Marjolein Faber, die als PVV-minister het ‘strengste asielbeleid ooit’ moet vormgeven, bracht woensdag een kennismakingbezoek aan Ter Apel. Het dorp ondervindt overlast van het overvolle aanmeldcentrum voor vluchtelingen. Wat kan ze voor de inwoners doen? ‘Ze neemt onze zorgen mee, zei ze.’
Als Marjolein Faber uit de Jumbo in Ter Apel komt, zegt de minister van Asiel en Migratie dingen die de inwoners van het Groningse dorp al jaren weten. Ze heeft zojuist gesproken met bezorgde filiaalmanagers van de Hema, Expert en Jumbo. Faber: ‘De situatie is zorgelijk, het moet anders.’
Wat ze niet zegt in het winkelcentrum, waar vooral jonge asielzoekers uit veilige landen geregeld overlast veroorzaken, is wat ze precies gaat doen om het dorp met het overvolle aanmeldcentrum te helpen. ‘We moeten het probleem aanpakken bij de bron. De instroom van asielzoekers in Nederland moet naar beneden’, is de hoofdboodschap die ze conform haar ‘strengste asielbeleid ooit’-belofte blijft herhalen.
‘Het janken staat me nader dan het lachen’, reageert Ina Mencke na haar gesprek met de minister. De eigenaar van elektronicazaak Expert wil graag positief blijven en vindt het fijn dat Faber naar haar zorgen heeft geluisterd. Maar Mencke is bang haar winkel te moeten sluiten, omdat klanten wegblijven vanwege het slechte imago van Ter Apel. ‘Ze neemt onze zorgen mee, zei ze, en gaat uitzoeken hoe het zit met het schadefonds voor ondernemers dat ons is beloofd. Maar nee, concrete beloften deed ze niet.’
Een belangrijke belofte die de PVV, VVD, NSC en BBB in het hoofdlijnenakkoord deden, bleek woensdag op weerstand te stuiten van Brussel. Nederland kan niet eenzijdig besluiten een asielcrisis uit te roepen en de behandeling van alle asielaanvragen met twee jaar op te schorten. Dat plan staat staat haaks op de Europese asielwetgeving, zo liet de Europese Commissie woensdag weten.
Alleen als er sprake is van overmacht, zijn uitzonderingen op de Europese asielregels mogelijk. De criteria daarvoor zijn nauwkeurig vastgelegd, om te voorkomen dat lidstaten te gemakkelijk onder hun verplichtingen uitkomen. Een EU-land dat een noodsituatie wil uitroepen vanwege de asielinstroom, moet dit vooraf melden.
De Commissie kijkt of de instroomcijfers inderdaad onverwachts en buiten de schuld om van het land scherp zijn gestegen. Nederland moet dan dus aantonen dat het alles heeft gedaan om te voorkomen dat de opvang vastloopt.
‘We gaan het bestuderen en afwachten’, is het enige wat de PVV-minister voor de supermarkt zegt als ze met het Brusselse nieuws wordt geconfronteerd. En dan is ze vertrokken in een zwarte BMW-dienstauto, voor een rondleiding bij het aanmeldcentrum.
Het is gebruikelijk dat nieuwe bewindspersonen met asielzaken in hun portefeuille tijdens hun inwerkperiode al snel Ter Apel aan doen, zo laat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) weten. Hier, aan het begin van de opvangketen waar asielzoekers zich moeten inschrijven, loopt het immers al jaren vast.
Bij gebrek aan doorstroommogelijkheden in reguliere asielzoekerscentra zitten er structureel meer vluchtelingen in Ter Apel dan het toegestane maximum van 2.000. Dat leidt niet alleen tot overlast, maar volgens de Inspectie Justitie en Veiligheid ook tot gevaarlijke situaties.
Fabers voorganger, staatssecretaris Eric van der Burg (VVD), leek met de Spreidingswet een weg uit de aanhoudende opvangcrisis te hebben gevonden. De wet regelt dat elke gemeente naar rato van inwonertal vluchtelingen moet opvangen. Maar volgens het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet wordt deze wet meteen weer teruggedraaid – tegen de zin van 96 procent van de gemeenten, zo bleek eind juni.
Het zet spanning op het eerste bezoek van Faber aan Ter Apel. Niet alleen het COA was opgelucht toen de Spreidingswet werd aangenomen – ook bestuurders in de gemeente Westerwolde, waar Ter Apel onder valt, kregen eindelijk het idee dat ze niet langer aan hun lot werden overgelaten.
De angst dat dit straks toch weer zo is, kan minister Faber niet wegnemen in Ter Apel. Weliswaar zegt ze dat voor nu ‘de wet de wet is’, maar ze is niet van plan te wachten met het terugdraaien van die wet.
Eerder op de dag heeft de minister dan al met burgemeester Jaap Velema van Westerwolde gesproken. Hij was woensdag niet bereikbaar voor een reactie, en ook Faber wil niets zeggen over het ‘vertrouwelijke gesprek’.
Het werkbezoek wordt afgesloten op het terrein van de opvanglocatie aan de Ter Apelervenen 3. Faber krijgt het aanmeldcentrum te zien en wordt bijgepraat bij de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) en de Dienst Terugkeer en Vertrek. Daar, niet ver van het veld waar in de zomer van 2022 nog vluchtelingen buiten moesten slapen, spreekt Faber nogmaals kort met de media.
Op de vraag hoe ze gaat voorkomen dat de situatie van twee jaar geleden zich de komende maanden weer voordoet, heeft ze geen concreet antwoord: ‘Dat is misschien, het is niet zover, dus ik ga ervan uit dat het niet gebeurt; de boel is goed op orde.’
Voor de lange termijn ziet ze na haar werkbezoek ‘mogelijkheden’ voor een snellere doorstroom bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en het eerder uitzetten van mensen naar hun land van herkomst. Wat voor mogelijkheden dan precies? ‘Daar kom ik later op terug.’
Maar haar belangrijkste wapen, zo herhaalt ze, is ‘de instroom maximaal beperken’. Dat Brussel denkt Faber daarin te kunnen tegenwerken, nou, dan kennen ze haar nog niet. ‘Ik ben niet een type dat zich aan de kant laat zetten. Ik ben niet iemand die gauw loslaat. Als ik me ergens in vastbijt, dan ga ik ervoor.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant