Na een gedenkwaardige avond heeft het Nederlands elftal, mager qua voetbal maar met een dikke voldoende voor strijd, het EK verlaten na een 2-1 nederlaag tegen Engeland. De finale gaat zondag in Berlijn tussen Spanje en Engeland.
Zinderend is zwak uitgedrukt voor de ontknoping in Dortmund. De assistent-scheidsrechter hield net het bord met twee minuten extra tijd omhoog, toen invaller Ollie Watkins de bal in het strafschopgebied kreeg aangespeeld door Cole Palmer. Hij draaide weg van Stefan de Vrij en schoot iets te makkelijk door diens benen.
Het stadion explodeerde van Engelse vreugde. Onbevredigend was dat de warrige, het spel kapot fluitende Duitser Felix Zwayer een minuut voor de fatale treffer floot voor een overtreding na een doorbraak van Cody Gakpo, terwijl er niets aan de hand was.
Oranje was: vechtlust, de eeuwige gedachte aan herstel, het nooit schrikken van een achterstand of een mindere periode. De veerkracht ook. Of de goede omzettingen van de bondscoach, Ronald Koeman. Dat alles woog aardig op tegen al die misverstanden, de verloren duels, het gebrek aan kansen, aan benodigde techniek op het hoogste niveau af en toe. De sloomheid soms, in bepaalde fasen.
Het leek Nederland allemaal te veel woensdag in de halve finale, tijdens de eerste wedstrijd in de tweede fase tegen een echt topland. Al bleef het dan nog heel lang 1-1, en was daar na rust herstel met perspectief, met kansen op winst zelfs. Jerdy Schouten, toch de Nederlandse revelatie van het EK, bleef goed aan de bal. Joey Veerman dacht vooruit, Xavi Simons bleef lopen, Wout Weghorst bracht energie, Stefan de Vrij bleef overeind en Virgil van Dijk gaf leiding aan de troepen.
Het kon, de finale bereiken. Het kon ook niet. De lucht trilde van spanning. Wie de 2-1 zou maken, zou winnen. Eindelijk, in dat tweede deel van de tweede helft, nam Oranje tijdelijk het initiatief, schoof Van Dijk vaker in, won het legioen af en toe een duet. Want in bijna alle facetten van het voetbal was Engeland lange tijd beter, zeker voor rust, op een qua sfeer betoverende avond in Dortmund, waarin het veelbesproken feestlegioen van Oranje het bijna voortdurend aflegde qua zingen. Engelsen kunnen blijkbaar beter tegen een dag drinken in de stad dan Nederlanders (ze zingen van lalala, en dan sterft het weer weg), hetgeen al te horen was vanaf de bijna dierlijke Engelse samenzang tijdens het volkslied.
Dat verschil in beleving en kwaliteit weerspiegelde zich op het veld. Voetbal is ook een fysieke krachtmeting. Duels winnen, vrije mensen vinden. Dat lukte allemaal veel te weinig bij Nederland, dat nooit echt lekker aan het voetballen kwam dit toernooi, althans niet voor een langere fase. Zo verlaat Oranje het EK met een prestatie die behoorlijk is, dankzij het bereiken van de halve finales, maar ook lichtjes onbevredigend, door het gemiddeld gesproken magere spel.
Bondscoach Ronald Koeman was begonnen met Donyell Malen op de rechterflank, in plaats van Steven Bergwijn. Spits Memphis Depay zakte wat in volgens opdracht, maar viel na ruim een half uur geblesseerd uit. Daarop bracht Koeman niet meteen semi-volksheld Wout Weghorst, maar middenvelder Joey Veerman. Hij herschikte de pionnen enigszins, hetgeen nodig was om ook maar iets van grip op het spel te krijgen, zeker op het middenveld. Met name na rust ging het beter, en wist Oranje zich te herpakken, met een paar mooie aanvallen tot gevolg.
Engeland wist elke keer vrije mensen te vinden, eigenlijk overal, of het nu op de vleugels was of op het middenveld. Phil Foden, Bukayo Saka en het grote talent Kobbie Mainoo moeten volop plezier hebben beleefd aan hun zwerftochten over de vrije zones op het veld. Spelers van Oranje spraken elkaar zeker voor rust voortdurend aan over wie nu wie moest verdedigen. Virgil van Dijk, die na rust nog dichtbij een doelpunt was na een vrije trap van Veerman, schreeuwde zijn keel schor.
Ja, het begin was geweldig van Oranje. Hoe Xavi Simons de bal ontfutselde aan de veel grotere Declan Rice, kort dribbelde en heerlijk afdrukte, al had doelman Jordan Pickford beter kunnen reageren op het eerste doelpunt van Simons tijdens het EK. Nederland wist nauwelijks te profiteren van de voorsprong. Vrij snel was het weer gelijk, na een toch omstreden strafschop voor Harry Kane, die al had geschoten toen hij nog werd geraakt door het onbesuisd uitgestoken been van Denzel Dumfries.
Scheidsrechter Felix Zwayer deed niets. De VAR, oorspronkelijk aangesteld om ‘clear and obvious mistakes’ uit het voetbal te filteren, duidelijke fouten dus, is zijn bevoegdheid allang te buiten gegaan door de scheidsrechter op de meest vreemde momenten te corrigeren. Ook nu. Zwayer nam het advies over en Kane benutte de strafschop. Dumfries herstelde zijn fout even later door een bal van Phil Foden van de lijn te houden.
Maar goed, al met al bracht Oranje gewoon te weinig aan de bal. Telkens dat voorzichtige opbouwen. Nooit eens een station overslaan, zoals dat heet. Geen verrassing in de opbouw, nauwelijks kansen, al kopte Dumfries nog op de lat na een hoekschop. Cody Gakpo, van de ster van het elftal opeens een wat slungelige man die telkens uitgleed op het door regen kletsnatte veld. Maar goed, Oranje herstelde zich redelijk, maar verloor.
Over de auteur
Willem Vissers is voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Dit is zijn zevende EK bij de mannen.
EK Voetbal 2024
Al het nieuws leest u in ons liveblog.
Welke ploeg speelt wanneer? Wie leidt de topscorerslijst? Wie krijgt de meeste gele kaarten? Hier vindt u alle statistieken.
Al onze verhalen over het EK 2024 vindt u op deze pagina.
Schrijf u ook in voor onze nieuwsbrief Sport.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant