brugverbinding met een naburig park, regenwaterbergingen en een fietspad tussen de boomtoppen door, zegt verantwoordelijk wethouder Rik Thijs (GroenLinks).
Volgens hem is groen cruciaal voor de leefbaarheid van een buurt. Toch vormt het in overheidsbeleid te vaak ‘een sluitpost’, zegt Thijs, omdat er doorgaans geen harde opbrengsten tegenover staan. Vandaar het verzoek aan ngo Foundation for Sustainable Development (FSD), het RIVM en het Centraal Bureau voor de Statistiek om een geldbedrag op het landgoed te plakken.
Over de auteur Niels Waarlo is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over duurzaamheid, de circulaire economie en de hightechsector.
De onderzoekers vergeleken de waarde van De Wielewaal in twee scenario’s: als het park gesloten blijft en als het wordt opengesteld. In beide gevallen is het een kraamkamer voor bijen en andere bestuivers, waar de landbouw baat bij heeft. Planten filteren bovendien schadelijk fijnstof uit de lucht, wat zorgkosten en verloren levensjaren scheelt.
Maar stel je het park open, dan is de waarde voor omwonenden ineens stukken groter. Met statistische modellen – bijvoorbeeld gebaseerd op de relatie tussen huizenprijzen en de aanwezigheid van groen – maakten de onderzoekers een schatting van de waarde. Mede op basis van enquête-onderzoeken over de bereidheid om te betalen voor natuurbehoud, probeerden ze daarnaast de intrinsieke waarde in euro’s uit te drukken.
Een gesloten Wielewaal levert zo’n 300 duizend euro per jaar op, luidt de conclusie. Is het opengesteld, dan komt daar zeker 3,5 miljoen euro per jaar bovenop. Dat zit hem grotendeels in een verwachte vermindering van ziekteverzuim en zorgkosten. De miljoenen die de gemeente uitgeeft, zijn zo bezien binnen enkele decennia terugverdiend. ‘Een sluitende businesscase’, concludeert wethouder Thijs tevreden.
‘In onderhandelingen over beleid zie je toch vaak dat er wordt besloten op basis van kosten en baten, wat er onder de streep overblijft’, zegt FSD-directeur Mieke Siebers. ‘Veel diensten die de natuur ons levert, worden in dat soort afwegingen niet meegenomen.’ Met als gevolg dat private belangen van bijvoorbeeld bedrijven het volgens haar te vaak winnen van het publieke belang.
Frustratie daarover is niet nieuw. Al decennia broeden wetenschappers op manieren om de natuur een monetaire waarde toe te kennen. Toch is het in Nederland nog niet gebruikelijk om op deze manier de waarde van parken en natuurgebieden te becijferen.
De methodiek is netjes beschreven en verantwoord, maar je moet de bedragen die eruit voorkomen met een korreltje zout nemen, zegt René Verburg van de Universiteit Utrecht. Hij doet onderzoek naar ecosysteemdiensten – de voordelen die gezonde natuur de mens biedt. ‘Veel van de berekeningen zijn erg speculatief.’
Zo ligt de intrinsieke waarde van De Wielewaal volgens de schattingen tussen de 6.600 en 200 duizend euro per hectare. Die immense bandbreedte toont hoe ingewikkeld, zo niet onmogelijk het is om hier een concreet bedrag op te plakken. In alle gevallen gebruikten de onderzoekers overigens het laagste bedrag dat uit hun berekeningen naar voren kwam, om tot een zo voorzichtig mogelijk eindbedrag te komen.
Ook Verburg denkt dat dit soort schattingen bewustwording over de waarde van natuur kunnen vergroten. Tegelijkertijd vreest hij dat ze het belang van natuur juist onderschatten. Neem de intrinsieke waarde, die volgens deze studie scherp toeneemt als het landgoed is opengesteld. ‘Het is een beetje alsof je zegt: het Amazonegebied heeft alleen een hoge intrinsieke waarde voor wie het met eigen ogen heeft gezien.’
De financiële bril biedt dan ook te beperkte blik als het om de natuur gaat, vindt hij. ‘De noodzaak om alles in geld uit te drukken, is een grote makke van de economische wetenschap.’
Mieke Siebers van FSD kent deze bezwaren. ‘Het klopt dat de data niet compleet zijn, maar dit is het beste wat we nu hebben.’ Er zit ook een stukje pragmatisme achter, zegt ze. ‘Dit is nou eenmaal het economische systeem waarin we zitten. Het alternatief is dat de waarde van natuur helemaal niet op de radar staat.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant